Doanh nghiệp xã hội:

Yêu thương - tài sản hay chi phí của doanh nghiệp xã hội?

Enternews.vn Yêu thương trong doanh nghiệp xã hội là nền tảng của những mục đích, mục tiêu vĩ đại và bền vững.

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và thảm hoạ thiên tai liên tiếp xảy ra, chưa bao giờ chúng ta chứng kiến việc cả cộng đồng cùng chia sẻ những quan tâm chung, chưa bao giờ các doanh nghiệp đặt giá trị yêu thương và nhân ái lên cao đến thế.

Cho “con cá” hay “cần câu”

Cũng trong thời gian này, cuộc tranh luận giữa “cho con cá” hay cho “cái cần câu” nổ ra kịch liệt khiến tôi nhớ đến câu nói của Bill Drayton “Doanh nhân xã hội không chỉ dừng lại ở việc “cho con cá” hay “dậy cách câu”, họ sẽ hành động không ngừng nghỉ cho đến khi thay đổi cả ngành đánh cá”. Vậy doanh nghiệp xã hội có gì khác biệt so với các tổ chức từ thiện đang cứu giúp đồng bào? khác biệt gì so với các doanh nghiệp đang ngày đêm sản xuất, kinh doanh mang lại động lực kinh tế cho phát triển của xã hội?

Trong không gian đầy màu sắc của KymViet, Phạm Việt Hoài nhoài người trên xe lăn đưa cho tôi xem những sản phẩm mới nhất của công ty. Đó là bộ sưu tập linh vật nhồi bông tinh xảo: trâu, cá, ngựa, dê, gà… do người khuyết tật làm ra. Với phương châm “Chúng ta là những người khuyết tật nhưng không để sản phẩm chúng ta là những sản phẩm khuyết tật”, sản phẩm của KymViet đã trở thành một món quà tặng ý nghĩa cho nhiều tổ chức, doanh nghiệp. Cũng nhờ vậy mà đời sống của gần 20 người khuyết tật tại đây được cải thiện, thu nhập dù chưa cao nhưng đủ để tạo điều kiện cho họ được sống tự lập và hạnh phúc với giá trị của mình. Phía sau những nụ cười ấy, đôi lúc tôi nhìn thấy ánh mắt suy tư trên khuôn mặt khắc khổ của Hoài…

Chia sẻ về hành trình trở thành một doanh nghiệp xã hội ông Jimmy Phạm - người sáng lập KOTO nhớ lại khi vẫn còn là hướng dẫn viên du lịch, ông thường đưa du khách Úc thăm quê hương Việt Nam. Đó cũng là lúc ông có dịp tiếp xúc với những trẻ em cơ nhỡ ở Hà Nội. “Những đứa trẻ ấy nhìn tôi và nói: Chúng em muốn có cái nghề trong tay để có thể kiếm được công việc ổn định. Tôi lúc đó chưa biết sẽ làm gì, nhưng tôi biết nhất định mình cần hành động”. Và từ cuộc nói chuyện đó, Jimmy Phạm đã quyết định mở cửa hàng bán sandwich gần Văn Miếu (Hà Nội) và tổ chức ‘khoá học KOTO đầu tiên’ cho 9 trẻ em đường phố và 2 tình nguyện viên vào năm 1999. Cho đến nay, KOTO đã phát triển thành một doanh nghiệp xã hội và đã phục vụ hơn 1 triệu thực khách từ khắp nơi trên thế giới.

Câu chuyện của KymViet hay KOTO cho chúng ta thấy rằng giá trị nhân văn yêu thương ấy không chỉ được thể hiện trong những tình huống đặc biệt, mà là giá trị cốt lõi và xuyên suốt của các doanh nghiệp xã hội, là lý do để doanh nghiệp tồn tại và là thước đo giá trị thành công đặc biệt của doanh nghiệp. KymViet được xây dựng trên đam mê của Hoài và đồng đội là làm việc và giúp những người cùng hoàn cảnh khuyết tật được làm việc và sống một cuộc đời trọn vẹn ý nghĩa. KymViet không chỉ cho người khuyết tật “con cá”, hay cái “cần câu”, mà còn từng bước thay đổi cách thức người khuyết tật sản xuất và bán mặt hàng thủ công trên thị trường, qua đó góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng về giá trị và khả năng của người khuyết tật khi những sản phẩm tinh tế, chất lượng cao của doanh nghiệp được cộng đồng chấp nhận.

Theo thống kế sơ bộ thì hiện Việt Nam có khoảng 23.000 doanh nghiệp đang tạo tác động trực tiếp nhằm giải quyết các vấn đề xã hội hay bảo vệ môi trường bên cạnh mục tiêu kinh doanh. Giá trị cho cộng đồng được họ thể hiện thông qua:

Thứ nhất, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho những người có hoàn cảnh khó khăn trong xã hội như người khuyết tật, thanh thiếu niên hay phụ nữ có hoàn cảnh đặc biệt, người nhận cư thu nhập thấp, đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa, những người đang bị xã hội kỳ thị như người nhiễm HIV.

Thứ hai, cung cấp sản phẩm, dịch vụ, giải pháp hỗ trợ những cộng đồng gặp khó khăn như cung cấp năng lượng từ gió cho những cộng đồng chưa có điện lưới, sản xuất những thiết bị trợ giúp người khuyết tật, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.

Thứ ba, tham gia giải quyết những nan đề của xã hội như thực phẩm, ô nhiễm môi trường, biến đối khí hậu hoặc chăm sóc sức khoẻ cộng đồng…

Sự sáng tạo tử tế

Dù chưa có nghiên cứu nào thống kê được hết giá trị mà các doanh nghiệp này tạo ra, chúng ta có thể khẳng định những doanh nghiệp này đang là những hạt nhận chủ đạo xây dựng cộng đồng ngày một tốt đẹp hơn.

Vậy với những doanh nghiệp xã hội này thì những giá trị nhân văn và yêu thương là cơ hội hay là thách thức? Là tài sản hay là chi phí của doanh nghiệp? Có lẽ là cả hai vế đó đều có trong từng doanh nghiệp xã hội, trong những giai đoạn khác nhau, bối cảnh khác nhau.

Nhiều doanh nghiệp xã hội đã thành công dựa trên việc phát huy và đưa được giá trị nhân văn thành lợi thế, nhưng cũng có nhiều khi họ phải hy sinh lợi nhuận vì những giá trị lớn hơn. Việc tìm ra được mô hình kinh doanh vừa tạo ra giá trị yêu thương vừa mang lại lợi ích kinh tế không dễ, nhưng KymViet hay KOTO và hàng ngàn doanh nghiệp khác đã làm được.

Mục tiêu phát triển bền vững là một trong những tham vọng của Chương trình nghị sự năm 2030 được đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua. Đó là vai trò then chốt được công nhận cho khu vực tư nhân, để hợp tác với Chính phủ và các tổ chức xã hội, hỗ trợ thúc đẩy thay đổi cũng như đẩy nhanh quá trình tác động xã hội.

Việt Nam là một trong những quốc gia phát triển mạnh mẽ bậc nhất Đông Nam Á trong hai thập kỷ qua. Nền kinh tế phát triển cùng với tốc độ tăng dân số nhưng nếu không tận dụng lợi thế này sớm thì chỉ hai thập kỷ nữa sẽ là gánh nặng. Các thách thức về xã hội như đói nghèo, bất bình đẳng trong tiếp cận y tế và giáo dục, vấn đề ô nhiễm ngày càng trầm trọng với những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng tiêu cực, nhất là đối với ĐBSCL. Và bây giờ Việt Nam chịu thêm tác động của Covid-19.

Với tinh thần của doanh nghiệp xã hội, trong cuộc chơi này bạn sẽ sáng tạo hơn, tử tế hơn, đạo đức hơn và sẵn sàng thích ứng hơn cho mọi sự đổi thay trong thế giới có nhiều biến động.

Tuy vậy, để phát triển doanh nghiệp xã hội thì lúc này vai trò của nhà nước rất quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý vững chắc, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp xã hội tiếp cận các nguồn vốn,… cho mô hình này ngày càng được lan tỏa hướng đến một xã hội công bằng hơn và tốt đẹp hơn.

Một doanh nghiệp xã hội có mô hình “sống” được phải thật sự hữu ích và giải được các bài toán về các vấn đề của xã hội. Và chúng ta hoàn toàn kỳ vọng, khi có được những chính sách khuyến khích kịp thời, doanh nghiệp xã hội sẽ lan tỏa nhiều hơn trong cộng đồng và đạt đến sự phát triển bền vững.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Yêu thương - tài sản hay chi phí của doanh nghiệp xã hội? tại chuyên mục Doanh nhân của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích