Vì sao nhà đầu tư không còn mặn mà với BOT giao thông?

Enternews.vn Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, thị trường PPP giao thông đang ở mức độ “cảnh báo” khi từ năm 2015 đến nay không có dự án nào dưới dạng hợp đồng BOT hoặc BT...

Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách nhà nước hạn chế, nguồn vốn ODA đang dần thu hẹp thì việc huy động vốn đầu tư theo hình thức hợp đồng PPP được đánh giá là đúng đắn để đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ.

Thế nhưng, kể từ năm 2015 đến nay, trên phạm vi cả nước đã không có thêm bất cứ dự án PPP giao thông dưới dạng hợp đồng BT hoặc BOT mới nào được triển khai. Con số này tuy không phải là tất cả nhưng cũng phần nào phản ánh được bức tranh "đông cứng" của thị trường PPP ở thời điểm hiện tại.

Nhiều dự án PPP giao thông đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Nhiều dự án PPP giao thông đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Hàng loạt dự án giao thông có nguy cơ đổ vỡ

Các dự án cao tốc Bắc - Nam thời gian gần đây, sau khi được chuyển 3 dự án sang đầu tư công thì 5 dự án còn lại cũng gặp khó trong việc kêu gọi nhà đầu tư. 

Mới đây nhất, Bộ Giao thông Vận tải đã thông báo quyết định huỷ thầu dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Quốc lộ 45 - Nghi Sơn do liên danh nhà đầu tư duy nhất không đáp ứng được hồ sơ kỹ thuật mà bên mời thầu là Ban quản lý dự án A2 đưa ra. 

Trước đó, đã có dự án PPP đoạn Nghi Sơn - Diễn Châu phải hủy thầu do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu.

Với 3 dự án còn lại dù đã tìm được nhà đầu tư tham gia nộp hồ sơ thầu, thì Bộ Giao thông Vận tải thừa nhận rằng sẽ rất khó khăn chọn được nhà đầu tư thực hiện dự án vì vốn tín dụng cho các dự án này đang ách tắc.

Dự án Đầu tư xây dựng đường cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai cũng gặp phải tình trạng tương tự. UBND tỉnh Tuyên Quang cho biết, phải ký quyết định hủy thầu sơ tuyển lựa chọn nhà đầu tư với lý do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự sơ tuyển. 

Nguyên nhân hủy thầu được lãnh đạo tỉnh Tuyên  Quang đưa ra là do trong giai đoạn hiện nay, việc thu hút các nhà đầu tư thực hiện Dự án cũng như khả năng các ngân hàng cho vay vốn để thực hiện dự án BOT là rất khó khăn, các nhà đầu tư không tiếp cận được nguồn vốn vay của các ngân hàng. 

“Dự án không hấp dẫn nhà đầu tư, đấu thầu sơ tuyển nhà đầu tư không thành công”, ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang cho biết.

Chưa kể với 2 dự án còn lại của Cao tốc Bắc - Nam chưa tìm được nhà thầu, trong trường hợp xin điều chuyển sang hình thức đầu tư công mà được Quốc hội thông qua chắc chắn sẽ gây áp lực không nhỏ lên ngân sách nhà nước. 

Chỉ ra những khó khăn khi kêu gọi doanh nghiệp tham gia các dự án PPP, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình đường bộ (VARSI) cho rằng, còn quá nhiều bất cập từ việc thực hiện cam kết giữa các cơ quan nhà nước với nhà đầu tư, trong khi đó cơ chế, chính sách liên tục thay đổi, tín dụng từ ngân hàng gặp khó... khiến nhà đầu tư dè dặt tham gia các dự án PPP. 

Ba vấn đề cần tháo gỡ

Ở góc nhìn doanh nghiệp, trong một buổi gặp gỡ với các nhà đầu tư PPP, Tiến sĩ Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI nhấn mạnh trong quá trình triển khai dự án, trong lĩnh vực đầu tư theo hình thức đối tác công tư còn nhiều vấn đề tồn tại cần được giải quyết.

Chủ tịch VCCI nêu 3 vấn đề cần phải tháo gỡ đối với lĩnh vực này gồm; Đảm bảo sự bình đẳng giữa Cơ quan Nhà nước và nhà đầu tư; Thay đổi cơ chế, chính sách ảnh hưởng tới phương án tài chính của dự án; Cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư chưa sòng phẳng.

“Để các nhà đầu tư yên tâm trở thành đối tác thì cơ quan Nhà nước cần đảm bảo nguyên tắc bình đẳng và hài hoà lợi ích các bên. Thực tế chỉ cơ quan nhà nước mới được quyền yêu cầu nhà đầu tư phải thực hiện đúng các cam kết về tiến độ, về chất lương… nếu Nhà đầu tư không thực hiện đúng sẽ bị xử lý vì vi phạm hợp đồng. Ở chiều ngược lại, khi cơ quan nhà nước không thực hiện đúng cam kết, làm ảnh hưởng đến dự án, gây thiệt hại cho nhà đầu tư, ngân hàng thì chưa có chế tài xử lý”, ông Lộc nhấn mạnh.

Cũng theo ông Lộc, có trường hợp, phần vốn tham gia của Nhà nước chưa thực hiện theo cam kết, mức phí sử dụng đường bộ tại các dự án BOT cũng không được điều chỉnh theo lộ trình cam kết làm ảnh hưởng lớn đến phương án tài chính của dự án. Việc chưa điều chỉnh mức phí theo lộ trình, chưa bố trí đủ vốn hỗ trợ của Nhà nước thuộc trách nhiệm của phía Cơ quan nhà nước đối với những cam kết trong hợp đồng đã ký.

Không những vậy, những năm gần đây, các chính sách, quy định pháp luật của Việt Nam thường xuyên thay đổi như quy định về thuế; về giá/phí hay quy định về quản lý, sử dụng tài sản công gây rủi ro cao trong quá trình đầu tư, ảnh hưởng xấu đến việc thúc đẩy đầu tư dài hạn.

Luật về PPP chỉ quy định cơ chế chia sẻ rủi ro đối với các dự án mới (quy định ở bước phê duyệt chủ trương đầu tư) mà chưa làm rõ phạm vi cơ chế, cũng như hướng dẫn áp dụng đối với các dự án đã và đang triển khai nhằm chia sẻ và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các dự án, kể cả các dự án cao tốc Bắc - Nam sẽ triển khai khi Luật về PPP bắt đầu có hiệu lực vào năm 2021.

Để các dự án PPP trở nên hấp dẫn với các nhà đầu tư, Chủ tịch VCCI kiến nghị: “Nhà nước cần sớm giải quyết các cam kết, tồn tại cũ của các dự án đã triển khai, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp lý bình đẳng, phù hợp với thực tiễn.

Đó là việc phải xử lý dứt điểm các vấn đề tồn tại của các dự án PPP đã triển khai, trong đó tập trung thực hiện đúng các cam kết của cơ quan nhà nước, đảm bảo các quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư nhằm tránh các hệ lụy và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng tham gia các dự án mới.

Xây dựng Nghị định, Thông tư hướng dẫn Luật PPP, trong đó làm rõ quy định về việc chia sẻ rủi ro cho dự án đã/đang thực hiện để xử lý các tồn tại của các dự án đang bị ảnh hưởng do việc thay đổi chính sách pháp luật hoặc cơ quan nhà nước không thực hiện đúng cam kết của hợp đồng”.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Vì sao nhà đầu tư không còn mặn mà với BOT giao thông? tại chuyên mục VCCI của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích