Venezuela bên bờ vực sụp đổ

Enternews.vn (DĐDN) - Tình hình ở Venezuela hiện nay là hết sức rối ren. Nền kinh tế gần như sụp đổ: tăng trưởng GDP 2015 là âm 7,1% và đang tiếp tục xuống dôc, lạm phát 180%, tình trạng thiếu lương thực và hàng hóa nhu yếu phẩm hết sức nặng nề, nền chính trị hỗn loạn khiến chính phủ phải áp dụng thiết quân luật.

(DĐDN) - Tình hình ở Venezuela hiện nay là hết sức rối ren.  Nền kinh tế gần như sụp đổ: tăng trưởng GDP 2015 là âm 7,1% và đang tiếp tục xuống dôc,  lạm phát 180%, tình trạng thiếu lương thực và hàng hóa nhu yếu phẩm hết sức nặng nề, nền chính trị hỗn loạn khiến chính phủ phải áp dụng thiết quân luật.

Các chính phủ ơ Venezuela thường thiên về khuynh hướng xã hội chủ nghĩa và dân túy.

Venezuela11b1 Bùi Ngọc Sơn - Viện kinh tế chính trị thế giới

Tại sao ?

Tổng thống Hugo Chavez khi lên nắm quyền (từ 1999-2013) còn được xem là người theo chủ nghĩa dân túy mạnh mẽ nhất.  Ngay sau khi lên nắm quyền ông tận dụng quyền lực và ảnh hưởng đang lên của mình tiến hành sửa đổi hiến pháp theo hướng dân túy trong dó hứa đảm bảo các dịch vụ miễn phí như giáo dục phổ thông đến cấp ba, y tế, môi trường, và đảm bảo quyền cho các dân tộc thiểu số.

Tiếp theo, nhiều cải cách đã được đưa ra theo hướng xã hội chủ nghĩa.  Dựa vào thu nhập cao kỷ lục từ dầu lửa hồi những năm 2000 Tổng thống Chavez đã quốc hữu hóa nhiều ngành kinh tế, thực thi nhiều chương trình được mệnh danh là các chương trình mang tính các mạng như mở rộng trợ cấp nhà ở, lương thực, y tế, giáo dục.  Nhờ có thu nhập từ dầu lửa các chương trình này được thực thi và giúp giảm bớt nạn nghèo đói, mù chữ, bình đẳng thu nhập, nâng cao chất lượng sống.

Bài liên quan:

Sự thành công này kéo dài đến năm 2007 khi giá dầu sụt giảm mạnh do khủng hoảng kinh tế toàn cầu sắp nổ ra. Sau khi Tổng thống Chavez qua đời năm 2013 do bệnh ung thư, người kế tiếp là Tổng thống Maduro cũng là người đi theo khuynh hướng chính trị cũ bởi vì ông là người phó của Tổng thống Chavez và được Tổng thống Chavez tin dùng.  Tuy nhiên, vị tổng thống này phải đương đầu với những bất ổn kinh tế, và chính trị khi giá dầu bắt đầu rớt thê thảm.

Đi theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa và dân túy, chính phủ kiểm soát và can thiệp sâu vào nền kinh tế.  Chi tiêu chính phủ bằng 38% GDP và chủ yếu bắt nguồn từ thu nhập từ dầu lửa.  DNNN chiếm ưu thế và làm méo mó nền kinh tế.  Năm 2014 chính phủ ban hành các đạo luật giảm bớt quyền các nhà đầu tư nuơc ngoài, thậm chí còn tạo ra sự thù địch với họ.  Khu vực tài chính bị chính phủ kiểm soát chặt, và các khoản tín dụng thì thường dành cho các nhóm chính trị thân cận chính phủ và tổng thống.

Venezuala là một nền kinh tế dựa vào dầu lửa và khu vực nhà nước. Thu nhập dầu lửa chiếm khoảng 50% GDP, và 95% tổng kim ngạch xuất khẩu.  Công nghiệp chế tạo chỉ chiếm 15%, nông nghiệp chiếm 3%.  Thu nhập từ dầu lửa có vai trò quyết định đến sự tồn vong của nền kinh tế này.

Từ thập kỷ 1960 đến thập kỷ 1980 nước này được xếp vào hàng có thu nhập cao ở Mỹ Latinh và nhiều người di cư đến đây sinh sống là nhờ thu nhập cao từ dầu lửa.  Thu nhập từ dầu lửa giúp chính phủ chi tiêu mạnh vào các chương trình phúc lợi, trợ cấp về y tế, giáo dục, giao thông, lương thực.  Khi giá dầu sụp đổ hồi thập kỷ 1980 nền kinh tế sụt giảm và liên tiếp phải phá giá đồng tiền, lạm phát tăng vọt và đạt đỉnh 84% vào năm 1989.  Vào năm 1996, ba năm trước khi Hugo Chavez làm tổng thống, lạm phát lên tới 99%.

Venezuela11b2 Tình hình ở Venezuela hiện nay là hết sức rối ren. Nền kinh tế gần như sụp đổ:, tình trạng thiếu lương thực và hàng hóa nhu yếu phẩm hết sức nặng nề, nền chính trị hỗn loạn

Tháng Giêng 1999, ông Hugo Chavez nhậm chức tổng thống thì đến năm 2000 giá dầu lại bắt đầu tăng vọt.  Thu nhập từ dầu lửa tăng lên giúp tổng thống Chavez thực thi các chính sách mang tính chất dân túy còn mạnh hơn cả các đời tổng thống trước.  Tuy nhiên chỉ sau vài năm, năm 2001 giá dầu lại sụt giảm do vỡ bong bóng công nghệ làm tổn hại tăng trưởng kinh tế toàn cầu, nền kinh tế nước này lại thu hẹp.

Từ năm 2001 đến năm 2003 GDP của nước này thu hẹp và trở về bằng mức của năm 1997.  Năm 2007 khi giá dầu tăng vọt trở lại nền kinh tế nước này lại tăng trưởng tới 9%, nhưng ngay sau đó năm 2008 giá dầu lại giảm sâu, GDP của Venezuela lại giảm và có tăng trưởng âm 2%  vào năm 2009, và đi cùng với đó là lạm phát lên tới 26,5%.  Sang năm 2010 GDP giảm sâu hơn tới âm 5,8%, dòng vốn nước ngoài tháo chạy.

Kể từ đó đến nay nền kinh tế Venezuela luôn phải đối phó với nhiều bất ổn vĩ mô nghiêm trọng, lạm phát tăng cao, tình trạng tham nhũng và khan hiếm hàng hóa ngày càng trầm trọng.

Tóm lại, chính phủ ở Venezual là những chính phủ theo phái dân túy nặng nề, và đi cùng với đó là một nền kinh tế thiên lệch về dầu lửa do nhà nước kiểm soát chặt chẽ và can thiệp mạnh.  Điều này đã làm cho nền kinh tế trở nên hết sức méo mó.

Khi giá dầu tăng nền kinh tế tăng trưởng và ngược lại.  Tệ hại hơn, khi có thu nhập cao nhờ dầu lửa, chính phủ lại không lo tiết kiệm mà chi mạnh nhằm các muc đích mị dân, và theo đó là nạn tham nhũng ngày càng tăng.

Khi cơ may giá dầu không còn những nhược điểm kinh tế  bộc lộ gây hậu quả nặng nề thậm chí đối mặt nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.  Nền kinh tế lao dốc, đồng tiền mất giá, lạm phát tăng vọt, tình trạng khan hiếm hàng hóa lan rộng và ngày càng nghiêm trọng, cuối cùng tình trạng bất ổn chính trị ngày càng gia tăng và hiện có nguy cơ mất kiểm soát hoàn toàn.

Tương lai sẽ như thế nào?

Venezual cần phải có những cải cách quan trọng như từ bỏ chủ nghĩa dân túy, tiến hành cải cách kinh tế mang tính thị trường hơn trên cơ sở khôi phục sự tôn trọng khu vực kinh tế tư nhân, nếu muốn thoát khỏi tình trạng luẩn quẩn kéo dài nhiều thập kỷ và kéo dài cho đến nay.  Tuy nhiên, điều này dường như là không thể trong bối cảnh hỗn loạn như hiện tại.  Thứ nhất, chính phủ hiện tại không phải là chính phủ cách tân mà là chính phủ dân túy; thứ hai, sự rối loạn hiện tại cũng không tạo cho nó có không gian để thực thi cải cách cho dù giả định là có ý muốn cải cách.

Hiện tại, Venezual đang bị cuốn vào qui trình trưng cầu dân ý nhằm phế truất tổng thống.  Tương lai đất nước này sẽ tùy thuộc vào kết quả của quá trình này.

Hiến pháp nước này cũng quy định rằng sau hai năm nhiệm kỳ, nếu tổng thống bị phế truất thì chức tổng thống sẽ tự động do phó tổng thống nắm giữ; còn nếu trước hai năm thì sẽ tiến hành bầu cử sớm chọn tổng thống khác.  Thời hạn này đối với Tổng thống Maduro là đến ngày 10/1/2017, như vậy từ nay đến thời điểm đó sẽ có nhiều nỗ lực từ phe đối lập để kết thúc trưng cầu dân ý nhằm phế truất tổng thống hiện tại.  Vì sau thời điểm đó, dù có phế truất được ông Maduro thì vị phó tổng thống sẽ lên nắm quyền.  Và người ta cho rằng trong tình hình như vậy thì sẽ chẳng có gì thay đổi cả.

Như vậy, từ nay đến thời điểm 10/1/2017 sẽ có nhiều biến động chính trị ở Venezuela vì phe đối lập sẽ thúc đẩy quá trình đi đến trưng cầu dân ý, trong khi chính phủ sẽ tìm mọi cách ngăn quá trình này.  Nếu trưng cầu dân ý được tiến hành trước thời điểm trên, chắc chắn sẽ có thay đổi chính thể và cả hệ thống kinh tế ở nuớc này; ngược lại, sẽ rất ít có thay đổi.

Bùi Ngọc Sơn

Viện kinh tế chính trị thế  giới

>> Coca-Cola đóng cửa nhà máy tại Venezuela vì khủng hoảng kinh tế

 

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức cùng cơ hội nhận quà tặng hàng tháng.
Bạn đang đọc bài viết Venezuela bên bờ vực sụp đổ tại chuyên mục Quốc tế của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích
 

[TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP] Tháo gỡ khó khăn cho thị trường CONDOTEL

Tọa đàm trực tuyến "Tháo gỡ khó khăn cho thị trường CONDOTEL" do Báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức diễn ra lúc 09h00 ngày 27/2 tại Trụ sở VCCI, số 9 Đào Duy Anh, Hà Nội.