Từ vụ Đà Nẵng bàn về chính sách phát triển

Enternews.vn Tuần rồi UBND thành phố Đà Nẵng đã có một quyết định gây nhiều tranh cãi liên quan đến việc xử lí vấn đề ô nhiễm của hai nhà máy thép Dana - Úc và Dana - Ý (xã Hòa Liên, H.Hòa Vang, TP Đà Nẵng) [Nhà máy thép]. Theo đó, lựa chọn của thành phố là sẽ giải tỏa toàn bộ khu dân cư xung quanh và cho phép hai nhà máy này tiếp tục hoạt động.

Tuy vậy, thông tin mà công chúng có được là quá ít. Cho nên, cách tiếp cận trong trường hợp này dựa trên bối cảnh của thông tin không đầy đủ.

Nhà máy thép Dana - Ý (xã Hòa Liên, H.Hòa Vang, TP Đà Nẵng).

Nhằm bảo đảm cho các bình luận tiếp theo, giả định rằng: Thứ nhất: Quyết định của Đà Nẵng là công tâm. Có nghĩa là không có chuyện liên quan đến lợi ích hoặc corruption (nghĩa của từ này, thật sự không muốn và cũng không dám đề cập bằng TV) của người ra quyết định (Tôi tin tưởng và luôn mong vào sự công tâm, vốn rất nổi tiếng của giới chính khách Đà Nẵng); Thứ hai: Giả định rằng Nhà máy thép đáng ứng các yêu cầu của pháp luật liên quan đến khía cạnh môi trường.

Chi tiết vụ việc như sau: Nhà máy thép này xây dựng từ năm 2007, thời điểm thành phố đang “khát” đầu tư, cần phát triển công nghiệp, vị trí này lúc đó dân cư còn thưa thớt nhưng việc quản lý không tốt nên giờ dân cư gần nhà máy đông lên.

Nhiều năm sau đó, số lượng dân cư đông lên, ô nhiễm rất nặng nề, xảy ra xung đột giữa người dân và Nhà máy thép. Để giải quyết vấn đề có hai lựa chọn được đặt ra: Một là, di dời Nhà máy thép đến địa điểm khác. Chi phí di dời là khoảng 1500 tỷ đồng. Hai là, di dời toàn bộ dân cư đi chỗ khác. Chi phí là khoảng vài trăm tỷ (thông tin báo chí không cho biết con số bao nhiêu, nhưng chắc chắn là thấp hơn so với con số 1500 tỷ). Đà Nẵng đã chọn hướng thứ hai.

Cái giá của việc duy trì chỉ số phát triển GDP hai con số trong thập niên trước được đánh đổi bằng nhiều thứ, trong đó rõ nét nhất là môi trường. Một đất nước ở bên rìa của thế giới, thong dong trong một xã hội nông nghiệp, muốn bước vào cuộc chơi lớn, thu hút nhà đầu tư nước ngoài, ngẫm cũng đau đớn. Dường như các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam không có nhiều lựa chọn. Giới chức và sách giáo khoa Việt Nam vẫn luôn tự hào về lao động giá rẻ như là một trong những lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong quá trình thu hút đầu tư nước ngoài.

Công bằng mà nói với nền tảng của Việt Nam thời điểm, không có gì đáng ngạc nhiên khi các dự án về năng lượng sạch hoặc công nghệ cao rất hiếm hoi. Nhìn từ góc độ của một nhà đầu tư, khi quyết định rót tiền vào một dự án mà họ có nhiều lựa chọn, các câu hỏi đặt ra là: Vấn đề môi trường và lao động như thế nào? Nước chảy vùng trũng, khi mà các nước ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, Việt Nam được coi là lựa chọn thú vị cho những công nghệ lạc hậu. Cũng cần lưu ý thêm rằng, khu vực Đông Nam Á không hiếm những quốc gia chấp nhận “đánh đổi” môi trường nhằm thu hút đầu tư.

Cho nên, Nhà máy thép ra đời cũng nên được nhìn nhận trong bối cảnh như vậy. Vẫn là câu chuyện muôn thở về tầm nhìn và hoạch định chính sách. Thế giới đã có nhiều case study như Việt Nam. Vấn đề là trong ngắn hạn, chấp nhận hi sinh môi trường để có tiền và tái đầu tư. Nhưng trong dài hạn không thể chấp nhận tình trạng như vậy. Song hành với việc chấp nhận với các Dự án lạc hậu, sẽ là khôn ngoan khi xây dựng và phát triền nền công nghiệp hỗ trợ. Các ngành này bó chặt lấy các nhà đầu tư nước ngoài. Để sau một hoặc hai thập kỉ, Việt Nam có thể quan tâm đến môi trường bằng cách nâng cao các tiêu chuẩn này. Điều này làm chi phí các Doanh ngiệp nước ngoài gia tăng, nhưng họ sẽ không thể dễ dàng mang toàn bộ Nhà máy sang một nước khác, vì họ sẽ không tìm đâu ra được những doanh nghiệp hỗ trợ cho hoạt động sản xuất của họ như bây giờ.

Tuy vậy, đánh giá là sau hai thập kỉ thu hút đầu tư, Việt Nam dường như vẫn chưa làm được chuyện phát triển ngành công nghiệp phụ trợ/ hỗ trợ. Kết quả là Việt Nam đứng trước tình thế lưỡng nan: Hai thập kỉ là đủ để Việt Nam nếm đòn về môi trường. Cùng với sự phát triển của xã hội là nhận thức của người dân và các yêu cầu/ hoạt động tiến bộ tạo nên sức ép phải thay đổi. Nhưng nếu nếu gia tăng sức ép lên các Nhà đầu tư nước ngoài, họ sẽ rất dễ dàng mang toàn bộ Nhà máy sang một nước thứ ba khác. Kết quả là các hoạt động miễn giảm thuế, hi sinh lợi ích môi trường và cả quyền lợi người lao động, mà không đánh đổi được gì.

Nhìn tất cả câu chuyện đó, trong một chừng mực nào đó, có thể nói chính sách phát triển của VN chưa thực sự tốt như kì vọng.

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.
Bạn đang đọc bài viết Từ vụ Đà Nẵng bàn về chính sách phát triển tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích
 

Xã Đại Thắng (Hải Phòng): "Gác cổng" cho Thành phố cảng mùa dịch COVID-19

Đại Thắng là địa phương nằm trong những vòng ngoài của 4 vòng tác chiến chống dịch của TP.Hải Phòng, chính quyền xã và nhân dân đều vào cuộc quyết liệt chống COVID-19...