Toàn cảnh vụ nước mắm bị “vu oan” chứa arsen

Enternews.vn Bộ Công Thương vừa có văn bản gửi Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) yêu cầu báo cáo việc kiểm điểm, xử lý các cá nhân trong vụ cố tình công bố sai thông tin về nước mắm truyền thống hồi tháng 10/2016.

Trong văn bản gửi đi, Bộ Công Thương cũng yêu cầu báo cáo việc kiểm điểm với cá nhân Chủ tịch Vinastas Đoàn Phương và yêu cầu báo cáo phải gửi về Bộ Công Thương trước ngày 20/4.
 
Cùng DĐDN nhìn lại diễn biến vụ nước mắm bị “vu oan” chứa arsen dẫn đến việc Vinastas phải tiến hành báo cáo kiểm điểm.
 
Ngày 14/10/2016, Vinastas công bố kết quả khảo sát nước mắm thông qua các hình thức sau: Đăng bài “Báo cáo kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc” trên trang web của Hội.
 

Ngày 17/10/2016, Vinastas tổ chức buổihọp báo báo cáo kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc. Theo đó, tại 10 tỉnh/ thành phố trên cả nước, 101/150 mẫu nước mắm được khảo sát (chiếm 67,33%) không đạt quy định về hàm lượng Arsen (thạch tín) cho phép có trong sản phẩm nước chấm tối đa là 1.0mg/L. Trong đó, hàm lượng Arsen tổng của các mẫu không đạt theo quy định dao động từ trên 1,0mg/L đến 5 mg/L.

Vinastas tổ chức buổihọp báo báo cáo kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc

Vinastas tổ chức buổihọp báo báo cáo kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc

Đến ngày 18/10/2016, Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng tiếp tục đăng tải bài “Gần 85% mẫu nước mắm của 88 doanh nghiệp không đạt tiêu chuẩn” trên trang web của Vinastas.

Theo đó, các công bố và bài viết của Vinastas đồng loạt có nội dung công bố 95,65% số mẫu khảo sát có độ đạm từ 40% độ trở lên được đánh giá là hàm lượng thạch tín (Arsen) – một loại á kim cực độc vượt ngưỡng.

Khi thông tin trên được Vinastas công bố, nhiều cơ quan báo chí đã đồng loạt đăng tải thông tin sai sự thật, được cộng đồng mạng xã hội chia sẻ bài viết; trên mạng xã hội loan truyền thông tin lo ngại về sức khỏe cộng đồng khi dùng nước mắm truyền thống.

Từ ngày 12/10/2016 đến ngày 23/10/2016, truyền thông xã hội có trên 44 nghìn bài viết, 95 nghìn lượt chia sẻ, 108 nghìn thảo luận, trên 63 nghìn bình luận.

Đỉnh điểm là ngày 18/10/2016, sau khi Vinastas tổ chức công bố kết quả chương trình khảo sát chất lượng 150 mẫu nước mắm đóng chai của 88 nhãn hiệu, trên mạng xã hội có trên 42.275 thảo luận.

Hậu quả của việc thông tin đã làm dư luận xã hội hết sức hoang mang, các sản phẩm nước mắm truyền thống bị người dùng tẩy chay, không đưa được vào các siêu thị; các vùng, miền sản xuất nước mắm truyền thống càng khó khăn hơn, nhất là vừa mới chịu hậu quả của sự cố môi trường biển tại các tỉnh miền Trung; ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến người tiêu dùng và việc sản xuất nước mắm truyền thống bao đời nay của người Việt Nam cũng như thương hiệu hàng hóa của Việt Nam nói chung trên thị trường quốc tế.

Có thể nói, công bố trên của Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng đã khiến người tiêu dùng hoang mang bởi theo từ điển bách khoa Việt Nam quyển số 1 Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa (tái bản lần thứ nhất 2007), trang 93 nêu rõ: “Thạch tín hay còn gọi là Nhân ngôn là loại Arsen oxit, rất độc”.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong ngành, bản chất nước mắm đã chứa hàm lượng thạch tín hữu cơ nhưng thạch tín hữu cơ gần như vô hại, thậm chí châu Âu còn cho phép hàm lượng này trong nước chấm lên tới 30 mg/lít. Còn thạch tín vô cơ mới độc hại, có thể gây tử vong. Tuy nhiên, trong những mẫu nước mắm vừa được Vinastas công bố chứa thạch tín lại không phát hiện thạch tín vô cơ.

Chính vì vậy, việc Vinastas đồng nhất khái niệm arsen nêu tại Quy chuẩn Việt Nam QCVN 8-2:2011/BYT với “thạch tín”, một chất cực độc, đồng thời khẳng định “95,65% số mẫu khảo sát có độ đạm từ 40 độ trở lên được đánh giá là hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định” là không đúng, không có cơ sở khoa học và gây nhầm lẫn, hoang mang cho người tiêu dùng.

Do đó, ngày 20/10/2016, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam và một số hiệp hội, Hội đã gửi Bản kiến nghị về việc xử lý, ngăn ngừa những hành động gây thiệt hại đến ngành sản xuất nước mắm truyền thống của Việt Nam.

Ngay sau khi nhận được kiến nghị nói trên, ngày 22/10/2016, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn 9030/VPCP-KGVX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thông tin chất lượng nước mắm. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có ý kiến Giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế để có ngay thông tin chính thức, công khai, rõ ràng, đầy đủ tới người dân về loại và hàm lượng asen an toàn trong sản phẩm nước mắm cũng như các thông tin cần thiết khác liên quan, tránh gây hoang mang trong dư luận.

Thủ tướng cũng giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xem xét cụ thể việc chấp hành các quy định pháp luật trong quá trình đưa thông tin trên báo chí của Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS); xử lý nghiêm các sai phạm (nếu có).

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng giao Bộ Thông tin và truyền thông kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định pháp luật về hoạt động báo chí đối với trường hợp nêu trên.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan liên quan báo cáo kết quả xử lý trước ngày 10/11/2016.

Tối cùng ngày, Bộ Y tế đã có báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ (số 172/BC-BYT) và cũng đã có thông tin đến nhân dân qua các phương tiện thông tin đại chúng về kết quả kiểm tra nước mắm. Theo đó, Bộ Y tế công bố 100% mẫu nước mắm (247 mẫu được thu thập ngẫu nhiên của 82 cơ sở sản xuất khác nhau tại miền Bắc, miền Trung và miền Nam và trên thị trường) bao gồm cả nước mắm sản xuất theo phương pháp công nghiệp, phương pháp truyền thống đều an toàn, không phát hiện asen vô cơ (thạch tín)

Đến ngày 24/10/2016, trên cơ sở thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành việc chấp hành quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của Hội tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas), gồm đại diện Bộ Công Thương, Bộ Nội vụ, Bộ Khoa hoc Công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Công an, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam.

Đặc biệt, ngày 4/11/2016 Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Bộ Công an điều tra và sớm công bố kết quả điều tra vụ việc. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý nghiêm cơ quan báo chí (tập thể và cá nhân) đưa thông tin thiếu trung thực về chất lượng nước mắm, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tăng cường kiểm soát việc sản xuất, kinh doanh nước mắm, nhất là nguyên liệu và quy trình sản xuất.

Ngày 8/11/2016, sau một tuần tiến hành kiểm tra, Đoàn thanh tra liên Bộ xác định Hiệp hội Tiêu chuẩn Bảo vệ Người tiêu dùng Vinastas không bảo đảm tính độc lập, tin cậy và minh bạch trong vụ khảo sát nước mắm. Báo cáo chỉ rõ, VINASTAS đã có các sai phạm, cụ thể là khảo sát không xây dựng Đề án và Kế hoạch khảo sát rõ ràng; việc khảo sát chủ yếu do Chủ tịch Hội và một số cá nhân thực hiện; nhiều khâu không được cấp có thẩm quyền phê duyệt và giám sát; quá trình lấy mẫu thiếu tin cậy, không đúng quy định; việc khảo sát được thực hiện dưới sự tài trợ của một doanh nghiệp, không đảm bảo tính độc lập theo quy định.

Cùng với đó, việc VINASTAS công bố thông tin sai về chất lượng nước mắm có dấu hiệu vi phạm quy định tại Khoản 12 Điều 5 Luật An toàn thực phẩm (đăng tải, công bố thông tin sai lệch về an toàn thực phẩm gây bức xúc cho xã hội hoặc thiệt hại cho sản xuất, kinh doanh) và Khoản 6 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (lợi dụng việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác).

Ngày 24/11/2016, Vinastas đã có công văn cáo lỗi về việc thông tin kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc chưa thận trọng, chính xác.

 "Thay mặt cho nhóm khảo sát, Vinastas xin gửi tới người tiêu dùng, các nhà sản xuất, kinh doanh nước mắm và các cơ quan quản lý lời xin lỗi về sự cố đã xảy ra. Chúng tôi sẽ nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm của các cá nhân có liên quan, kiện toàn tổ chức, quy chế làm việc để không xảy ra sai sót tương tự", công văn của Vinastas cáo lỗi.

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ được tổ chức ngày 29/11/2016, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Người phát ngôn của Chính phủ Mai Tiến Dũng chỉ rõ, T&A Ogilvy là đơn vị tài trợ Vinatas trong vụ khảo sát nước mắm.

Cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản giao: Bộ Công Thương khẩn trương chỉ đạo Vinastas cải chính thông tin mà Hội đã công bố về chất lượng nước mắm, tổ chức kiểm điểm làm rõ và xử lý nghiêm các sai phạm của.

Bộ Nội vụ tổ chức kiểm tra việc chấp hành Điều lệ Hội và có biện pháp chấn chỉnh kịp thời các tồn tại trong tổ chức và hoạt động của Vinastas, chủ trì nghiên cứu làm rõ tư cách pháp lý trong thực hiện các hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; xử lý nghiêm các vi phạm của Hội này theo quy định.

Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với các cơ quan chủ quản của các cơ quan báo chí có sai phạm xử lý nghiêm các cá nhân trong việc đưa thông tin thiếu trung thực, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. 

Ngày 7/12/2016, 6 Hiệp hội kiến nghị Chính phủ làm rõ đơn vị chủ trì việc tài trợ cho Công ty TNHH Liên doanh T&A Ogilvy để tiến hành các hoạt động vừa qua dẫn đến sự cố “nước mắm truyền thống nhiễm asen”.

Theo các Hiệp hội, việc công khai danh tính đơn vị chủ trì các hoạt động tài trợ cùng với lời xin lỗi của đơn vị chủ trì gây nên sự cố sẽ là biện pháp răn đe hiệu quả nhằm tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh bằng việc “gắp lửa bỏ tay người”, sử dụng truyền thông và nhiều tổ chức khác nhau, gây tác động lớn đến người tiêu dùng.

Ngày 8/12/2016, Bộ Công Thương đã có văn bản số 11816/BCT-QLCT gửi Vinastas về việc thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Sau hai tháng “khơi mào” những thông tin sai lệch về nước mắm, đến ngày 19/12/2016, Vinastas đã thực hiện cải chính thông tin theo yêu cầu từ Bộ Công Thương.

Vinastas cải chính thông tin trên trang web của Hội

Vinastas cải chính thông tin trên trang web của Hội

Theo đó, Vinastas thừa nhận đã sai khi đồng nhất khái niệm arsen với thạch tín và xin huỷ toàn bộ thông tin công bố gồm thông cáo báo chí ngày 17/10 do ông Vương Ngọc Tuấn - Phó Tổng Thư ký Vinastas ký và bài viết “Gần 85% mẫu nước mắm của 88 doanh nghiệp không đạt tiêu chuẩn” được đăng trên website của Vinastas ngày 18/10.

Vinastas đính chính lại cho rõ hơn là arsen tổng bao gồm arsen vô cơ và arsen hữu cơ, trong đó chỉ có arsen vô cơ có độc tính. Vinastas cũng khẳng định nhóm khảo sát đã lấy 20 mẫu nước mắm trong số các mẫu đã kiểm tra hàm lượng arsen tổng để kiểm tra hàm lượng arsen vô cơ song đều không phát hiện arsen vô cơ và an toàn cho việc sử dụng.

Đến hôm nay, ngày 7/4/2017, Bộ Công Thương đã gửi văn bản yêu cầu Vinastas báo cáo việc kiểm điểm với cá nhân Chủ tịch Vinastas Đoàn Phương và yêu cầu báo cáo phải gửi về Bộ Công Thương trước ngày 20/4.

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.
Bạn đang đọc bài viết Toàn cảnh vụ nước mắm bị “vu oan” chứa arsen tại chuyên mục Thị trường - Sản phẩm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích
 

Châu Âu, Mỹ ngừng nhập khẩu cà phê do COVID-19, doanh nghiệp Việt lao đao vì tồn kho

Dịch SARS-CoV-2 diễn biến phức tạp đã làm ngưng trệ các chuỗi giá trị, khiến hàng hoá xuất khẩu bị đình trệ. Mới đây, Châu Âu, Mỹ ngừng nhập khẩu cà phê, ngành cà phê Việt Nam vì thế lại càng lao đao.