qưefw

Xe ô tô và người dân Hưng Yên vây Trạm thu phí số 1 QL 5A gây ùn tắc giao thông nghiêm trọng ngày 5/9. Ảnh: Trọng Đức

Dùng tiền lẻ mua vé không sai, nhưng lôi kéo kích động thì phải xử lý

Tôi nhớ không nhầm thì “cuộc chiến” tiền lẻ với BOT lần đầu tiên xảy ra vào tháng 4/2017. Khi đó, các tài xế ở Nghi Xuân (Hà Tĩnh) và Vinh (Nghệ An) đã dùng các tờ tiền mệnh giá thấp 200 đồng, 500 đồng và 1.000 đồng để mua vé qua cầu Bến Thủy. Cuộc phản ứng này của các lái xe đã được đông đảo người dân tham gia. Và kết quả là người dân trong khu vực đã được miễn phí qua trạm.

Nhưng cao trào “cuộc chiến” này thì phải kể đến sự kiện diễn ra ở trạm BOT Cai Lậy, Tiền Giang tháng 8/2017 vừa qua. Các tài xế đã phản ứng bởi họ không đi qua đường tránh (đoạn BOT) mà vẫn phải nộp phí. Cuộc phản đối trở nên rầm rộ đã khiến lãnh đạo Bộ Giao thông - Vận tải phải vào cuộc. Đến nay, tại trạm này vẫn không thu phí để tìm giải pháp lâu dài.

Tiếp đến chiều 4/9, khoảng 30 ô tô đã sử dụng tiền lẻ mệnh giá 500 đồng để trả phí khi đi qua trạm thu phí số 1 QL 5A Hải Phòng - Hà Nội trên địa bàn tỉnh Hưng Yên gây ùn tắc giao thông nhiều giờ đồng hồ. Lẻ tẻ trong các ngày 5,6,7/9 vẫn xuất hiện các xe ô tô qua trạm mua phí bằng tiền lẻ làm cho tình hình trở nên căng thẳng.

Trao đổi với báo chí, đại tá Đỗ Đình Hào - Giám đốc Công an tỉnh cho biết, Công an tỉnh Hưng Yên đã tiến hành làm việc với một số lái xe để điều tra, làm rõ hành vi gây rối an ninh trật tự trong những ngày qua tại khu vực trạm thu phí QL 5 kể trên.

Ông Hào cho rằng việc làm của Công an tỉnh Hưng Yên là cần thiết bởi việc dùng tiền lẻ mua vé không sai nhưng lôi kéo kích động nhiều người làm việc đó là hành vi vi phạm pháp luật, phải xử lý.

Song “cuộc chiến“ tiền lẻ nếu không được nhìn nhận một cách khách quan, toàn diện để có hướng giải quyết tận gốc thì BOT giao thông rất dễ “vỡ trận”.

Có hay không lợi ích nhóm?

Tiền lẻ trước mắt tuy không làm BOT thất thu, nhưng lâu dài nó có thể làm BOT "thất thủ". Và hơn hết nó là lời cảnh báo đối với nhà đầu tư cũng như những người có trách nhiệm khác. 

Thanh tra Chính phủ vừa chính thức có Thông báo số 2222/TB-TTCP công bố Kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong việc thực hiện một số dự án đầu tư theo hình thức BT, BOT trong lĩnh vực giao thông, môi trường tại Bộ Giao thông - Vận tải.

Theo đó, đáng quan tâm nhất là với hơn 70 dự án BOT đã thực hiện thì không có nhà đầu tư nào được lựa chọn theo hình thức đấu thầu. 100% nhà đầu tư được chỉ định thầu, dẫn đến có nhà đầu tư được chọn nhưng chưa bảo đảm năng lực nên xảy ra nhiều bất cập, sai sót.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, kết quả huy động vốn thực hiện các dự án BT, BOT không đạt được mục tiêu đa dạng các nguồn vốn, các thành phần kinh tế tham gia đầu tư; xác định phương án tài chính thiếu chính xác, nhất là phương án thu phí giao thông.

Như vậy, bóng dáng của cơ chế xin – cho đã thấp thoáng xuất hiện trong lĩnh vực này. Cùng với đó, các trạm thu phí được đặt trên những tuyến đường độc đạo, người dân không có sự lựa chọn nào khác. BOT đứng trước nguy cơ trở thành miếng mồi béo bở cho lợi ích nhóm bòn rút nhân dân và doanh nghiệp.

Trong một phát biểu gần đây, Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Đặng Huy Đông nêu lại cảnh báo của thế giới, cho rằng: “Rủi ro xảy ra tham nhũng trong BOT luôn là lớn nhất”. Ông Đông cũng nhấn mạnh BOT hiện nay có quá nhiều "tù mù", dễ nảy sinh tham nhũng mặc dù quy trình tưởng chừng rất chặt chẽ, qua nhiều cấp thẩm định. 

Thiết nghĩ trong khi nguồn lực nhà nước còn hạn chế thì việc huy động xã hội hóa theo phương thức BOT hay BT để đầu tư hạ tầng giao thông là cần thiết. Tuy nhiên, phương thức đó phải bảo đàm hài hòa các lợi ích: nhà đầu tư, nhà nước và người sử dụng. Muốn vậy phải có cạnh tranh công bằng trong việc tiếp cận cơ hội kinh doanh giữa các nhà đầu tư và phải công khai minh bạch với cộng đồng người dân và DN sử dụng công trình BOT.

Nhà đầu tư BOT, cơ quan chức năng nhà nước cần phải luôn nhớ, người dân và DN thực ra đã đóng thuế, đã phải nộp phí bảo trì đường bộ!

Bạn đang đọc bài viết "Tiền lẻ" tuy chưa làm BOT thất thu, nhưng có thể sẽ làm BOT thất thủ!? tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,