Báo cáo

Báo cáo Công bằng thuế Việt Nam 2017 cho biết: Thuế hiện chiếm 80% tổng thu ngân sách nhà nước, còn lại là phí và các khoản thu khác ngoài thuế phí. Đặc biệt, nguồn thu ngoài thuế rất lớn như thu từ đất đai, thu từ DNNN, hay lệ phí, phí...

Ngày 25/5, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) công bố Báo cáo Công bằng thuế Việt Nam 2017.

Phụ thuộc nguồn thu thuế không ổn định

Theo đó, Báo cáo của VEPR chỉ ra, Việt Nam hiện nằm trong những quốc gia có sự thay đổi nhiều về chính sách thuế bao gồm cơ cấu thu thuế, dịch chuyển những loại thu ngoài thuế sang loại thu thuế...cũng có nhiều ý kiến trái chiều về công bằng thuế Việt Nam.

Đặc biệt, báo cáo của VEPR chỉ ra tính luỹ tiến của thu thuế chưa cao. Có bốn nguyên nhân của tình trạng này. “Thứ nhất, là do cơ cấu thu thuế của Việt Nam vẫn dựa nhiều vào nguồn không ổn định. Thứ hai, ưu đãi thuế chưa có nghiên cứu cụ thể. Thứ ba, số người chịu thuế thu nhập cá nhân còn ít, chỉ có khoảng 8 triệu người trong khi đó có hơn 50 triệu lao động khiến tính luỹ tiến của thu thuế chưa cao. Thứ tư, Việt Nam là nền kinh tế sử dụng tiền mặt ênn giám sát và kiểm tra thu nhập chưa đầy đủ”, PGS.TS Vũ Duy Cường- Chuyên gia Tài chính công, Đại diện nhóm nghiên cứu cho biết.

 Thuế hiện chiếm 80% tổng thu ngân sách nhà nước, còn lại là phí và các khoản thu khác ngoài thuế phí. Đặc biệt, nguồn thu ngoài thuế rất lớn như thu từ đất đai, thu từ DNNN, hay lệ phí, phí...

Trao đổi với DĐDN, TS Nguyễn Đức Thành- Viện trưởng Viện VEPR cho biết, tỉ trọng thu ngân sách không phải từ thuế tăng lên, đặc biệt trong đó các khoản thu chưa xác định được rõ ràng cũng tăng lên.

TS Nguyễn Đức Thành- Viện trưởng Viện VEPR.

TS Nguyễn Đức Thành- Viện trưởng Viện VEPR.

“Như vậy, chúng ta thấy ngân sách đang ngày càng phụ thuộc vào những nguồn thu không ổn định, không lâu dài. Điều này tạo ra những biến cố và những bất ổn định trong giao tiếp giữa nhà nước và người dân”, TS Nguyễn Đức Thành nhận định.

Báo cáo của VEPR cũng trích dẫn con số thống kê từ Bộ Tài chính, cho thấy, năm 2016, con số thất thu thuế do các ưu đãi thuế là 64 nghìn tỷ đồng, tương đương 5,8% tổng thu ngân sách.

“Đặc biệt, Việt Nam thua cả Campuchia về tính minh bạch trong sử dụng ngân sách, do đó, có xu hướng người dân phản ứng mạnh mẽ với bất kfy chíh sách tăng thuế nào. Trong khi đó tăng thuế là để phục vụ người dân”, PGS.TS Vũ Duy Cường cho biết.

Do đó, TS Nguyễn Đức Thành khẳng định chủ trương chuyển các khoản thu ngân sách ngoài thuế vào thuế là đúng.

Bảy kiến nghị chính sách

Do đó, VEPR đưa ra 8 khuyến nghị chính sách. Thứ nhất, thuế trực thu đang chiếm tỷ trọng ngày càng thấp, cho thấy nguồn thu của Việt Nam đang dựa nhiều vào thuế tiêu dùng.

Thứ hai, phân tích cũng cho thấy vai trò hạn chế của thuế liên quan đến tài sản như thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và nông nghiệp. Trong thời gian tới Việt Nam cần nỗ lực để có thể ban hành loại thuế tài sản phù hợp thay vì tăng các loại thuế đánh vào tiêu dùng.

Thứ ba, rà soát lại chính sách miễn giảm thuế với các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp FDI và công bố công khai cho người dân biết trên cơ sở đó nên tính toán được phần thuế bị mất đi do miễn giảm thuế.

PGS.TS Vũ Duy Cường- Chuyên gia Tài chính công, Đại diện nhóm nghiên cứu.

PGS.TS Vũ Duy Cường- Chuyên gia Tài chính công, Đại diện nhóm nghiên cứu.

Thứ tư, giữ vững hướng cải cách tách các chính sách xã hội ra khỏi chính sách thuế. Để bù đắp lại, Chính phủ cần làm tốt hơn nữa việc phân bổ ngân sách cho những nhóm người dễ bị tổn thương.

Tiếp tục thực hiện các cải cách mà ngành thuế đang nỗ lực làm trong thời gian qua để tăng cường hiệu quả trong quản lý hành chính thuế.

Thứ năm, Việt Nam cần công khai các khoản thu của các quỹ ngoài ngân sách. Vì những quỹ này cũng là do các văn bản pháp luật quy định mức đóng và đối tượng đóng. Do đó tính chất của nó không khác gì là một khoản phí hoặc lệ phí đánh vào nền kinh tế.

Thứ sáu, cần phải đưa con số thất thu thuế vào trong các báo cáo về ngân sách nhà nước.

Thứ bảy, xây dựng cơ chế cụ thể cho sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân vào chu trình ngân sách nhà nước để hệ thống thuế và các khoản chi tiêu từ thuế đạt được mục tiêu công bằng và hướng đến nhóm người yếu thế.

Bạn đang đọc bài viết Thu ngân sách từ khoản thu ngoài thuế tăng cao, VEPR cảnh báo bất ổn tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,