Mua bán, sáp nhập các doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp đang ngày càng nở rộ

Mua bán, sáp nhập trong ngành nông nghiệp đang ngày càng nở rộ

M&A doanh nghiệp nông nghiệp trên thế giới
 
Doanh nghiệp nông nghiệp không chỉ bao gồm những công ty trực tiếp sản xuất các sản phẩm nông nghiệp mà còn bao gồm các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị của ngành nông nghiệp bao gồm giống, hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc thú y,..
 

Theo số liệu từ tạp chí MDPI (Thụy Sỹ) thì giai đoạn từ 2007 đến 2016, trung bình có hơn 44.000 vụ sáp nhập và mua lại (M&A) các công ty mỗi năm trong tất cả các ngành công nghiệp trên toàn thế giới. Đặc biệt, trong ngành nông nghiệp xu thế sáp nhập thấy rất rõ giữa các công ty hạt giống và hóa học nông nghiệp siêu quốc gia.

Cụ thể năm 2015, Dow (Hoa Kỳ) và DuPont-Pioneer (Hoa Kỳ) sáp nhập và thành lập DowDupont. Năm 2016, ChemChina (Tập đoàn Hóa chất Quốc gia Trung Quốc), đã mua Syngenta (Thụy Sỹ) với giá 43 tỷ USD. Bayer, Công ty hóa chất lớn của Đức sản xuất dược phẩm, các sản phẩm y tế, sức khỏe động vật, hạt giống, hóa chất nông nghiệp và vật liệu, đã tiến hành thương vụ M&A lịch sử trị giá 63 tỷ USD để mua lại Monsanto (tháng 6/2018).

Tham gia M&A đều là những tên tuổi lớn trong ngành nông nghiệp thế giới.

Tham gia M&A đều là những tên tuổi lớn trong ngành nông nghiệp thế giới.

Tại Trung Quốc, với sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ của nhà nước, công ty Longping High-Tech cũng đã mua lại một số công ty hạt giống khác như Hồ Nam Golden Rice, Hubei Huimin Agro Technology, Beijing Sunrise Agritech và Hebei Universe và trở thành công ty hạt giống lớn nhất Trung Quốc. Doanh thu hợp nhất của công ty sau sáp nhập dự kiến sẽ lọt vào Top 10 doanh nghiệp hạt giống toàn cầu.

"Sóng" tại Việt Nam

Hoạt động M&A nói chung tại Việt Nam những năm qua cũng diễn ra rất mạnh mẽ, từ năm 2008 đến năm 2017, đã có gần 4.000 thương vụ mua bán, sáp nhập và hợp nhất với tổng giá trị trên 48,8 tỷ USD.

Trong nông nghiệp, dù làn sóng M&A không mạnh mẽ như những lĩnh vực khác nhưng thời gian qua cũng đã ghi nhận sự đổ bộ ồ ạt của những “ông lớn” như Vingroup, PAN, Hoàng Anh Gia Lai, GTNfoods, Unifarm… với tham vọng tạo ra một diện mạo sản xuất lớn. Và trong mắt các nhà đầu tư, nguồn lợi thu về từ nông nghiệp không hề nhỏ.

Một ví dụ như PAN, một doanh nghiệp chuyên hoạt động đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp với Chủ tịch HĐQT là ông Nguyễn Duy Hưng, người vốn vẫn được nhắc đến gắn với cái tên SSI (công ty chứng khoán Sài Gòn) thì đến nay, thông qua hoạt động M&A đã nắm trong tay đến 7 công ty con và 3 công ty liên kết với giá trị vốn hóa trên thị trường chứng khoán lên đến gần 6,8 nghìn tỷ đồng.

Một doanh nghiệp khác với sự góp mặt của hầu hết các cổ đông lớn là các Quỹ đầu tư nước ngoài quan tâm đến lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam là GTNfoods. Công ty này lại lựa chọn cách xây dựng nền tảng hạ tầng chung thông qua việc đầu tư vào các Tổng Công ty của nhà nước có bề dày lịch sử hoạt động, thương hiệu phổ biến, cơ sở hạ tầng tốt, nhưng gặp nhiều rào cản trong phát triển kênh phân phối, bán hàng và marketing.

Cụ thể, GTNfoods đã đầu tư vào các doanh nghiệp như công ty CP thực phẩm Lâm Đồng, TCT Chè, TCT chăn nuôi và Sữa Mộc Châu. Đến nay, GTNfoods đã có trong tay đến 6 công ty con và 2 công ty liên kết với giá trị vốn hóa trên thị trường chứng khoán cũng lên đến con số gần 2,7 nghìn tỷ đồng.

Cả PAN và GTNfoods đều có một

Cả PAN và GTNfoods đều có một "list" các công ty con và công ty liên kết

Ngoài ra, còn có rất nhiều “ông lớn” cũng đã mạnh tay trong cuộc chơi M&A trong ngành nông nghiệp như Masan Nutri-Science (MNS, công ty cổ phần Tập đoàn Lộc Trời, tập đoàn TH,..

 Độc quyền hay tạo giá trị cộng hưởng?

Theo GS.TS Đỗ Năng Vịnh (Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam) thì việc sáp nhập, liên kết để trở nên mạnh hơn, cùng thắng là xu hướng của các công ty nông nghiệp toàn cầu. Bên cạnh lo ngại về tình trạng độc quyền nó cũng tạo ra sự tập trung các nguồn lực khống lồ để đầu tư cho nghiên cứu khoa học và đổi mới.

Ông Nguyễn Thế Phương - Nguyên Thứ trưởng Bộ KHĐT cho rằng thị trường M&A Việt Nam, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp là công cụ hữu hiệu thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế và tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy các doanh nghiệp nhà nước trong ngành nông nghiệp tại Việt Nam sau khi được “gả bán” hầu hết đã “thay da đổi thịt” khi được tiếp cận hệ thống quản trị mới chuyên nghiệp và nguồn vốn dồi dào như TCT Chè, Công ty Giống cây trồng Trung ương,...

Như vậy, với hiện trạng hiện nay có thể nói M&A là cánh cửa để nông nghiệp Việt Nam nhanh chóng phát triển khi có sự tham gia của các doanh nghiệp “sếu lớn” cũng như dòng vốn từ các quỹ đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh những giá trị cộng hưởng đó, nhiều chuyên gia cũng bày tỏ lưu ý việc M&A trong nông nghiệp cần tránh tình trạng thâu tóm có chủ đích xấu cũng như hạn chế tối đa tình trạng chuyển giá của các doanh nghiệp nước ngoài khi thông qua M&A để bước vào thị trường Việt Nam.

Bạn đang đọc bài viết Thấy gì từ xu hướng M&A các công ty nông nghiệp? tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,