Sử dụng nhân chứng chuyên gia trong trọng tài quốc tế để tránh… bất lợi

Enternews.vn Để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong một vụ kiện trọng tài quốc tế, việc xây dựng các chiến lược phù hợp sẽ nâng cao khả năng thắng kiện cho doanh nghiệp trong tranh tụng...

Dù lựa chọn đưa tranh chấp ra Trọng tài hay Toà án để giải quyết, khi một bên trong tranh chấp có nghĩa vụ phải chứng minh cho các quan điểm, lập luận hay yêu cầu của mình thì nghĩa vụ chứng minh thường được thực hiện bằng việc trình ra trước Hội đồng trọng tài (HĐTT) hay Hội đồng xét xử các chứng cứ ở nhiều dạng thức khác nhau: chứng cứ văn bản, dạng dữ liệu điện tử, bản ghi âm, ghi hình, lời chứng của nhân chứng,...

Trong thực tiễn, Trọng tài quốc tế, đặc biệt là ở các vụ tranh chấp phức tạp, một loại chứng cứ thường xuyên được các bên sử dụng để thuyết phục HĐTT chấp nhận quan điểm/yêu cầu của họ đó là lời chứng/báo cáo của “nhân chứng chuyên gia” (expert witness).

Một chiến lược tốt trong tranh tụng Trọng tài quốc tế có thể mang lợi

Một chiến lược tốt trong tranh tụng Trọng tài quốc tế có thể mang lợi thế lớn cho các doanh nghiệp - Ảnh minh họa

Ví dụ: giao dịch nhập khẩu thép của doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài phát sinh tranh chấp về chất lượng hàng. Hai bên đưa tranh chấp ra xét xử tại một hội đồng trọng tài, có thể được thành lập trong nước (Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam) hoặc nước ngoài (Trung tâm Trọng tài Quốc tế Singapore). 

Do việc giải thích và thuyết phục HĐTT về chất lượng thép thường cần các chứng cứ là các báo cáo chứa đựng nhiều thông tin kỹ thuật chuyên ngành sâu nên các bên sẽ hoặc lựa chọn chính nhân viên phụ trách kỹ thuật của mình, đứng ra trình bày lời chứng là báo cáo khẳng định hoặc phủ định chất lượng thép; hoặc mời chuyên gia bên ngoài cung cấp báo cáo (một công ty giám định hoặc một chuyên gia độc lập rất uy tín (Giáo sư hay chuyên gia đầu ngành, uy tín trong ngành và đặc biệt là không có quan hệ gì trước đây với cả hai bên) để khẳng định thép giao đạt/không đạt chất lượng, hay còn gọi là expert witness.

Cách tiếp cận của phần đông các doanh nghiệp hoặc luật sư Việt Nam là lựa chọn chính nhân viên phụ trách kỹ thuật của mình, đứng ra trình bày lời chứng, trong khi, đối với các doanh nghiệp hoặc luật sư đã có nhiều kinh nghiệm tranh tụng quốc tế, thường họ lựa chọn phương án mời chuyên gia bên ngoài cung cấp báo cáo.

Tuy nhiên, trên thực tế, một HĐTT quốc tế sẽ có nhiều khả năng dễ bị thuyết phục hơn bởi chứng cứ đưa ra bởi một nhân chứng chuyên gia do một bên đưa ra và có thể sẽ xử cho bên đó thắng kiện.

Nhân chứng chuyên gia sẽ mang tới tính khách quan, thuyết phục hơn trong tranh tụng Trọng tài quốc tế - Ảnh minh họa

Nhân chứng chuyên gia sẽ mang tới tính khách quan, thuyết phục hơn trong tranh tụng Trọng tài quốc tế - Ảnh minh họa

Bởi, các vấn đề tranh chấp đôi khi không rõ rệt trắng đen, đúng sai, mà thường không rõ ràng, dẫn đến khả năng thắng thua có khi chỉ là 50/50, vì lời khai của hai bên có vẻ ngang nhau, khi đó, lời chứng của một chuyên gia độc lập thường được đánh giá “nặng ký” hơn:

Thứ nhất, tuy chuyên gia vẫn là do một bên thuê, nhưng chuyên gia chưa từng có quan hệ với bất cứ bên nào trước khi được mời làm nhân chứng chuyên gia của vụ tranh chấp, do đó, chuyên gia tiếp cận với các tài liệu tranh chấp hoàn toàn khách quan và hoạt động độc lập khỏi các bên và khỏi giao dịch đang có tranh chấp, do đó HĐTT có xu hướng đánh giá quan điểm của chuyên gia độc lập này đáng tin cậy và ít có khả năng chuyên gia thực hiện một báo cáo không đúng với hiểu biết của mình để phục vụ lợi ích của bên thuê mình. Trong khi đó, lời chứng của một nhân viên trong công ty hay lời khai của công ty giám định quan hệ lâu năm với một bên có thể bị đánh giá là thiếu tính độc lập, chưa thực sự khách quan và toàn diện hoặc thậm chí còn bị chi phối vì lợi ích của công ty họ.

Thứ hai, khi so sánh về khả năng chuyên môn và kinh nghiệm thì ít khi doanh nghiệp có nhân viên có trình độ chuyên môn và uy tín tương đương một chuyên gia độc lập đã có nhiều năm kinh nghiệm nghiên cứu, viết sách, giảng dạy về chủ đề này. Khi bị thẩm vấn chéo (cross-examination), việc ít kinh nghiệm, kiến thức của người nhân viên có thể bị luật sư bên kia khai thác và làm lộ ra những sự không hợp lý, khiến cho lời khai của nhân viên trở lên không đáng tin cậy trong con mắt của HĐTT.  Trong khi đó, vị chuyên gia có thể giải thích và bảo vệ quan điểm của mình dựa trên kiến thức thâm sâu hoặc kinh nghiệm đã làm nhân chứng chuyên gia cho những vụ tương tự. 

(*) TS. Đặng Xuân Hợp - Chủ tịch Hop Dang’s Chambers, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Sử dụng nhân chứng chuyên gia trong trọng tài quốc tế để tránh… bất lợi tại chuyên mục DIỄN ĐÀN PHÁP LUẬT của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích