Tại sao chỉ mình Zuckerberg mới có "tiếng nói cuối cùng" ở Facebook?

Ở các tập đoàn lớn, người sáng lập, CEO và chủ tịch phải là ba người khác nhau. Nếu như một người mắc sai lầm, thì hai người còn lại đóng vai trò hỗ trợ, khắc phục. Tuy nhiên, ở Facebook, Mark Zuckerberg vừa là người sáng lập, CEO và Chủ tịch. Chính vì vậy, Zuckerberg có nhiều quyền lực hơn so với các CEO thông thường

Một vấn đề đau đầu nữa, Facebook tuân theo cấu trúc “hai tầng”, bao gồm cổ phiếu loại A và B. Loại A là cổ phiếu có sẵn cho các nhà đầu tư chứng khoán thông thường, và họ được quyền bỏ phiếu tương ứng với số cổ phần của mình. Loại B bị kiểm soát bởi Zuckerberg và nhóm nhỏ nhân sự công ty. Phiếu bầu của cổ đông loại B có giá trị gấp 10 lần loại A.

Điều này giúp Mark Zuckerberg, người nắm giữ 75% cổ phần loại B, có quyền kiểm soát hơn nửa số phiếu bầu cổ đông Facebook. Đồng nghĩa ông có toàn quyền quyết định mọi đề xuất, kể cả sa thải chính mình khỏi vị trí Chủ tịch. Nếu như có vị thành viên nào trong ban quản trị muốn lật đổ ông thì Mark chỉ đơn giản là sử dụng quyền biểu quyết chi phối của mình để thay họ bằng một người khác. Năm 2017, mong muốn đòi thay CEO của các nhà đầu tư độc lập đã bị sức mạnh cổ phiếu của Zuckerberg dập tắt.

Thậm chí ngay cả khi Mark rời FB hay qua đời thì vẫn có thể kiểm soát toàn bộ công ty, quyền này còn có thể được chuyển lại cho vợ và con gái của anh theo luật thừa kế.

Hiện nay, Zuckerberg vẫn là người chi phối trong một tập đoàn khổng lồ, hút được một nửa số tiền được chi cho quảng cáo trên website. Facebook, cùng với Google, là hai nhân tố độc quyền trên internet. Theo nhà phân tích Brian Weiser thuộc trung tâm nghiên cứu Pivotal Researh cho biết, cả hai ông lớn công nghệ này thu được 71% số tiền chi cho quảng cáo trên không gian mạng.Chưa kể, Mark còn sở hữu cả Instagram, Whatsapp.

Đây là nguyên nhân cơ bản giải thích tại sao quyền lực vô hạn của Zuckerberg lại nguy hiểm đến như vậy

Tuy nhiên, mọi người đều có quyền hi vọng rằng Mark sẽ không thể duy trì vị thế độc tôn đó mãi mãi.

Mark Zuckerberg đã dần bị hạn chế như thế nào?

Dưới sự lãnh đạo của Zuckerberg, công ty đã mắc vào vòng xoáy bất tận những vụ bê bối trong vài năm qua. Cambridge Analytica và nhiều bê bối khác khiến Zuckerberg phải ra điều trần với Quốc hội Mỹ hết lần này đến lần khác. Và cổ phiếu của Facebook đã liên tục trồi sụt ở thời điểm diễn ra điều trần, có thời điểm đã giảm sâu tới hơn 9%, được coi là mức sụt giảm lớn nhất của cổ phiếu hãng công nghệ Mỹ trong 4 năm qua.

Facebook cũng đã phát hiện và phải xóa 2,2 tỷ tài khoản giả mạo trong hệ thống chỉ 3 tháng đầu năm 2019; nhiều video nội dung sai lệch vẫn được Facebook cho phép đăng tải; các cáo buộc về quản lý thiếu định hướng, vấn đề nội dung không phù hợp, các quảng cáo có tính phân biệt chủng tộc… khiến cổ đông tranh cãi gay gắt và người dùng mất đi niềm tin. Và người ta không thấy ở ông một giải pháp cho những vụ lùm xùm quanh Facebook.

Mark Zuckerberg tại phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ năm ngoái

Mark Zuckerberg tại phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ năm ngoái

Vụ làm lộ thông tin của 50 triệu người dùng vô hình trung đã góp phần củng cố thêm quyết tâm của các nhà làm luật Mỹ trong việc kiềm chế mức độ ảnh hưởng của Facebook trong lĩnh vực chính trị. Họ cũng đang nhắc lại những câu hỏi về việc cần thiết áp dụng các biện pháp pháp lý mạnh mẽ hơn, đặc biệt là đối với những trường hợp có liên quan và ảnh hưởng tới chính trị như lần này.

Ron Wyden, một Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ từ bang Oregon mới đây đã có bài phát biểu thu hút sự chú ý của cộng đồng, khi ông “thẳng thừng” yêu cầu một án tù đối với CEO Mark Zuckerberg, do để nền tảng truyền thông xã hội của mình lạm dụng dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng. 

Những làn sóng phản đối từ cổ đông cũng đến vào thời điểm Facebook bị yêu cầu xem xét kỹ lưỡng hoạt động kinh doanh sau một loạt sự cố quyền riêng tư cả trong và ngoài nước Mỹ.

Có thể Mark Zuckerberg không phải là cốt lõi gây nên những vấn đề của Facebook, nhưng các nhà đầu tư có quyền đặt ra nghi ngại về các vấn đề chưa được giải quyết đúng đắn bởi cấu trúc quản trị doanh nghiệp của công ty đang cho phép Zuckerberg vừa là CEO vừa là chủ tịch Hội đồng quản trị chính là nguyên nhân dẫn đến những bê bối của mạng xã hội này. Điều này có thể có những ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của công ty

"Chúng tôi có mối quan tâm về cấu trúc của hội đồng quản trị trong khi công ty dường như không sẵn sàng giải quyết. Điều này có thể dẫn đến rủi ro về uy tín, quy định và nhiều vấn đề khác", Scott Stringer, người giám sát gần một tỷ USD cổ phần của Facebook thông qua quỹ hưu trí của thành phố New York cho biết.

Michael Frerichs, một thủ quỹ ở bang Illinois, có trong tay khoảng 35 triệu USD giá trị cổ phiếu Facebook, cho biết các cổ đông muốn loại bỏ Zuckerberg khỏi vị trí chủ tịch vì một lý do đơn giản. "Ông ấy không chịu trách nhiệm với bất kỳ ai, dù là hội đồng quản trị hay các cổ đông. Một hành vi quản trị doanh nghiệp tồi tệ", Frerichs nói. "Zuckerberg là ông chủ của chính mình và rõ ràng là ông ta đang làm không tốt".

Tại cuộc họp cổ đông thường niên ngày 30/5, khoảng 83% nhà đầu tư độc lập đã yêu cầu thay đổi cơ cấu bỏ phiếu, nhằm hạn chế sức ảnh hưởng quá lớn của Zuckerberg lên Facebook. Rất hiếm trường hợp phần đông các cổ đông thường lại bỏ phiếu phản đối CEO của họ với tỷ lệ cao như vậy.

Các nhà đầu tư độc lập của Facebook – phần lớn các nhà đầu tư ở tập đoàn này – cũng cho rằng cơ cấu quản lý điều hành của tập đoàn này là sai lầm. Và ít nhất thì một trong những thành viên trong ban quản trị của Zuckerberg cho rằng ngay từ trước đây, Zuckerberg đã đi quá xa trong tham vọng chi phối cả tập đoàn.

Các nhà đầu tư đã và đang vận động công khai và triệt để trên nhiều mặt trận, nhưng tất cả đều xoay quanh hai vấn đề cụ thể. Một là họ muốn Zuckerberg từ chức và thuê một CEO độc lập để thay thế vị trí này. Hai là các cổ đông cũng muốn cấu trúc cổ phiếu hai lớp của Facebook bị bãi bỏ bởi họ tin rằng nó khiến cho quá nhiều quyền lực được tập trung vào tay Zuckerberg và đội ngũ quản lý của mình. Các nhà đầu tư cho biết họ sẽ tiếp tục thảo luận và đề xuất yêu cầu tại các cuộc họp cổ đông thường niên, viết thư cho các giám đốc trong Facebook, thực hiện nhiều hoạt động khác cả trong công ty lẫn trên báo chí. Tất cả đều nói rằng họ đang muốn điều tốt nhất cho Facebook.

Alex Stamos, một cựu lãnh đạo an ninh ở Facebook, cho rằng Zuckerberg có quá nhiều quyền năng và ông ta cần phải từ bỏ 1 số trong chúng. "Ông ta nên tuyển 1 CEO, người đảm bảo rằng mọi vấn đề cả nội bộ minh bạch và biết ứng phó với bên ngoài"

Đây không phải là lần đầu tiên “người cũ” của Facebook bày tỏ sự quan ngại với quyền lực quá lớn mà Mark Zuckerberg đang nắm giữ. Mới đây Chris Hughes, bạn học cũ và là một trong những người cùng sáng lập Facebook, cũng đã kêu gọi “giải tán” Facebook vì lo ngại rằng Mark Zuckerberg đang nắm giữ quyền lực quá lớn khi có trong tay 3 nền tảng mạng xã hội lớn nhất hiện nay là Facebook, Instagram và WhatsApp.

Theo bảng xếp hạng top 100 CEO được yêu thích nhất năm 2019 ở Mỹ của Glassdoor, trang web đánh giá môi trường làm việc và người quản lý - được phát hành gần đây, mức độ tín nhiệm của Zuckerberg đã giảm 39 điểm trong bảng xếp hạng, từ vị trí thứ 16 xuống thứ 55. Như vậy, đây là lần đầu tiên ông Zuckerberg "rơi" khỏi top 20 kể từ khi Glassdoor khởi động cuộc khảo sát năm 2013, khi đó, Mark đã đứng ở vị trí đầu tiên trong bảng xếp hạng của Glassdoor.

Sự tụt hạng trong bảng xếp hạng Glassdoor của Zuckerberg có thể phản ánh một sự bất an nội bộ Facebook khi công ty đang phải trải qua các cuộc khủng hoảng khác nhau trong năm qua. Nhiều cựu tuyển trạch viên của Facebook nói với CNBC rằng mạng xã hội này đã gặp khó khăn hơn trong việc tuyển dụng nhân viên mới tài năng kể từ vụ bê bối Cambridge Analytica tháng 3/2018.

Cuối cùng, quyền lực của Mark Zuckerberg cũng bị xói mòn

Vào tháng 7, Ủy ban Thương mại liên bang Mỹ (FTC) đã phạt Facebook số tiền kỷ lục 5 tỷ USD vì vi phạm quyền riêng tư của người dùng trong vụ bê bối Cambridge Analytica. Cùng với đó, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) cũng yêu cầu Facebook phải trả 100 triệu USD vì đã tiết lộ sai lệch thông tin liên quan đến nguy cơ lạm dụng dữ liệu người dùng. 

Ngoài mức phạt kỷ lục nêu trên, Facebook đã được yêu cầu tuân thủ các hạn chế mới sâu rộng hơn, đồng thời phải sửa đổi cấu trúc công ty, và chịu trách nhiệm nặng hơn về vấn đề liên quan tới quyền riêng tư của người dùng sau này

Thứ nhất, Facebook sẽ phải bổ nhiệm một chuyên viên giám sát quyền riêng tự, được FTC thông qua. Chuyên viên này sẽ giám sát các hoạt động của Facebook và xác định xem mạng xã hội này có tuân thủ các yêu cầu của FTC hay không. 

Một ủy ban giám sát độc lập cũng sẽ được thành lập để "cầm cương" Facebook. Các thành viên ủy ban này có thể bao gồm thành viên hội đồng quản trị Facebook và các chuyên gia. Ủy ban sẽ nhóm họp hàng quý. 

Zuckerberg hoặc một quan chức Facebook sẽ đảm nhận vai trò "chuyên viên tuân thủ", có nghĩa là người này phải chịu trách nhiệm với những hành vi xâm phạm dữ liệu riêng tư hay sai sót của Facebook trong tương lai

“Hội đồng giám sát sẽ giúp Facebook có trách nhiệm hơn và cải thiện các quyết định của chúng tôi. Chúng tôi hy vọng nó sẽ trở thành một mô hình mẫu cho ngành công nghiệp này”, Nick Clegg - Phó Chủ tịch phụ trách Truyền thông và các vấn đề toàn cầu của Facebook cho biết trong bài đăng hôm 17/8.

“Nếu ai đó không đồng ý với quyết định mà công ty đưa ra, họ có thể khiếu nại chúng tôi trước và sau đó có thể kháng cáo lên hội đồng này. Quyết định của hội đồng sẽ có giá trị ràng buộc với tôi hoặc bất kỳ ai tại Facebook. Hội đồng sẽ giải thích các vấn đề theo cách cởi mở và bảo vệ sự riêng tư cho mọi người”, Mark Zuckerberg cho biết. Như vậy, CEO 35 tuổi đã phải chấp nhận một sự giám sát và có thể bị phản bác với những quyết định có liên quan đến chính sách của Facebook.

Bạn đang đọc bài viết Cuối cùng, quyền lực của Mark Zuckerberg cũng bắt đầu lung lay tại chuyên mục Khoa Học - Công nghệ của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa