Thu giá trị được tính bằng tiền là một thứ hết sức ngô nghê. Muốn tránh thuật ngữ "thu phí", thì chỉ có thể dùng thuật ngữ "thu tiền" hoặc "thu ngân". Đây đơn giản chỉ là vấn đề ngôn ngữ.

jhjff

Một "trạm thu giá" đường bộ

Tuy nhiên, tại sao một số bộ trưởng lại chỉ muốn sử dụng từ "thu giá" thay cho từ "thu phí"? Vấn đề, có lẽ, đơn giản thế này thôi, sử dụng từ "thu giá" thì có thể áp dụng các quy định của Luật Giá để thu tiền của người dân. Còn sử dụng "thu phí", thì lại phải áp dụng các quy định của Luật Phí và Lệ phí.

Áp dụng các quy định của Luật Phí và Lệ phí thì mức thu sẽ thấp hơn. Bởi vì rằng, theo Luật này, "Phí là khoảng tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ". Với quy định như vậy, khó có thể tính lợi nhuận vào mức phí để bắt người dân phải chi trả. Áp dụng Luật Giá mới có thể đưa lợi nhuận vào giá của dịch vụ để thu tiền.

Cũng phải thông cảm cho các bộ trưởng, các nhà đầu tư vào các công trình BOT, vào bệnh viện, vào trường học đều muốn tìm kiếm lợi nhuận. Áp dụng Luật Phí và Lệ phí thì không khéo họ trở thành nhà từ thiện hơn là nhà đầu tư.

Cái khó ở đây là tránh được câu chữ thì vẫn không tránh được bản chất của sự vật. Một dịch vụ được cung cấp cho đông đảo công chúng thì được gọi là dịch vụ công. Tiền trả cho dịch vụ công lại phải được gọi là phí. Hơn thế nữa, theo quy chế của dịch vụ công, thì giá cả của dịch vụ công phải đủ rẻ để bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của công chúng. Muốn giá dịch vụ công rẻ thì ngoài chi phí ra, làm sao còn có thể tính thêm lợi nhuận vào?

Tóm lại, nếu Nhà nước chưa có đủ tiền, mà phải thu hút tiền của các nhà đầu tư để cung cấp dịch vụ công cho dân, thì một quy chế pháp lý mới cho hình thức hợp tác công tư (PPP) ở đây là rất quan trọng. Cứ để các bộ trưởng lúng túng như gà mắc tóc giữa "thu phí" với "thu giá" quả thật là lợi bất cập hại.