So với năm 2015, thì hầu hết các chỉ tiêu cơ bản của SHB trong năm 2016 đều đã đạt và vượt mục tiêu đề ra, như vốn điều lệ đạt 11.196,9 tỷ đồng, tăng 18,04%; tổng tài sản đạt 233.947,7 tỷ đồng tăng 14,3%; tổng nguồn vốn huy động đạt 214.462,2 tỷ đồng, tăng 16%; lợi nhuận trước thuế đạt 1.156,4 tỷ đồng, tăng 13,7%...

Điểm sáng xử lý nợ xấu

Có lẽ xử lý nợ xấu là một thách thức lớn nhất, nhưng cũng là một trong những thành công đáng ghi nhận nhất của SHB trong thời gian qua. Khi vừa nhận sáp nhập Habubank, tỷ lệ nợ xấu của SHB đã liên tục tăng cao, đến ngày 31/12/2012 là 8,8%. Thế nhưng, đến cuối năm 2013, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng này đã giảm một cách ngoạn mục, chỉ còn 4,08%. Theo Chủ tịch HĐQT SHB Đỗ Quang Hiển, việc giảm nợ xấu của ngân hàng là thực chất, ngân hàng không hề “xào nấu” để làm đẹp số liệu, mà thực tế đã kiểm soát được toàn bộ các khoản nợ, giảm và từng bước thu hồi nợ xấu của Habubank cũ. Hệ thống mạng lưới, nhân sự của Habubank cũng đã phát huy hiệu quả, nhiều chi nhánh trước kia lỗ, nhưng đến 2013 đã hoạt động có lãi.

Năm 2014 tiếp tục đánh dấu kết quả kinh doanh khả quan của SHB với tỷ lệ nợ xấu chỉ còn 2,03%. Ngân hàng bắt đầu thực hiện thương vụ M&A Cty tài chính để gia tăng nguồn lực và chuẩn bị phát triển mảng ngân hàng bán lẻ trong tương lai.

214.462 tỷ đồng là tổng nguồn vốn huy động của SHB trong năm 2016, tăng 16% so với cùng kỳ.

Đến năm 2015, tỷ lệ nợ xấu của SHB lại tiếp tục giảm xuống còn 1,75% - một con số quá ấn tượng nếu so với 3 năm về trước của ngân hàng này, thậm chí so với các ngân hàng khác. Bước sang năm 2016, mặc dù tỷ lệ nợ xấu của SHB là 1,87%, tăng nhẹ so với năm 2015, nhưng vẫn ở mức thấp so với mức trung bình trong ngành .

SHB cho biết, nhiều NH khác thường giảm nợ xấu một phần gián tiếp thông qua tăng tổng dư nợ, một phần bán lại cho VAMC và một phần cơ cấu lại, tự thu hồi và xử lý được. Thế nhưng, nỗ lực xử lý nợ xấu của SHB dựa trên quan điểm “vạn bất đắc dĩ mới dùng đến pháp lý, nếu được và có cơ hội cơ cấu lại được, thì vẫn sẵn sàng san sẻ cùng khách hàng, giảm bớt lãi để khách hàng có thể vừa làm lại, vừa trả nợ”.

4 lợi thế tương lai

Tại Đại hội cổ đông năm 2017 vừa diễn ra, ông Nguyễn Văn Lê, Tổng giám đốc SHB đã nhấn mạnh 4 thành quả mà ngân hàng này đã đạt được trong năm 2016, làm đòn bẩy để SHB tiếp tục phát huy trong giai đoạn mới.

Thứ nhất, SHB khai trương thành công 2 ngân hàng con 100% vốn tại Lào và Campuchia, tăng cường sự hiện diện của ngân hàng này tại khu vực Đông Dương. Như vậy, sau một số tổ chức khác, như BIDV, Sacombank…, SHB đã khẳng định năng lực vươn dài cánh tay để đón đầu thị trường hội nhập, đặc biệt là cơ hội từ các thị trường láng giềng và ASEAN +1, nơi SHB cũng đã và đang có những khách hàng lớn, có thể khai thác tốt hơn nữa.

Thứ hai, Cty tài chính tiêu dùng SHB bắt đầu hoạt động vào Quý II/2017 sau khi nhận sáp nhập Cty tài chính tiêu dùng VVF, tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu VN.

Thứ ba, ngân hàng hiện đang triển khai 20 dự án ODA với tư cách là ngân hàng cho vay lại và ngân hàng phục vụ với tổng giá trị 1,5 tỷ USD do các tổ chức quốc tế tài trợ gồm: WB, ADB, JICA, KfW,… Trong bối cảnh vốn ODA sẽ ngày càng siết lại nhưng khả năng giải ngân vốn tại VN vẫn còn ứ đọng, thì sự tham gia của định chế tư nhân vào lĩnh vực này sẽ góp phần gia tăng thanh khoản cho chính ngân hàng, tăng doanh thu, lợi nhuận và giá trị thương hiệu, đồng thời góp phần tăng hiệu quả vốn ODA cũng như tính minh bạch của dòng vốn này đến dự án.

Thứ tư, có thể nói, trong bóng đá, chỉ SHB mới thực sự là tổ chức tiên phong khai thác có hiệu quả hoạt động này. Năm 2016, SHB đã trở thành đối tác đầu tiên và duy nhất của Câu lạc bộ bóng đá Barcelona tại khu vực Đông Dương, mở ra cơ hội kinh doanh lớn trong lĩnh vực bán lẻ. Đây là chiến lược xây dựng thương hiệu theo cách khác biệt và được tạp chí The Asian Banker tặng giải thưởng “Sáng kiến thương hiệu tốt nhất năm 2016”. Chưa biết SHB sẽ làm gì với “sáng kiến” này, nhưng ở góc độ thương hiệu, thì rõ ràng, bóng đá chính là kênh tốt nhất để SHB rút ngắn khoảng cách đến những thị trường ngoài lãnh thổ VN, cũng như có thể rút ngắn cuộc đua với những ngân hàng lớn của VN ở thị trường nước ngoài.

Những thách thức

Dù đầy lợi thế và tự tin hơn với những thành quả mới, song SHB vẫn còn rất nhiều thách thức trong giai đoạn mới, khi khép lại trang tái cấu trúc ở quá khứ 5 năm.

Nhắc lại thương vụ nhận sáp nhập VVF, không ít người đã phải ngạc nhiên. Thậm chí, giới quan sát cũng từng cho rằng đây là một thương vụ M&A “liều lĩnh nhất của bầu Hiển”. Bởi vì, với VVF, SHB có thể sẽ gánh thêm những khoản lỗ và nợ xấu mới, trong khi vẫn đang vật lộn với xử lý nợ xấu sau khi nhận sáp nhập Habubank. Nhưng có vẻ như bầu Hiển đã có cái nhìn khác chiến lược mang tính dài hạn, khi quyết “liều” để nhờ đó có thể mở ra con đường tươi sáng cho mảng cho vay tiêu dùng, bán lẻ.

Mặc dù thị trường cho vay tiêu dùng ở Việt Nam còn rất nhiều tiềm năng, nhưng áp lực cạnh tranh cũng không hề nhỏ và tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Bởi vậy, Công ty tài chính cho vay tiêu dùng SHB sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong thời gian đầu hoạt động. Thứ nhất, do mới thành lập, nguồn vốn hoạt động còn hạn chế, nên khó thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện theo quy định của NHNN. Thứ hai, theo quy định tại Thông tư 43/2016/TT-NHNN, tổng dư nợ cho vay đối với khách hàng tại công ty tài chính không được vượt quá 100 triệu đồng, nên hoạt động của công ty chỉ giới hạn ở việc tài trợ mua sắm các vật dụng, thiết bị gia dụng có giá trị nhỏ. Thứ ba, cho vay tiêu dùng thường dưới dạng cho vay tín chấp, dưới chuẩn nên tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về nợ xấu. Đây là một thách thức không nhỏ đối với SHB để tiến tới đáp ứng chuẩn Basel II vào năm 2020, bởi ngân hàng này vẫn đang phải nỗ lực khắc phục hậu quả từ thương vụ nhận sáp nhập Habubank và VVF, trong đó đáng lưu ý là khoản nợ 1.600 tỷ đồng ở Vinashin.