Bà Tôn Thị Ngọc Hạnh (áo tím) yêu cầu phải hoàn thành công trình trong tháng 10.

Bà Tôn Thị Ngọc Hạnh (áo tím) yêu cầu phải hoàn thành công trình trong tháng 10. Ảnh: Dân trí

Truyền thông trong nước vài ngày qua đăng tải hình ảnh, bà Phó Chủ tịch Đắk Nông Tôn Thị Ngọc Hạnh đi thị sát việc xây dựng công trình “Tượng đài N’Trang Lơng và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc 1912-1936 (giai đoạn 1)”, tại phường Nghĩa Đức (TP. Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông).

Công trình Tượng đài N’Trang Lơng có tổng mức đầu tư 167 tỷ đồng, giai đoạn 1 là 67 tỷ đồng; trong đó riêng phần tượng và phù điêu 47 tỷ đồng. Tượng N’Trang Lơng và phù điêu được chế tác bằng đá xanh ở tỉnh Thanh Hóa, phần tượng cao 13m, phù điêu 5,5m, chiều dài đế của cụm tượng đài là 27m. Kinh phí xây dựng gồm vốn ngân sách một phần và xã hội hoá là chủ yếu: của nhân dân trong và ngoài tỉnh đóng góp, huy động doanh nghiệp.

Hiện tỉnh Đắk Nông vẫn là một trong những địa phương khó khăn, với 40 thành phần dân tộc cùng sinh sống.

Theo phản ánh của báo Tiền Phong, ngay tại thời điểm mới thực hiện phần san lấp và xây dựng móng tượng, đã xảy ra sai phạm tại công trình này.

Cụ thể, theo Thanh tra Sở Xây dựng (năm 2017), tại phần thi công móng tượng đài được xây dựng có tải trọng hơn 1.000 tấn, trong khi trọng lượng của tượng đài và phù điêu phải hơn 2.000 tấn (bằng gần 1 nửa so với trọng lượng của tượng đài). Do đó, công trình này đã phải tạm ngừng thi công suốt thời gian dài. Sau đó, UBND tỉnh Đắk Nông đã thay thế chủ đầu tư và xử phạt và thu hồi gần 1 tỷ đồng đối với 5 đơn vị vi phạm. 

Gần đây, chính quyền địa phương tiếp tục khởi động lại, quyết tâm làm xong công trình. Bà Tôn Thị Ngọc Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông yêu cầu chủ đầu tư công trình đẩy nhanh tiến độ thi công, kể cả vào ban đêm, đến để hoàn thành phần móng có tổng diện tích là 150m2, để bàn giao cho Công ty TNHH xây dựng mỹ thuật Hà Nội triển khai dựng tượng.

Tháng 10 tới đây sẽ xong móng để đặt tượng lên, cuối năm nay dự án sẽ hoàn thành. UBND tỉnh Đắk Nông đã đồng ý chuyển cho chúng tôi 18 tỷ đồng từ nguồn ngân sách để thực hiện dự án”, một lãnh đạo Ban Quản lý dự án giao thông, dân dụng, công nghiệp tỉnh Đắk Nông (chủ đầu tư dự án) cho biết.

Giải thích về ý nghĩa của việc xây tượng đài này trên báo Tiền Phong, ông Lê Diễn - Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Đắk Nông cho biết, anh hùng N’Trang Lơng nổi tiếng từ thời chống thực dân Pháp, là biểu tượng của Tây Nguyên. “Việc làm Tượng đài N’Trang Lơng được ghi trong Nghị quyết của nhiệm kỳ trước, đến nhiệm kỳ này chúng tôi phải làm. Kinh phí xây dựng có nhiều nguồn, chủ yếu là xã hội hóa, một phần ngân sách địa phương”, ông Lê Diễn nói.

Còn theo bà Nguyễn Thị Ngọc Lệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông, xây dựng tượng đài anh hùng N’Trang Lơng là thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, là sự biết ơn sâu sắc của những người con mảnh đất Tây Nguyên đối với anh hùng đã đóng góp trong công cuộc chống thực dân xâm lược và tôn vinh giá trị cao đẹp của lòng yêu nước vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là trước đó, Công trình Di tích lịch sử Nam Nung tại xã Nam Nung, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông được xây dựng gần 30 tỷ đồng sau khi được Bộ VH-TT-DL công nhận khu di tích lịch sử cấp Quốc gia đang có dấu hiệu trở thành phế tích với nhiều hạng mục hư hỏng nghiêm trọng.

Cây cầu trong khu Di tích sập xệ mục ruỗng, xuống cấp nghiêm trọng

Cây cầu trong khu Di tích lịch sử Nam Nung sập xệ mục ruỗng, xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Dân trí

Theo phản ánh của báo Dân trí, nhiều hạng mục xuống cấp nghiêm trọng, không thể sử dụng. Khu nhà điều hành 2 tầng khang trang với nhiều phòng ốc đều bỏ hoang, chỉ có 1 bảo vệ qua lại trông nom. Các bức tường hoen màu, nứt nẻ; ổ điện, phích cắm hư hỏng nặng…

Còn tại cụm tượng đài với chủ đề “Đoàn kết chiến thắng” cũng lộ rõ sự bong sơn, nứt toác; chiếc lưỡi lê trên khẩu súng của bức tượng bộ đội bị gãy nhưng chỉ được sửa chữa qua quýt, thiếu mỹ quan. Nơi đặt lễ viếng không có, lư hương nằm chỏng chơ, nghiêng ngả, bị gãy một chân phải dùng gạch chèn vào, tàn nhang vương vãi quanh lư hương… Khu nhà khánh tiết cửa đóng then cài. Khu kháng chiến đã hoang hóa, cỏ mọc rậm rạp…

Ông Phan Công Việt, Phó Giám đốc Sở VHTTDL Đắk Nông cho biết, toàn bộ công trình này đã bàn giao cho UBND huyện Krông Nô quản lý và sử dụng. Sau khi hoàn thành, Khu di tích không được duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa nên các hạng mục xuống cấp nhanh chóng.

Tương tự, theo ánh ánh trên báo Tiền Phong tại huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông cũng mới khánh thành tượng đài ở trung tâm thị trấn, chi phí xây dựng hơn 11 tỷ đồng (chủ yếu từ ngân sách huyện và xã hội hóa). Trước đây, tại vị trí này từng có một tượng tài, tuy nhiên, chính quyền phát hiện tượng đài cũ, biểu tượng (với tên gọi “cánh chim sắt”, hay “đôi bàn tay đan chặt”, làm bằng kim loại trị giá gần 3,6 tỷ) là “sao chép” ý tưởng từ một công trình khác ở một địa phương phía Nam nên đã phá đi xây lại.

Có thể thấy, câu chuyện xây tượng đài lâu lâu lại nóng lên ở một địa phương nào đó và lần này là ở tỉnh Đắk Nông, một tỉnh nghèo nhất nhì cả nước với tỷ lệ hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số là 40,38%, tỷ lệ hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ là 53,79% thì tính đến cuối năm 2019 (UBND chưa công bố chính thức), tỷ lệ hộ nghèo chung của tỉnh là 10,52%. Trong đó, tỷ lệ hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số là 24,15%, tỷ lệ hộ nghèo đồng bào DTTS tại chỗ là 31,60%.

Trong khi hàng năm tỉnh này vẫn phải nhận gạo cứu đói từ Chính phủ, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, thì việc dành kinh phí 167 tỷ đồng để xây dựng tượng đài quả thật là sự lãng phí rất lớn.

Việc xây dựng tượng tràn lan ở khắp các địa phương đã được cảnh báo không thiết thực, gây lãng phí từ rất lâu. Trước khi bắt tay vào dự án, liệu Đắk Nông có lường trước được có thể địa phương mình cũng sẽ rơi vào tình trạng này.

Và, thay vì xây tượng đài 167 tỷ đồng tỷ đồng, cũng với mục đích giáo dục truyền thống cách mạng, nếu có sự tư vấn của chuyên gia kinh tế, các nhà sử học, tin rằng, tỉnh Đắk Nông có thể làm được nhiều hoạt động thiết thực hơn, ý nghĩa hơn thay vì dùng toàn bộ hơn 167 tỷ đồng vào xây một tượng đài. 

Bài tổng hợp có sử dụng tư liệu từ bài viết của báo Tiền Phong (https://www.tienphong.vn/ban-doc/tinh-ngheo-xay-tuong-dai-tram-ty-1704259.tpo) và báo Dân trí (https://dantri.com.vn/xa-hoi/dak-nong-sap-co-cong-trinh-tuong-dai-bang-da-gan-50-ty-dong-20200729073541990.htm).