Ông Nestor Sherbey, chuyên gia của Liên minh tạo thuận lợi thương mại toàn cầu (GTFA) đánh giá: Đối với các mặt hàng nông sản, hải sản "Made in Vietnam” thì thường 100% có xuất xứ từ Việt Nam, còn đối với các mặt hàng sản xuất và lắp ráp như điện tử, hàng công nghiệp thường có những bộ phận có xuất xứ từ hơn 1 quốc gia.

dd

Đối với các mặt hàng sản xuất và lắp ráp như điện tử, hàng công nghiệp thường có những bộ phận có xuất xứ từ hơn 1 quốc gia.

Sẽ trừng phạt nặng

"Vì thế, hải quan Mỹ sẽ không lưu ý đến các chứng nhận của các nước, trong đó có Việt Nam. Họ có những mức đánh giá theo tiêu chuẩn của họ, nếu có sự lừa đảo trong nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, các công ty cũng như các quốc gia này sẽ bị chịu sự trừng phạt rất nghiêm trọng từ phía Mỹ", vị chuyên gia này cho hay.  

“Lý do khiến các cán bộ hải quan Mỹ đặt ra câu hỏi kể trên là vì hiện nay, có rất nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hàng vào Mỹ có tên Việt Nam, trong khi trước đây phần lớn là công ty Trung Quốc”, vị này nói.

Và để tìm ra câu trả lời, hải quan Mỹ có đủ công cụ và phương pháp. Họ không quan tâm đến các C/O, không chấp nhận 100% hồ sơ chứng từ mà doanh nghiệp nộp.

“Hàng hóa của ai không đồng nghĩa với hàng hóa có xuất xứ ở nước đó. Họ sẽ xem xét, thu thập thông tin và trong nhiều trường hợp là tổng điều tra. Do vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cần cung cấp thông tin cụ thể, công khai minh bạch”, ông Nestor Sherbey nói

Trong trường hợp xuất xứ Việt Nam không được chấp nhận thì doanh nghiệp sẽ bị trừng phạt nặng nề. Với những trường hợp là lừa đảo, kiểu tạm nhập tái xuất thì dù hàng đưa đến đâu, hải quan Mỹ vẫn có thể trừng phạt, các phán quyết được thực thi với các doanh nghiệp vì đã có thỏa thuận với hải quan các nước.

Hiện tại, đang có trường hợp, cơ quan hải quan và bảo vệ biên giới Mỹ xác định 36 hoạt động vi phạm của một công ty và mức phạt lên tới 62 triệu đô la Mỹ. Tất nhiên, đây chưa phải là phán quyết cuối cùng nhưng tinh thần là "thà bắt nhầm còn hơn bỏ sót”.

“Tôi đã chứng kiến những người bị bắt, đưa đến Mỹ để xử lý khi hiệp định dẫn độ đã được ký kết giữa các nước. Có 90% vụ việc đơn vị này đang giải quyết là chuyện hàng hóa từ Trung Quốc chuyển đến Thái Lan, Việt Nam rồi xuất đi Mỹ nhưng không ghi xuất xứ Trung Quốc. Và hậu quả các doanh nghiệp phải gánh là rất nghiêm trọng", vị này nói thêm.

Cơ quan hải quan Mỹ cũng đưa ra những phán quyết về xuất xứ với những trường hợp cụ thể. Một trường hợp có thật đang được đưa ra làm mẫu là mặt hàng ván phủ veneer từ sợi.

Theo đó, một công ty Mỹ đã yêu cầu cơ quan hải quan Mỹ đưa ra phán quyết khi nhập khẩu hàng từ công ty Việt Nam trong trường hợp gỗ đến từ Mỹ, sau đó vận chuyển sang Trung Quốc, trải qua nhiều giai đoạn sản xuất phức tạp để cho ra sản phẩm ván phủ veneer từ sợi. Sản phẩm sau đó được đóng hộp, xuất sang Việt Nam rồi được cắt ra đóng thành bàn ghế và xuất ngược lại Mỹ. Với đường đi như vậy, mã HS của sản phẩm đã thay đổi.

Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu đi Mỹ cần đăng ký một phán quyết có tiền lệ để biết trước sẽ được đối xử và ứng xử thế nào. Đó là cách để đảm bảo cho khách hàng Mỹ, vốn muốn mua hàng từ Việt Nam, tránh những lo ngại về việc có thể gặp rủi ro.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có thể đăng ký một phán quyết mới để đảm bảo chắc chắn là hàng hóa đến từ Việt Nam để khách hàng tin tưởng. Đây cũng là cách làm thương hiệu hiệu quả.

Chuyên gia hải quan này cũng lưu ý, các doanh nghiệp khi xuất khẩu sang Mỹ cần vô cùng thận trọng và lưu trữ tất cả số liệu liên quan. Doanh nghiệp cần thực hiện mọi quy định một cách đúng đắn nhất để tránh bị trừng phạt không đáng có cũng như chịu những chi phí cực lớn. Và một trong những cách làm là nên có sự tư vấn, hỗ trợ từ các đơn vị chuyên nghiệp.

Tăng tỷ lệ nội địa hóa

Hiện một số mặt hàng Trung Quốc trước đây xuất khẩu sang Mỹ bởi thuế suất tương đối thấp, thì bây giờ đang phải chịu một thuế suất trừng phạt, do đó phải tìm đường sang Mỹ theo cách khác.

Vì thế, chúng ta cần cảnh báo, nếu như các doanh nghiệp Việt Nam nhìn thấy mối lợi trước mắt mà quên đi những tác hại lâu dài thì cần phải chấm dứt các thực tiễn không tốt đó. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải có các sản phẩm "Made by Vietnam” do chính Việt Nam chế tạo, sản xuất, chứ không phải "Made in Vietnam” như hiện nay.

Theo tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường chính sách công và quản lý Fullright, nếu không có tình trạng chuyển tải, quá cảnh hàng hóa từ Trung Quốc sang Việt Nam thì xuất khẩu từ Việt Nam đi Mỹ không thể có đột biến. Bởi lẽ, nhìn những mặt hàng mà Mỹ đang áp thuế cao với Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam lâu nay chỉ khoảng 13 tỉ đô la Mỹ, tương đương 6% tổng kim ngạch xuất khẩu. Do vậy, khi có bất thường thì cần đặt nghi vấn về chuyển tải.

Và nhìn vào số liệu xuất nhập khẩu ở hai mặt hàng điện tử và gỗ nội thất thì thấy có sự "không ngẫu nhiên". Trong 5 tháng đầu năm, hàng điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 81% nhưng xuất khẩu đi Mỹ tăng 72%. Tương tự, hàng gỗ nội thất cũng lần lượt tăng tương ứng 35% và 35%.

 “Tất nhiên chưa có đủ bằng chứng nhưng hoàn toàn có thể đặt nghi vấn và cần có cuộc điều tra để tránh bài học đau đớn như đã xảy ra với mặt hàng thép”, ông Tự Anh nói.

Tránh cuộc “truy xuất” của hải quan Mỹ, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải khắc phục một số điểm yếu nội tại như tăng năng suất lao động, tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu.

Các doanh nghiệp nên tăng cường chuyển hướng sử dụng nguyên liệu từ nguồn trong nước và các nước khác, thay vì chủ yếu dựa vào nguồn từ Trung Quốc, chủ động ứng phó hiệu quả với các xu thế bảo hộ và hàng rào kỹ thuật ở các thị trường trên thế giới...

"Từ phía Chính phủ nên nhận dạng các ngành công nghiệp phụ trợ quan trọng, có liên kết với công nghệ trong nước, mang lại giá trị xuất khẩu lớn. Chú trọng vào giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có các quy định tạo thuận lợi cho DN tư nhân phát triển" - ông Nestor Sherbey cho biết.

Kế tiếp, cần cảnh báo với doanh nghiệp về câu chuyện nếu vì lợi trước mắt sẽ có thể ảnh hưởng tới cả ngành lẫn nền kinh tế.

Đặc biệt, về luật pháp, cần có thêm các biện pháp thi hành, theo dõi giám sát đặc biệt với hàng Trung Quốc quá cảnh, không tạo ra những thay đổi đáng kể.

“Đây là công việc của Chính phủ, chính sách phải mạch lạc và có tính cưỡng chế thi hành, các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp để không rơi vài tình cảnh chưa thấy lợi đâu mà đã gặp hại”, ông Tự Anh nói và nhấn mạnh.

Bà Magdalena Krakowiak, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu tại Việt Nam cho rằng: Việt Nam cần phát triển mạnh các khối doanh nghiệp vừa và nhỏ để tạo ra những nơi cung cấp việc làm mới, nâng cấp chuỗi cung ứng hiện giờ. Mặt khác, cần phải chú ý tới sự phát triển của các sản phẩm chất lượng cao và phát triển được những thương hiệu địa phương.

Thách thức khó khăn chính của Việt Nam là cần tập trung vào việc thúc đẩy nâng cấp chuỗi cung ứng, tập trung vào vấn đề người lao động, cần phải có những tập huấn bài bản hơn, giúp người lao động học các kỹ năng mới để tăng khả năng cạnh tranh và tăng lợi nhuận cho công ty.

“Trong lĩnh vực thực phẩm, Việt Nam cần chú ý cải thiện chất lượng sản phẩm, nâng cao thương hiệu. Người châu Âu rất ý thức vấn đề bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, chấp nhận bỏ ra mức giá cao đối với sản phẩm chất lượng, chính vì vậy, đó là cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam thay đổi để nâng cao chất lượng sản phẩm", Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu tại Việt Nam nói.

Bạn đang đọc bài viết “Phớt lờ” các C/O, hải quan Mỹ ráo riết truy xuất hàng nhập khẩu từ Việt Nam tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,