Phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại TP HCM: Cần một chính sách vốn cụ thể

Enternews.vn (DĐDN)- Trong bối cảnh Việt Nam đang mở cửa ngày càng sâu rộng bằng việc gia nhập các hiệp định thương mại tự do, thách thức sẽ thuộc về doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) yếu về vốn, công nghệ và kém về năng lực cạnh tranh. Do đó, để có thể cạnh tranh và phát triển trong hội nhập, TP HCM cần sớm có chính sách tháo gỡ nút thắt này. Đồng thời, TP cũng cần phải có những giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp phụ trợ phát triển với những chính sách ưu đãi về vốn lãi suất thấp. Nếu không, các DNVVN của TP HCM nói riêng, Việt Nam nói chung sẽ gặp rất nhiều nguy cơ ngay trên sân nhà.

(DĐDN)- Trong bối cảnh Việt Nam đang mở cửa ngày càng sâu rộng bằng việc gia nhập các hiệp định thương mại tự do, thách thức sẽ thuộc về doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) yếu về vốn, công nghệ và kém về năng lực cạnh tranh. Do đó, để có thể cạnh tranh và phát triển trong hội nhập, TP HCM cần sớm có chính sách tháo gỡ nút thắt này. Đồng thời, TP cũng cần phải có những giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp phụ trợ phát triển với những chính sách ưu đãi về vốn lãi suất thấp. Nếu không, các DNVVN của TP HCM nói riêng, Việt Nam nói chung sẽ gặp rất nhiều nguy cơ ngay trên sân nhà.

cnht 2 DN nội vẫn khó chen chân vào chuỗi cung ứng của Sam Sung. Ảnh: Cty Niddec, khu Công nghệ cao quận 9, TPHCM

Theo ông Yasuzumi Hirotaka - Giám đốc Điều hành JETRO tại TP HCM: Khi các hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam với Liên minh châu Âu (EU), Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)… có hiệu lực, nhiều DN nước ngoài sẽ đổ vào Việt Nam khiến hoạt động thương mại tăng lên, người tiêu dùng hưởng lợi nhưng chỉ những DN mạnh của VN mới có thể tận dụng được cơ hội. Còn phần lớn những DNVVN có thể sẽ đứng ngoài cuộc chơi.

Lợi thế đang thuộc về DN FDI

Trên thực tế, tại TP HCM mà đặc biệt là tại Khu công nghệ cao TP (SHTP) đang có nhiều nhà sản xuất linh kiện của nước ngoài thuê địa điểm sản xuất linh kiên ở Việt Nam nhằm tận dụng lợi thế về bất động sản và giá thành nhân công, sau đó xuất sản phẩm sang nước ngoài. Nhiều DN nội muốn tham gia vào chuỗi cung ứng linh kiện cho họ, điển hình là cung ứng cho Tập đoàn sam sung… đều rất khó chen chân. Họ buộc phải làm nhà cung cung cấp thứ cấp (cấp 2, cấp 3) cho các DN FDI khác trước khi có thể tiếp cận được với Sam Sung, tức là chấp nhận đi đường vòng.

Nói về điều này, ông Lê Hoài Quốc - Trưởng ban quản lý SHTP cho biết: Trong nửa cuối năm 2015, có hơn 60 nhà đầu tư chủ yếu từ Hàn Quốc, Đài Loan tới SHTP tìm hiểu môi trường đầu tư và đã có 5 DN tham gia vào chuỗi cung ứng cho Tập đoàn Sam Sung được cấp giấy chứng nhận đầu tư tại SHTP nhưng chỉ có duy nhất 1 DN VN. Đối với các dự án mới được cấp phép, Ban quản lý sẵn sàng áp dụng cho họ những cơ chế ưu đãi cao nhất nhưng cũng yêu cầu họ cam kết có lộ trình những hoạt động nghiên cứu triển khai (R&D); Phải sử dụng người của khu công nghệ cao. Đồng thời, tới năm 2020, các DN FDI này phải nâng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm lên ít nhất 35%, trong đó có sự tham gia của các DN VN vào chuỗi cung ứng. Khi tham gia, DN nội cần cố gắng đầu tư cho R&D, điều này giúp giảm chi phí sản xuất, đồng thời xây dựng một quy trình tiếp nhận nguồn nguyên liệu hợp lý. Thực tế, các DN chưa mạnh dạn đầu tư vào R&D, gây ra sự lãng phí đáng kể trong giá thành một sản phẩm.

“Có một thực tế là không phải dễ dàng gì các DN trong nước có thể sản xuất và cung ứng thiết bị cho Sam Sung ngay mà trước mắt cần phải gia công cho bên thứ hai. Sản phẩm của Sam Sung hiện đã là thương hiệu toàn cầu, chỉ cần một lỗi nhỏ là họ phải thu hồi hàng vạn, hàng triệu sản phẩm trên toàn thế giới, thành ra họ rất nghiêm nghặt trong khâu tuyển chọn đơn vị cung ứng là điều dễ hiểu. Còn những cam kết của họ khi đầu tư vào khu, SHTP sẽ chủ động trong việc này, chúng tôi sẽ có những kế hoạch buộc họ phải thực hiện, chứ không thể vì lý do này nọ mà trốn tránh”- ông Quốc nói.

Cũng theo ông Quốc, SHTP đã và đang tìm những DN nội có thể sản xuất được một số thiết bị để giới thiệu cho Sam Sung. Ví dụ, ngày 17/12/2015 vừa qua, SHTP đã làm việc với một DN trong nước sản xuất được thiết bị ăng ten dùng cho điện thoại thông minh. Trước đây, chúng ta thường sử dụng loại ăng ten dây rút thì giờ đây ăng ten được gắn trực tiếp vào thiết bị vi mạch trong máy. DN trong nước hoàn toàn có thể làm được việc này nhưng ban đầu DN nội sẽ làm cho Cty Intops (Intops là nhà cung ứng cấp 1 cho Sam Sung), sau 2- 3 năm DN nội có thời gian chuẩn bị và tích lũy kinh nghiệm, lúc đó sẽ đủ năng lực để cung cấp trực tiếp cho Sam Sung.

Đồng quan điểm này, ông Yasuzumi Hirotaka nhấn mạnh: “Trong bối cảnh ngành công nghiệp phụ trợ của VN chưa có nền tảng vững chắc, DN còn yếu về nội lực thì nguy cơ bị lu mờ, phải rút khỏi thị trường là rất lớn. Trong 1- 2 năm tới, thị trường thấy rõ điều này nên ngay từ bây giờ rất cần những chính sách kịp thời của Chính phủ VN hỗ trợ, tạo nền tảng vững chắc hơn cho DN nội địa, nhất là DN ngành công nghiệp phụ trợ. Như tại Nhật Bản, khoảng 4 triệu DNNVV đều được vay vốn ưu đãi lãi suất thấp từ các chính sách của Chính phủ”.

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng nhìn nhận nếu không phát triển ngành công nghiệp phụ trợ để có những DNVVN VN chen chân trong các chuỗi cung ứng, sản xuất của tập đoàn đa quốc gia, nguy cơ lợi thế về thuế suất từ TPP, các FTA sẽ chỉ dành cho DN nước ngoài.

Cần luật về công nghiệp hỗ trợ và cả luật DNVVN mới có thể tạo ra những chính sách hỗ trợ thiết thực hơn cho DN.

Cần có chính sách hỗ trợ vốn

Tại diễn đàn công nghiệp hỗ trợ Việt Nam- Nhật Bản vừa diễn ra vào ngày 19/1/2016 tổ chức ở TP HCM, lần đầu tiên một đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ của TP HCM đang được soạn thảo với kỳ vọng sẽ có nhiều đột phá, ưu đãi cho 6 nhóm ngành gồm cơ khí, điện tư - công nghệ thông tin, hóa dược - cao su, chế biến tinh lương thực thực phẩm và dệt may - da giày.

Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM Nguyễn Phương Đông chia sẻ, đề án sẽ trình UBND TP xem xét ngay trong tháng 2/2016. Đây là bước đi tiếp theo của TP sau khi Chính phủ ban hành Nghị định về phát triển công nghiệp hỗ trợ tháng 11 năm ngoái.

Sở Công Thương cũng vừa tiến hành khảo sát 1.000 DN trong số 6.000 DN hoạt động về công nghiệp hỗ trợ ở TP HCM để tìm hiểu thực trạng, các rào cản phát triển công nghiệp phụ trợ và đề xuất hướng tháo gỡ.

Rất nhiều lần JETRO Nhật Bản đề xuất lập một quỹ đầu tư cho vay với lãi suất thấp nhằm thúc đẩy DN công nghiệp hỗ trợ phát triển, đồng thời đưa vào đề án phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ mà TP đang xây dựng. Bởi nhiều DNVVN VN luôn trong vòng luẩn quẩn: Không có tài sản thế chấp nên tiếp cận vốn rất khó, mà không có vốn thì đừng nói chuyện đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, cải thiện năng lực cạnh tranh.

Như vậy, nút thắt chính là tài sản thế chấp và các quỹ hỗ trợ, bảo lãnh tín dụng ra đời. Tuy nhiên, không ít quỹ hỗ trợ đang hoạt động như quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNVVN, quỹ khoa học công nghệ hay quỹ ưu đãi vốn theo chương trình kích cầu của TP… nhưng chưa hiệu quả và không nhiều DN tiếp cận được.

Nhìn sang nước Nhật, theo vị lãnh đạo JETRO tại TP HCM thì hệ thống chính sách của Nhà nước mềm dẻo và linh hoạt hơn khi nhiều DN không có tài sản thế chấp vẫn được vay vốn. Trong khi đó ở Việt Nam, trách nhiệm của những cá nhân xét duyệt cho vay có thể bị xử lý hình sự nên buộc DN muốn vay vốn phải có tài sản bảo đảm.

Vị lãnh đạo JETRO cũng tư vấn: “Khi đi vay, có những DN thành công và cả thất bại nhưng nhiều DN thành công sẽ đóng thuế và tiếp tục phát triển nền công nghiệp của VN. Lợi ích nền kinh tế có được sẽ lớn hơn những khoản cho vay bị rủi ro nên chính sách cần có tư duy mềm dẻo hơn”.

Do đó, các DN đang kỳ vọng: TP HCM cần sớm có một quỹ hỗ trợ DN ngành công nghiệp phụ trợ đủ tầm, quy mô lớn với chính sách thông thoáng và thủ tục đơn giản hơn, lãi suất ưu đãi, thay vì tình trạng quá nhiều quỹ nhưng lại phân tán nguồn lực, thủ tục vay vốn rườm rà, hoạt động không hiệu quả như hiện nay.

Lý giải điều này, ông Nguyễn Phương Đông nhìn nhận: Mô hình quỹ nào muốn hoạt động cũng phải dựa trên quy định của pháp luật và TP cũng chỉ có khả năng trong chừng mực nhất định. Ngay cả nghị định về phát triển công nghiệp hỗ trợ sau rất nhiều năm mới được ban hành cũng mới chỉ là tiền đề chứ chưa giải quyết được căn cơ bài toán phát triển công nghiệp hỗ trợ. Hiện vẫn cần nhất luật về công nghiệp hỗ trợ và cả luật DNVVN mới có thể tạo ra những chính sách hỗ trợ thiết thực hơn cho DN.

Yasuzumi Hirotaka - Giám đốc Điều hành JETRO tại TP HCM:

Khi đi vay, có những DN thành công và cả thất bại nhưng nhiều DN thành công sẽ đóng thuế và tiếp tục phát triển nền công nghiệp của VN. Lợi ích nền kinh tế có được sẽ lớn hơn những khoản cho vay bị rủi ro nên chính sách cần có tư duy mềm dẻo hơn”.

Ông Lê Quang Hùng - Chủ tịch HĐQT Cty May Garmex Sài Gòn:

Khi các FTA có hiệu lực, doanh số ngành dệt may được dự báo có thể đạt mốc 30 tỉ USD vào năm 2020 với giá trị nguyên phụ liệu cần có là 21 tỉ USD. Do đó, rất cần phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp với yêu cầu xuất xứ theo cam kết trong FTA để DN ngành dệt may tận dụng và khai thác cơ hội. Đầu tư công nghiệp hỗ trợ cũng giúp DN rút ngắn thời gian sản xuất, chủ động kiểm soát chất lượng và cân bằng lợi thế cạnh tranh với các DN ngoại. Hiện nay, dệt may có kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỉ USD nhưng phần lớn nguyên phụ liệu đều nhập khẩu từ nước ngoài nên giá trị gia tăng không cao.

Nguyễn Thành

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại TP HCM: Cần một chính sách vốn cụ thể tại chuyên mục Doanh nghiệp của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Đánh giá của bạn:

 



Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích