Cấp thiết xây dựng hành lang pháp lý cho ngân hàng số

Enternews.vn Đây là đề xuất của ông Phạm Tiến Dũng, Vụ trưởng Vụ Thanh toán Nhà nước trước mong muốn thúc đẩy thanh toán số và sự phát triển triển của ngân hàng số thì nhà nước thì ngoài Luật Tổ chức tín dụng, cần có thêm Luật Thanh toán để bắt kịp xu hướng thanh toán số hiện nay.

Phiên thảo luận về ngân hàng thương mại Việt Nam trước xu thế ngân hàng số.

Phiên thảo luận về ngân hàng thương mại Việt Nam trước xu thế ngân hàng số.

Với mục tiêu nhận diện, làm rõ thời cơ và thách thức, thuận lợi và khó khăn của việc phát triển ngân hàng số tại Việt Nam trong tương lai và việc thiết kế một khuôn khổ pháp lý như thế nào để tạo điều kiện cho lĩnh vực này phát triển mà không gây ra sự lúng túng cho các nhà quản lý, hôm nay (19/12) tại trụ sở NHNN đã tổ chức hội thảo “Hành lang pháp lý cho ngân hàng số tại Việt Nam” do Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh chủ trì. 

Rào cản phát triển ngân hàng số

Ông Phạm Tiến Dũng - Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN cho rằng thanh toán số nói riêng và FinTech nói chung đem lại cho ngân hàng cơ hội đổi mới liên tục, tiềm năng tăng trưởng cao ở phân khúc thương mại điện tử/thương mại di động, nâng cao năng lực số trên cơ sở cạnh tranhh hay hợp tác và gia tăng khả năng tiếp cận đa kênh xuyên suốt tới lượng khách hàng đông đảo. Tuy nhiên, với các xu hướng thanh toán số hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức về mặt cạnh tranh, thị trường trong lĩnh vực thanh toán đối với các NHTM.

Với các ngân hàng, đó là làm sao đáp ứng được kỳ vọng cao của người tiêu dùng; tận dụng những công nghệ mới, phòng chống nguy cơ an ninh mạng và bảo vệ riêng tư dữ liệu. Còn với cơ quan quản lý, là thách thức về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đối phó với nguy cơ về an ninh mạng/ đảm bảo riêng tư dữ liệu và cân bằng giữa quản lý với thúc đẩy đổi mới, cạnh tranh.

Thực tế cho thấy phát triển ngân hàng số ở Việt Nam mới đang ở giai đoạn đầu, Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển ngân hàng số, thanh toán số. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý hiện hành còn nhiều quy định chưa tương thích với bối cảnh số hóa dịch vụ, chưa thực sự thúc đẩy cho phát triển ngân hàng số, thanh toán số. Bởi vậy, cần sửa đổi, bổ sung một số quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành cũng như cần xây dựng hành lang pháp lý mới nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển sản phẩm, dịch vụ thanh toán trong kỷ nguyên số.

Hạ tầng công nghệ cũng là một trong những rào cản khiến các ngân hàng chậm trong tiến trình số hóa, khi công nghệ liên tục thay đổi và phát triển thì buộc các ngân hàng cũng phải liên tục cập nhật hệ thống. Nếu như trước đây, trong khoảng thời gian 6 tháng đến 1 năm các ngân hàng mới cần chuyển đổi hoặc cập nhật hệ thống thì bây giờ đơn vị thời gian chuyển sang hàng tháng.

Với việc chuyển đổi nhanh như vậy rủi ro cho các ngân hàng là rất lớn trong an ninh và bảo mật dữ liệu khách hàng cũng như ngân hàng. Đấy là chưa kể đến quy trình kiểm tra an toàn hệ thống, chạy thử nghiệm ... để có thể đưa hệ thống ra phục vụ cộng đồng cũng tốn rất nhiều thời gian và chi phí.

Thêm vào đó, vấn đề xác thực trong ngân hàng số cũng đang gây nhiều tranh cãi. Mặc dù đã áp dụng các công nghệ tiên tiến như chữ ký số, sinh trắc học vân tay... tuy nhiên với các giao dịch mới chỉ dừng ở mức thanh toán, còn về cho vay thì vẫn cần có sự xuất hiện của khách hàng tại các chi nhánh. 

Các dịch vụ ngân hàng và tài chính luôn đòi hỏi tính minh bạch và chính xác. Các giao dịch của khách hàng phải được bảo mật và người dùng phải được xác thực khi thực hiện các giao dịch. Khi áp dụng công nghệ vào các dịch vụ ngân hàng, bên cạnh những tiện ích cho khách hàng và hiệu quả cho ngân hàng như phục vụ 24/7, tại bất cứ đâu có kết nối Internet, giảm số lượng chi nhánh, nhân lực, chi phí. Vấn đề an ninh bảo mật cũng là một phần cốt lõi đối với các dịch vụ ngân hàng cung cấp. Những thách thức chính mà ngân hàng phải vượt qua để có thể tận dụng được sức mạnh của ngân hàng số mang lại.

Hiện nay việc áp dụng kỹ thuật số trong lĩnh vực ngân hàng chủ yếu phục vụ khách hàng cá nhân và hỗ trợ quá trình thực hiện giao dịch, thanh toán. Các lĩnh vực khác đòi hỏi nhiều thủ tục, giấy tờ pháp lý nên chưa thể đơn giản hóa cũng như tự động hóa trong các khâu. Các bên tham gia giao dịch điện tử không được xác định danh tính, bị mạo danh; chối bỏ các hành động, dữ liệu đã được thực hiện...

Ông Phạm Anh Tuấn - Ủy viên HĐQT Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam cho biết, đối với các dịch vụ ngân hàng truyền thống khi xác thực người dùng đòi hỏi rất nhiều văn bản, giấy tờ pháp lý liên quan đến người dùng khi đăng ký sử dụng các dịch vụ ngân hàng như: CMT hoặc hộ chiếu, chữ ký tươi, các giấy tờ bảo đảm khác tùy yêu cầu dịch vụ và bản thân người dùng phải có mặt tại các điểm giao dịch nhằm đảm bảo các giấy tờ liên quan là hợp lệ và đúng với người sử dụng.

Khi chuyển sang môi trường số, do hạn chế trong việc tiếp xúc trực tiếp giữa khách hàng và nhân viên ngân hàng, đề xác thực khách hàng sẽ yêu cầu nền tảng công nghệ đặc thù như hệ thống xác thực sinh trắc học, chứng minh thư điện tử, chữ ký số cũng như các vấn đề pháp lý liên quan mới có thể đáp ứng được yêu cầu.

Để có thể áp dụng trong lĩnh vực Ngân hàng đòi hỏi Chính phủ, Ngân hàng nhà nước và các Ngân hàng thương mại phải nghiên cứu, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản dưới luật kết hợp với lộ trình tích hợp xác thực khách hàng qua các kênh điện tử.

Về phía người tiêu dùng, hiện nay theo đại diện một ngân hàng cho biết, ý thức khách hàng hiện nay về bảo mật thông tin của chính bản thân vẫn còn thấp, gây mất an toàn đầu tiên là chính khách hàng, tiếp đến là các ngân hàng bị ảnh hưởng. Tội phạm công nghệ cao trong lĩnh vực ngân hàng khi thực hiện các hành vi phạm tội không bị giới hạn về không gian, thời gian, cách thức tấn công đa dạng từ việc gây gián đoạn, mất khả năng cung cấp dịch vụ của các ngân hàng; lừa đảo, chiếm đoạt tiền của ngân hàng, khách hàng đến việc lấy cắp và sử dụng thông tin, tài liệu của khách hàng cũng như của ngân hàng. Khi xảy ra sự cố về an ninh mạng việc tìm nguyên nhân, truy vết đối tượng tấn công cũng rất khó khăn đòi hỏi những phương tiện chuyên dụng cũng như những chuyên gia giỏi do các đối tượng luôn tìm cách giả mạo, tiêu hủy hoặc xóa bỏ dấu vết sau khi thực hiện.

Vì vậy bên cạnh việc đầu tư, tăng cường bảo mật cho các hệ thống của Ngân hàng, cũng phải đồng thời hướng dẫn, quảng bá nâng cao nhận thức của người dùng khi sử dụng các dịch vụ trực tuyến.

Cần hoàn thiện hành lang pháp lý

Theo ông Dũng, trong thời kỳ thanh toán số đang đặt ra ba thách thức chính. Thứ nhất, sở thích của người tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng, họ mong muốn có thể tích hợp thương mại điện tử, truyền thông xã hội và thanh toán bán lẻ lại với nhau. Thứ hai, công nghệ thanh toán đang tiến hóa với tốc độ chưa từng có. Thứ ba, cả ngân hàng và các FinTech đều đối mặt với vấn đề về an ninh mạng và tính riêng tư dữ liệu người dùng trong kỷ nguyên số.

Trong khi đó với các ngân hàng đang triển khai ngân hàng số thì có 3 mức độ triển khai bao gồm: mức một mới ở dạng thụ động; mức hai là bắt đầu quy trình hóa một số nghiệp vụ sang số hóa và cuối cùng mức ba số hóa hoàn toàn. "Tuy nhiên, mức 3 là hoàn toàn chưa có. Hầu hết mới ở mức độ một và một số ngân hàng đang ở mức quy trình hóa một số nghiệp vụ ngân hàng sang số hóa" - ông Dũng khẳng định. 

Liên quan đến vấn đề pháp lý, ông Phạm Anh Tuấn cho rằng, hiện nay cấp thiết cần ban hành luật thanh toán mới bổ sung thêm cho Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD) vì hiện nay Luật các TCTD chỉ điều tiết hoạt động của các TCTD trong khi hoạt động thanh toán hiện nay không chỉ có riêng TCTD làm mà rất nhiều các đơn vị tham gia vào công đoạn này, kể cả các công ty Fintech và đơn vị thanh toán khác.

Đồng tình với quan điểm này, ông Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN cho rằng về dài hạn, cần nghiên cứu, xây dựng và ban hành Luật về hệ thống thanh toán, trong đó có nội dung về cấp phép, quản lý, giám sát các tổ chức không phải là ngân hàng cung ứng dịch vụ thanh toán (Fintech in payments), cơ chế bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu người dùng.

Ông Dũng đề xuất thêm trước mắt, cần nhanh chóng sửa đổi quy định tại Nghị định 106/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật phòng chống rửa tiền và các văn bản hướng dẫn liên quan để cho phép mở tài khoản không bắt buộc phải gặp mặt trực tiếp; áp dụng thực tiễn, thông lệ quốc tế về nhận biết khách hàng điện tử (e-KYC) đảm bảo vẫn nhận diện, xác thực chính xác khách hàng.

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức cùng cơ hội nhận quà tặng hàng tháng.
Bạn đang đọc bài viết Cấp thiết xây dựng hành lang pháp lý cho ngân hàng số tại chuyên mục Ngân hàng - Chứng khoán của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích