“Ăn cỗ lấy phần” vốn là tục lệ ở nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là một số vùng quê Bắc Bộ như Nam Định, Thái Bình...

Thời gian qua, tại xã Giao Long (huyện Giao Thủy, Nam Định), bên cạnh việc tuyên truyền vận động người dân thực hiện quy chế thực hiện nếp sống văn hóa mới, chính quyền cũng đưa ra phương án phạt tiền đối với những gia đình làm cỗ nếu để khách lấy phần mang về.

Tưởng đùa hóa thật, chủ nhà để khách ăn cỗ lấy phần phải đặt cọc 3 triệu.

Tưởng đùa hóa thật, chủ nhà để khách ăn cỗ lấy phần phải đặt cọc 3 triệu.

Việc tưởng như đùa mà lại hóa thật, từ năm 2016, huyện Giao Thủy phát động cuộc vận động làm cỗ đủ ăn, ăn cỗ không chia phần. Khi phát động, huyện đã có văn bản hướng dẫn thực hiện đưa xuống tất cả các xã để cộng đồng dân cư được biết và được bàn. Người dân thống nhất, nhất trí thì sẽ đưa vào hương ước của làng để cùng nhau thực hiện.

 

Luận bàn về tục lễ văn hóa của một làng quê thì không hỏi đâu chắc chắn bằng chính phòng văn hóa của huyện, ông Bùi Văn Khôi – Trưởng phòng Văn hóa huyện Giao Thủy cho hay: “Tôi đã biết thông tin vụ việc, tục ăn cỗ chia phần là tập quán văn hóa lâu đời của các vùng quê Bắc Bộ, trong đó có huyện Giao Thủy (Nam Định). Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, phong tục này không còn phù hợp nữa nên huyện có chủ trương vận động người dân dần dần từ bỏ.100% các xã trong huyện Giao Thủy đều có hương ước về việc này.

Các hương ước này đã được trình lên UBND huyện và có sự phê duyệt. Trong hương ước của các xã, không xã nào có quy định bắt người dân đóng cọc 3 triệu đồng trước khi làm cỗ cả. Năm 2017, tôi cùng cán bộ Sở Tư pháp Nam Định có đi kiểm tra và phát hiện xã Giao Long yêu cầu người dân đặt cọc 3 triệu đồng trước khi làm cỗ. Tôi đã yêu cầu xã chấm dứt việc làm đó và kiến nghị cần tích cực tuyên truyền, vận động để người dân nắm được”

Lý giải về thông tin xã Giao Long có thu phí đặt cọc 3 triệu của các hộ dân có cỗ để nếu có người lấy phần mang về thì sẽ trừ dần, ông Trần Hoài Nam – Chủ tịch UBND xã Giao Long cho biết: “Mục đích của việc này là để thực hiện chủ trương của UBND huyện Giao Thủy trong cuộc vận động văn minh văn hóa, làm cỗ đủ ăn, ăn cỗ không lấy phần, đám cưới đám tang chỉ phục vụ người nhà.

Hiện toàn huyện có khoảng 5 - 6 xã thực hiện thí điểm từ cuối năm 2016, và việc này thực chất cũng xuất phát từ chính nguyện vọng, đề đạt của người dân. Chính quyền xã cũng tham khảo, học tập mô hình từ các xã của huyện Hải Hậu. Chủ trương của xã nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng của 100% của người dân. Thậm chí bây giờ nếu ai còn lấy phần khi đi ăn cỗ thì chính người dân sẽ bêu riếu ra cả làng.

Về việc phạt tiền với chủ nhà để khách ăn cỗ lấy phần do chính quyền xã và người dân thỏa thuận, thống nhất với nhau để người dân cam kết thực hiện quy định. Khi đến đăng ký, các gia đình sẽ cam kết đặt cọc trước một số tiền về xã, nếu gia đình nào vi phạm sẽ bị trừ vào số tiền đã đặt cọc, còn nếu không vi phạm sẽ được trả lại toàn bộ. Việc quy định này là sự thống nhất của chính quyền với người dân chứ không có văn bản quy định nào. Người dân đều nói chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện nếp sống văn hóa, nếu làm sai, chính quyền cứ phạt. Thực tế từ trước đến nay, xã cũng chưa từng phạt một trường hợp nào”

Dù đã được nhắc nhở nhưng từ đó đến nay, xã Giao Long vẫn tiếp tục thực hiện quy định đó. Ông Khôi nhấn mạnh: “Chúng tôi xin tiếp thu phản ánh và tiếp tục cho kiểm tra, nhắc nhở xã Giao Long để bỏ quy định đó”.

“Ăn cỗ lấy phần” nhiều nơi coi đây là nét đẹp văn hóa khi ông bà, cha mẹ đi ăn cỗ nhớ lấy phần về cho con cháu. Tuy nhiên cũng có một vài ý kiến lại cho rằng đây là tục lệ lạc hậu, có phần kém văn minh. Đó là một nét văn hóa mang tính truyền thống và lịch sử. Ngày nay, sự ăn uống với nhiều gia đình đã không còn là vấn đề, nhưng phong tục này vẫn được duy trì ở nhiều vùng nông thôn miền Bắc. Và cũng là nét đẹp “nhường cơm sẻ áo” của người Việt, có miếng ngon thì cùng sẻ chia, có hoạn nạn thì cùng gánh vác.

"Ăn cỗ lẫy phần" là một nét văn hóa của người thành Nam.

Khi có cỗ chủ nhà thường gọi tất cả con cháu về cùng ăn cỗ, chứ nhất định không ăn một mình. Nhà có miếng ngon, món lạ dù ít dù nhiều, con cái về đông đủ thì mới ăn. Trong xóm, trong làng nhà nào có đám, có việc, hàng xóm sang giúp đỡ rất đông. Phong tục này thường gắn bó với các vùng quê, được người địa phương vui vẻ chấp nhận.

Ngày nay, sự ăn uống với nhiều gia đình đã không còn là vấn đề, nhưng phong tục “ăn cỗ lấy phần” vẫn được duy trì ở nhiều vùng nông thôn miền Bắc. Nó vừa là thói quen, vừa là lời nhắc nhở nhau về đức tính tiết kiệm và sẻ chia, cũng là lời răn dạy về đức hy sinh cho con, cho cháu.

Văn hóa không có cao thấp, văn hóa không có văn minh hay hiện đại. Chỉ có sự khác biệt trong văn hóa và sự phù hợp trong văn hóa. Thay đổi một thói quen tập tục không phải bằng biện pháp xử phạt hành chính mà văn hóa chỉ bị mất đi, triệt tiêu đi khi tự thân nó không phù hợp với bối cảnh lịch sử.

Bạn đang đọc bài viết Nam Định: Chủ nhà bị phạt 3 triệu đồng nếu để "khách ăn cỗ lấy phần" tại chuyên mục Kinh tế địa phương của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,