Sáng 20/9, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về những vấn đề khác nhau của dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi). 

Sáng 20/9, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về những vấn đề khác nhau của dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi).

Sáng 20/9, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về những vấn đề khác nhau của dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi).

Giảm kim ngạch xuất khẩu

Trong khi đó, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp lo ngại dự thảo Luật sẽ có những tác động bất lợi tới doanh nghiệp và bản thân người lao động nếu những đề xuất của dự Luật được thông qua.

Cụ thể, ở bên ngoài, Chính phủ sẽ phải đối phó với việc giảm kim ngạch xuất khẩu, còn ở bên trong, các cơ quan nhà nước phải nỗ lực xử lý vấn đề thất nghiệp gia tăng, chi phí bảo hiểm thất nghiệp tăng và việc cắt giảm lao động hàng loạt.

Báo cáo đánh giá mới đây của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho thấy, kim ngạch xuất khẩu đã và đang chiếm tỷ trọng lớn trong GDP của quốc gia. Tuy nhiên, nếu dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi được chính thức thông qua, với hàng loạt các quy định “ngáng chân” doanh nghiệp, thì kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sẽ bị tác động tiêu cực.

“Bộ luật Lao động năm 2012 đang tồn tại đã và đang gây quá nhiều khó khăn cho việc xuất khẩu hàng hóa của các ngành công nghiệp trọng điểm xuất khẩu. Nhiều đơn hàng đã bị hỏng do các đoàn đánh giá độc lập của “bên mua” căn vào các quy định quá khắt khe của Bộ luật Lao động hiện hành để “đánh trượt” doanh nghiệp trong việc xuất hàng đi nước ngoài”, nguyên Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh.

Đồng tình, TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có cùng lo lắng. Theo đó, việc siết quy định giờ làm sẽ giảm cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu thâm dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, điện tử và thuỷ sản. 

“Các biện pháp trói buộc sẽ làm giảm GDP trong một lĩnh vực quan trọng là xuất khẩu cũng là lĩnh vực sử dụng nhiều lao động là không có lợi cho nền kinh tế quốc dân, cho doanh nghiệp và người lao động”, TS Vũ Tiến Lộc nhận định.

Điều đáng lo ngại hơn, theo CIEM, dự thảo Bộ luật Lao động mới sẽ có thể làm cho lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường xuất khẩu quốc tế trở nên “vô giá trị”, khi các doanh nghiệp Việt Nam bị các bên đánh giá chấm điểm trượt ngay trên “sân nhà”.

Cụ thể, khi xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế, trước tiên doanh nghiệp phải vượt qua các vòng đánh giá vô cùng khắt khe của đoàn đánh giá độc lập. Một trong các tiêu chí để được chấp nhận đủ điều kiện đưa hàng Việt Nam xuất sang thị trường Mỹ, EU, Canada, Úc … là phải đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn phát triển bền vững như GLOBAL G.A.P, BAP (Best Aquaculture Practices), ASC (Aquaculture Stewardship Council  standard)...

Chứng nhận theo các tiêu chuẩn này là sự xác nhận cấp quốc tế đối với thủy sản được sản xuất, chế biến có trách nhiệm đảm bảo tốt các quy định về lao động, tức là phải tuân thủ pháp luật lao động nước sở tại (nơi xuất xứ hàng hóa) là Việt Nam.

Rõ ràng, khi pháp luật nước sở tại quy định quá chặt về các điều kiện mà doanh nghiệp cần tuân thủ trong lĩnh vực lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội thì nó vô tình đã “làm khó” cho doanh nghiệp và khiến doanh nghiệp Việt Nam càng trở nên yếu thế hơn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp ở các quốc gia khác.

Doanh nghiệp FDI chuyển hướng đầu tư

Cũng theo nguyên Viện trưởng CIEM, lợi ích quốc gia từ chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài sẽ vô giá trị do rào cản pháp luật lao động quá lớn với các nhà đầu tư nước ngoài.

Có thể thấy, nền sản xuất công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam hiện nay chưa phát triển nên không thể giảm chi phí giá thành đầu vào của nguyên vật liệu để tăng sức cạnh tranh.

Lợi thế duy nhất để doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam là chi phí về lao động, nguồn nhân lực. Nhưng điểm mạnh này có thể trở thành điểm yếu khi môi trường pháp lý không thuận lợi, hàng loạt các chi phí cho người lao động ngày càng tăng cao. Điều này khiến doanh nghiệp nước ngoài có thể từ bỏ Việt Nam để tìm kiếm các quốc gia khác.

Dẫn chứng ví dụ cụ thể đối với Tập đoàn Samsung tại Việt Nam quản lý hàng trăm nghìn lao động. Với đề xuất giảm giờ làm việc bình thường từ 48 giờ/tuần xuống còn 44 giờ/tuần, giới hạn thời gian làm thêm và tăng lương lũy tiến giờ làm thêm có thể khiến Samsung mất thêm 2 triệu USD/tháng, tương đương hơn 20 triệu USD/năm, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp cũng như bất ổn cho hoạt động sản xuất.

Vì vậy, khi áp lực quá lớn từ những quy định đó, doanh nghiệp sẽ có khả năng chuyển nhà máy sang quốc gia khác khiến tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia giảm đi, kéo theo các chuỗi doanh nghiệp cung ứng cho Samsung tại Việt Nam cũng bị ảnh hưởng lớn, không còn khả năng để duy trì hoạt động. 

Không riêng với Samsung, Dự thảo Bộ Luật Lao động mới có thể khiến nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động dôi dư do năng lực tài chính hiện tại của nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng được các yêu cầu của Dự thảo Bộ Luật mới; hoặc có thể khiến nhiều doanh nghiệp phải gia tăng những rủi ro về chi phí lao động (nhất là đối với các doanh nghiệp sản xuất, gia công, làm dịch vụ các hàng hóa mang tính đặc thù về thời vụ, hoặc phải xử lý ngay các nguyên liệu nông - lâm - thủy sản tươi sống…).

“Với ngành da giày doanh số giảm, chi phí lao động tăng thì việc thu hút đầu tư nước ngoài sẽ giảm. Nhiều đối tác nước ngoài cho biết, các nhãn hàng đang có xu hướng dịch chuyển đầu tư. Nếu để các nhà đầu tư rút khỏi Việt Nam thì các FTA sẽ không còn giá trị”, bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội da giày - túi xách Việt Nam (Lefaso) cho biết. 

Trong điều kiện đó, Dự thảo Bộ Luật lao động có thể làm cho lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường xuất khẩu quốc tế trở nên “kém hoặc không giá trị” khi các doanh nghiệp Việt Nam bị các bên đối tác đánh giá chấm điểm trượt ngay trên “sân nhà”.

Do đó, của các doanh nghiệp đề xuất một số các quy định trong Dự thảo Bộ Luật lao động mới cần phải được xem xét và tính toán kỹ lưỡng, hợp lý trước khi chính thức được trình tại Quốc hội và được các đại biểu bấm nút thông qua vào tháng 10/2019.

Năng suất lao động của Việt Nam so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới vẫn đang ở thứ hạng thấp theo số liệu tính theo PPP 2011, năng suất lao động của Việt Nam năm 2017 đạt 10.232 USD, chỉ bằng 7,2% của Singapore; 18,4% của Malaysia; 36,2% của Thái Lan; 43% của Indonesia và bằng 55% của Philippines.

Thời giờ làm việc tiêu chuẩn của Việt Nam là tương đương với các quốc gia có cùng trình độ phát triển như Lào, Campuchia, thậm chí những quốc gia phát triển hơn Việt Nam như Thái Lan, Philippines, Maylasia vẫn duy trì 48 giờ/tuần. Giờ làm việc ở trong khoảng 40 – 44 giờ/tuần đa phần chỉ thuộc các quốc gia phát triển như EU, Mỹ, Nhật Bản, Singapore.

Bạn đang đọc bài viết Luật Lao động (sửa đổi) sẽ ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp? tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,