Lời giải cho quản trị chi tiêu công

Enternews.vn (DĐDN) Làm thế nào để các khoản chi tiêu công tạo ra sự tái phân phối giữa các khu vực trong kinh tế nhà nước một cách hiệu quả, giảm thiểu được sự thất thoát nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, giảm áp lực lên lạm phát, nợ công và các biến số vĩ mô nói chung?

(DĐDN) Làm thế nào để các khoản chi tiêu công tạo ra sự tái phân phối giữa các khu vực trong kinh tế nhà nước một cách hiệu quả, giảm thiểu được sự thất thoát nguồn vốn từ ngân sách nhà nước (NSNN), giảm áp lực lên lạm phát, nợ công và các biến số vĩ mô nói chung ?

Câu hỏi này đang được kỳ vọng sẽ tìm ra lời giải trong cuộc hội thảo - Triển lãm Tài chính VN 2012 (Vietnam Finance 2012) do Bộ Tài chính cùng với Tập đoàn dữ liệu quốc tế (IDG Vietnam) sẽ tổ chức vào ngày 20 - 21/9/2012.

Minh bạch: Nền tảng để nâng cao chất lượng NSNN

Dự kiến, nội dung chính của hội thảo – triển lãm sẽ bàn về “cách” chi tiêu tài chính công trung hạn nhằm tăng cường bền vững tài khóa. Theo đó, Vietnam Finance 2012 sẽ tập trung vào nội dung đổi mới phương thức lập dự toán và phân bổ ngân sách gắn với kết quả và hiệu quả công việc; nâng cao chất lượng NSNN, đặc biệt là việc phân bổ nguồn lực, định hướng vào các mục tiêu trung hạn và dài hạn cũng là vấn đề được đưa ra bàn luận. Các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đáp ứng các yêu cầu hỗ trợ điều hành công tác quản lý tài chính quốc gia, tăng cường cải cách hành chính của ngành cũng sẽ là đề tài chính được thảo luận tại hội thảo.

Tuy nhiên, theo một chuyên gia về Tài chính công, để có thể tìm ra lời giải cho bài toán nâng cao chất lượng NSNN trong bối cảnh chi tiêu công của VN đã và đang trải qua một thời gian có nhiều “lổ hỗng” trong quản trị chi tiêu, chỉ qua một hội thảo là chưa đủ.

Vị này phân tích: Trên thế giới, minh bạch là một trong yếu tố quan trọng để xác định việc quản trị/ quản lý chi tiêu công. Tại VN, yếu tố minh bạch đó lại khá mơ hồ, nếu không muốn nói là tuy có con số rất cụ thể về các khoản chi tiêu của các cấp chính quyền, các đơn vị quản lý hành chính, đơn vị sự nghiệp được kiểm soát và tài trợ của Chính phủ, nhưng việc xác định, đánh giá thực chất và hiệu quả của các khoản chi đã được rót ra và được Quốc hội thông qua hàng năm, vẫn phải cần một… “độ trễ” nhất định.

Có thể nói, “độ trễ” gần như là lý do, yếu tố khách quan và có tính “chân lý” thường được các cơ quan bộ, ban, ngành đưa ra khi lý giải về tính hiệu quả của một chính sách, cũng như của các khoản chi. Và tương tự như vậy với chi tiêu công, để xác định lượng hàng hóa mà nhà nước cung cấp thông qua các khoản chi mà khu vực tư không thể tự cấp được ra xã hội có chất lượng ra sao, bao giờ người ta cũng phải chờ một “độ trễ”.

Điển hình là các khoản chi cho đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. Trong một thời gian dài, nền kinh tế duy trì hình thức đầu tư xây dựng BT (xây dựng - chuyển giao hay còn gọi là đổi đất lấy hạ tầng) khiến tình trạng tiêu cực trong cơ chế xin – cho tràn lan. Việc sử dụng nguồn vốn ODA sai mục đích hoặc chưa đạt hiệu quả như mong muốn cũng xảy ra. Tổng kết thời kỳ 2006 - 2010 về việc huy động vốn từ nguồn ODA cho phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế cả nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đánh giá: Do có nhiều dự án trong cùng một ngành/lĩnh vực với quy mô nguồn vốn tài trợ khác nhau đều đòi hỏi phải thực hiện các quy trình và thủ tục chuẩn bị, thẩm định và phê duyệt dự án như nhau, điều này làm gia tăng chi phí giao dịch và quá tải cho những đơn vị quản lý, nhất là cấp cơ sở, nơi năng lực quản lý dự án còn nhiều bất cập. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thất thoát nguồn vốn chi NSNN, khiến hệ số đầu tư trong nền kinh tế luôn ở mức quá cao trong khi hiệu quả sử dụng các nguồn vốn lại khá thấp.

Vì vậy, có thể nói, công khai, minh bạch là yếu tố then chốt để mọi phương thức, kế sách, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng NSNN thực sự sớm đạt được chất lượng như kỳ vọng của người dân, lẫn các nhà đầu tư, đối với các nhà hoạch định quản trị và thực thi chi tiêu công.

Kỷ luật tài chính tổng thể: Bao giờ được tôn trọng ?

Ở VN, hệ thống NSNN đã thiết lập và các hoạt động sớm tỏ ra có hiệu quả dựa trên các cấp độ: Kỷ luật tài chính tổng thể; phân bổ và sử dụng các nguồn lực dựa trên chiến lược ưu tiên; tính hiệu quả và hiệu lực của các chương trình cung cấp hàng hoá công. Đây vốn đã được định hướng trong cải cách quản lý chi tiêu công trong suốt một thời gian dài đã qua.

Nếu xét ở khía cạnh đầu tư, phân bổ và sử dụng các nguồn lực trong thời gian từ năm 2000- 2009, nền kinh tế VN đã có những bước tăng trưởng khá cao và đều đặn, nhờ việc tích lũy đầu tư lớn. Bình quân mỗi năm tăng trưởng GDP tăng 7,3%. Nếu như năm 2000, tốc độ tăng GDP đạt 6,8% thì đến năm 2007, tốc độ này đạt tới 8,5% và chỉ chịu điều chỉnh khi khủng hoảng kinh tế toàn cầu xảy ra. Theo chuyên gia Kinh tế Vũ Tuấn Anh - Viên Kinh tế VN, nếu nhìn vào tỉ trọng và cơ cấu đầu tư trong GDP, có thể thấy tổng tích lũy tài sản liên tục tăng trong giai đoạn 2000 - 2005 (trên 30%) và thậm chí còn tiếp tục tăng lên nhảy vọt trong giai đoạn 2007, 2008, và 2009 với tỉ lệ lần lượt là 43,1%; 39,7% và 38,1%.

Song song, một chính sách tài khóa liên tục tăng thu để duy trì bù đắp thâm hụt ngân sách cũng đã được duy trì. Cũng theo số liệu của ông Vũ Tuấn Anh, thu ngân sách đã tăng từ 20,5% so với GDP năm 2000 lên 28% năm 2006- 2008. Chi ngân sách cũng tăng tương ứng từ 24,7% năm 2000 lên 31 % năm 2005 và đạt gần 35% vào năm 2007. Trong 4 năm kể từ 2007 cho đến 2011, trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu và nền kinh tế do tác động của lạm phát đã có nhiều giai đoạn phải bắt buộc thắt chặt chi tiêu công, việc chi NSNN vẫn chưa đạt tới sự điều chỉnh cần thiết. Cụ thể, tổng chi NSNN năm 2008 tăng tới 22,3% so với năm 2007 và bằng 118,9% dự toán năm. Năm 2009, tổng chi NSNN tăng 8,5% so với dự toán và bội chi NSNN bằng 6,9% GDP, tăng 28.600 tỉ đồng so với dự toán. Năm 2010, bội chi NSNN trên 119 nghìn tỉ đồng, tương đương 6,2% so với GDP. Năm 2011, tỉ lệ bội chi NSNN so với GDP được kéo giảm xuống còn 5,2% nhưng giá trị bội chi vẫn là khá lớn, lên tới 120.000 tỉ đồng. (Nguồn: Tổng cục Thống kê & Bộ Tài chính) Đáng chú ý là các nguồn bù đắp bội chi NSNN, bao gồm vay trong nước và vay ngoài nước cũng đều không ngừng tăng.

Mặc dù những con số về tỉ lệ bội chi, đặc biệt là các con số nợ công Chính phủ được cho là vẫn nằm trong giới hạn đảm bảo an ninh tài chính quốc gia và ổn định các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, nhưng giới chuyên gia quốc tế vẫn cho rằng VN cần quan tâm hơn nữa để thể hiện một sự chú trọng trong tuân thủ kỷ luật ngân sách và sự nhận thức rõ ràng về một nguồn lực tài chính nhằm cung ứng thỏa mãn cho nhu cầu đầu tư trong mọi bối cảnh đều là có hạn.

Như vậy, việc quản lý chi tiêu công dù đã thể hiện phần nào hiệu quả trong thực hiện các dịch vụ nhằm tăng trưởng nền kinh tế và xoá đói giảm nghèo, nhưng đổi lại, những hậu quả như gia tăng gánh nợ của nền kinh tế trong tương lai; gia tăng gánh nặng về thuế; phá vỡ thế cân bằng kinh tế… đã và đang ngày càng bộc phát, mà cuộc vật lộn chống lạm phát cao trong 2 năm vừa qua là một minh chứng.

Xem ra, để các trần chi tiêu tổng thể đã được cơ quan lập pháp phê duyệt thường niên, sẽ được các cơ quan hành pháp thực thi và thường xuyên kiểm tra chi tiêu thực tế một cách nghiêm túc, nghiêm minh trong suốt quá trình chấp hành ngân sách, tránh những điểm gây áp lực đến mức trần chi tiêu tổng thể, vẫn là bài toán khó. Lộ trình để giải bài toán khó này đang phụ thuộc vào sự đánh đổi và lựa chọn giữa các mục tiêu chiến lược trong từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của Chính phủ, vào các quyết định phân bổ nguồn lực theo các hướng ưu tiên nào để từ đó có thể xác định chính sách tài khóa sẽ được xây dựng bền vững ra sao, và phụ thuộc cả vào các bước cải cách chi tiêu tiêu công đã và đang được khởi xướng lên, sau nhiều năm đã thực thi cải cách.

Phó Giám đốc Đầu tư và quỹ Châu Á - Ngân hàng Phát triển DN Canada

(BDS) Ông Frank T.L.Pho – từng có ý kiến cho rằng, để có thể thu hút vốn

đầu tư tư nhân từ các nhà đầu tư quốc tế theo mô hình hợp tác công tư

(PPP) trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng tại VN, Chính phủ VN cần minh bạch

và rộng mở hơn nữa trong thông tin về chiến lược phát triển của quốc

gia, trong việc cải thiện các hành lang pháp lý, môi trường kinh doanh

cũng như những vấn đề khác có liên quan, bao gồm cả các cải cách về quản

trị tài chính công, cải cách hành chính công. “Có như vậy thì các rào

cản thu hút vốn đầu tư quốc tế của VN mới được dỡ bỏ và điều kiện để VN

có thể nâng vị thế lên tầm cao mới, trở thành con hổ Châu Á thực thụ mới

hoàn toàn rộng mở”, ông nhấn mạnh.

Trao đổi riêng với DĐDN, TS Phạm Đỗ Chí - nguyên chuyên gia Kinh tế

cao cấp của IMF bày tỏ sự lo ngại về tỉ lệ nợ công trên 60% như hiện nay

của VN. Bằng bất cứ giá nào và không cần biết phải bằng phương thức

nào, tôi cho rằng Chính phủ nên quan tâm đến việc quản trị chi tiêu

công, đầu tư công. Đặc biệt, nên cắt giảm nợ công Chính phủ xuống chỉ

còn ở mức khoảng 54%, thậm chí thấp hơn. Đó mới thực sự là con số an

toàn cho tăng trưởng ổn định của kinh tế VN trong tương lai - TS Chí cho

biết.

Lê Mỹ



Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Lời giải cho quản trị chi tiêu công tại chuyên mục Kinh tế vĩ mô của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa

 



Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích