(DĐDN) - Tập đoàn Vingroup mới đây đã chính thức khởi động chương trình liên kết 1.000 hợp tác xã và hộ nông dân để cung ứng nông sản sạch cho thị trường. Giữa nỗi lo "thực phẩm bẩn" hàng ngày thì hành động trên đã phần nào giúp người tiêu dùng yên tâm.

vingroup Thực chất trong mô hình liên kết, doanh nghiệp đóng vai trò nhà đầu tư, người tổ chức sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và cả vai trò đảm bảo thị trường tiêu thụ

Sự việc càng ghi điểm vào lòng người tiêu dùng khi ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup khẳng định: "Tham vọng của Vingroup không chỉ đảm bảo nguồn cung thực phẩm sạch cho hệ thống siêu thị Vinmart của Tập đoàn mà còn nhân rộng phong trào trồng rau sạch, an toàn cho nông dân cả nước".

Tham vọng của DN

Thực chất trong mô hình liên kết, doanh nghiệp đóng vai trò nhà đầu tư, người tổ chức sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và cả vai trò đảm bảo thị trường tiêu thụ. Nông dân nhận khoán theo định mức chi phí và được hỗ trợ một phần chi phí xây dựng cơ bản ban đầu, chi phí lao động và sản xuất trên đất của họ. Mô hình sẽ thành công khi doanh nghiệp có vốn lớn, có thị trường tiêu thụ ổn định.

Với mô hình tương tự, Công ty TNHH TM - DV Hiệp Nông Phát với gần 100 hộ nông dân tham gia sản xuất, tập trung ở các thôn Quang Đông, Phú Nghĩa, Phước Thuận (tỉnh Khánh Hòa); Mô hình sản xuất hoa tại Đà Lạt Hasfarm đã đạt được nhiều thành công ban đầu. Mô hình "Nông dân nhỏ, cánh đồng lớn" cũng có lợi nhuận tăng 150% so với người sản xuất nhỏ và không tập trung...

Quay lại câu chuyện của Vingroup, uy tín và tiềm lực của một ông lớn bất động sản, bán lẻ đã được mọi người thuộc làu nhưng một số luồng ý kiến lo ngại rằng cam kết trên sẽ chỉ dừng ở mức cam kết khi DN và người dân không nhận được sự đồng hành của cơ quan quản lý. Bởi theo số liệu của Bộ NN&PTNT, tỷ trọng doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 1% so với toàn nền kinh tế.

Nguyên nhân của tình trạng trên ngoài việc đầu tư vào nông nghiệp còn nhiều rủi ro thì nhiều DN còn vướng vào vấn đề đất đai. Phần lớn diện tích đất còn nhỏ lẻ và giao cho nông dân. Bên cạnh đó, trình độ khoa học và công nghệ, đặc biệt trong ngành này còn yếu kém so với khu vực và các nước trên thế giới. Do vậy, đã đến lúc ngành nông nghiệp cần thay đổi tư duy sản xuất, tích cực chuyển đổi để nâng cao chất lượng và giá trị.

Cần cái 'bắt tay' của chính quyền

Theo các chuyên gia nông nghiệp, trong các mô hình liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp chưa thể hình thành nên một mô hình phát triển ổn định và bền vững. Mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, giữa các hộ nông dân với nhau vẫn khá lỏng lẻo, không gắn kết được lợi ích và trách nhiệm của các bên với nhau.

vingroup1 Giữa nỗi lo "thực phẩm bẩn" hàng ngày thì hành động trên đã phần nào giúp người tiêu dùng yên tâm.

Ông Vũ Trọng Bình - Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp nông thôn cho rằng, về tính pháp lý, hợp đồng bao tiêu nông sản thể hiện tính pháp lý thấp, chưa ràng buộc rõ ràng giữa người bán và người mua. Trong khi đó, vai trò liên kết lại thiếu chặt chẽ và chưa mang tính đồng bộ. Nhà nước chưa có chế tài cụ thể nên khó xử lý khi xảy ra vi phạm hợp đồng giữa các bên. Vì thế, thời gian qua còn xảy ra tình trạng DN và nông dân phá vỡ hợp đồng khi có sự biến động về giá, thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, mặt hạn chế của chính sách là chú trọng thúc đẩy phát triển sản xuất hơn là tiếp cận thị trường; tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu vốn, tập quán canh tác lạc hậu, trình độ học vấn thấp nên tiếp cận khoa học còn nhiều hạn chế, thiếu kinh nghiệm sản xuất, đặc biệt là năng lực quản lý kinh tế hộ, kinh tế tập thể của nông dân, các tổ, nhóm, HTX… cũng ảnh hưởng rất lớn đến các mô hình liên kết.

Để tăng cường liên kết trong giai đoạn hiện nay, ông Bình cho rằng các “nhà” trong chuỗi liên kết cần tích cực phối hợp chặt chẽ với nhau. Cụ thể, Nhà nước cần thông tin về thị trường, đưa ra dự báo về cung cầu và mở rộng quy mô thị trường; sớm tập trung xây dựng mô hình nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ trong từng vùng sản xuất nông sản tập trung theo “cánh đồng lớn”; hỗ trợ người sản xuất nông nghiệp có thể tiếp cận được với các nguồn vốn bằng cách tạo điểu kiện hỗ trợ người sản xuất tiếp cận với nhà đầu tư nước ngoài, quỹ tài chính. Nhà khoa học cần tăng cường nghiên cứu lai tạo các giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với vùng miền, với biến đổi khí hậu; xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác công nghệ cao, quy trình bảo quản và chế biến nông sản.

Thứ trưởng Hà Công Tuấn (Bộ NN&PTNT) cũng thừa nhận, bản chất của hình thức liên kết này rất tốt nhưng chúng ta vẫn còn rất nhiều vấn đề để đưa ra chính sách sao cho cả bà con và DN đều có lợi. Ngoài ra, việc đầu tư vào nông nghiệp cũng cần lựa chọn để ưu tiên những DN có tiềm năng. "Trong thời gian tới, chúng ta vẫn phải dành một quy mô đất sạch để DN chế biến. Hướng đi là liên kết, khuyến khích các hộ dân góp đất với DN. Bên cạnh đó, sẽ tổ chức tọa đàm với các doanh nghiệp đã, đang và sẽ hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao nhằm tìm hướng ra cho các sản phẩm nông nghiệp sạch, đáp ứng yêu cầu trong nước và hội nhập quốc tế".

Với mô hình liên kết mới trên, liệu Vingroup hay hàng loạt các DN khác có thể thành công hay không còn nhờ vào "những cái bắt tay" từ phía cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, cốt lõi vấn đề trên vẫn cần một tinh thần khởi nghiệp trong toàn dân. Mỗi người nông dân sẽ là một DN khởi nghiệp và để hỗ trợ nông dân, cơ quan quản lý cũng cần đưa ra những chính sách hỗ trợ ban đầu, đặc biệt là chính sách về vốn và bảo hiểm.

Lưu Vân

>> Bốn giải pháp kết nối nông nghiệp Việt Nam

Bạn đang đọc bài viết Liên kết nông nghiệp Việt Nam: Cần cái \"bắt tay\" bền chặt tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa