Lãng phí, từ cái nhìn của người dân

Enternews.vn Toàn bộ mặt sân lát tượng đài Hoàng đế Quang Trung, Bảo tàng Quang Trung (huyện Tây Sơn) đang đẹp, hư hỏng không đáng kể nhưng lại bị cạy lên nâng cấp gây lãng phí hơn 5 tỉ đồng ngân sách.

Theo phản ảnh của người dân huyện Tây Sơn, hiện tại mặt sân tượng đài được lát bằng đá granite vẫn đang đẹp, một vài chỗ hư hỏng nhưng không đáng kể, vẫn có thể sử dụng được nhiều năm nữa, nhưng không hiểu vì lý do gì bị đào lên để làm lại, gây lãng phí ngân sách nhà nước.

Sân Bảo tàng Quang Trung trước khi bị bóc lên. Ảnh: Dân trí.

Sân Bảo tàng Quang Trung trước khi bị bóc lên. Ảnh: Dân trí.

Lý lẽ của cơ quan chức năng

Ông Châu Kinh Tú - Giám đốc Bảo tàng Quang Trung, cho biết sân lát tượng đài Hoàng đế Quang Trung trước đây được làm từ nguồn kinh phi xã hội hóa. Đến nay sau 10 năm, mặt sân một số vị trí đã xuống cấp. 

"Trên hình ảnh và nhìn tổng thể thì mặt sân lát vẫn còn đẹp, nhưng nhìn chi tiết thì một viên đá làm trước đây chưa dày đến 3 phân, nhiều chỗ đá bị bể góc, bể cạnh, gập ghềnh", ông Tú nói.

Theo ông Tú, đây là vị trí UBND tỉnh Bình Định thường tổ chức lễ hội chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa và tất cả lễ lớn của tỉnh. Do đó, để trang trọng, tỉnh cho chủ trương lát lại mặt sân này cho thêm phần trang nghiêm.

Diện tích toàn bộ khu sân lát chiều dài 170m, chiều rộng 60m, chủ đầu tư là Sở Văn hóa và thể thao tỉnh Bình Định, đơn vị thi công là Công ty TNHH xây dựng tổng hợp Hiếu Ngọc (huyện Tây Sơn). Thời gian khởi công đã được một tuần, dự kiến sẽ hoàn thành trước Tết Nguyên Đán. [1]

Ông Tạ Xuân Chánh - Giám đốc Sở Văn hóa và thể thao tỉnh Bình Định, cho biết Bảo tàng Quang Trung hiện nay đã được công nhận là di tích đặc biệt cấp quốc gia.

"Trước đây khi thi công, nền không được đảm bảo nên khi đi gập ghềnh, lần này mặt nền tại đây sẽ được nâng cấp bằng đá granite dày hơn cho sân hành lễ bảo đảm. Kinh phí nâng cấp khoảng trên 5 tỉ đồng từ ngân sách của địa phương", ông Chánh nói. [2]

Điểm khó hiểu từ việc lát đá granite

Trước thông tin lãnh đạo Bình Định chi ra hơn 5 tỷ đồng để lát lại đá granite tại hơn 10.000m2 sân bảo tàng Quang Trung, nhiều nghệ nhân sống tại làng nghề làm đá bày tỏ sự khó hiểu về việc lát đá granite tại bảo tảng Quang Trung (huyện Tây Sơn, Bình Định).

Bởi theo các nghệ nhân, đá granite thường được ít lựa chọn để lát các công trình sân ngoài trời.

Lớp đá granite sân Bảo tàng Quang Trung bị

Lớp đá granite sân Bảo tàng Quang Trung bị "bóc" lên để thay lớp đá mới. Ảnh: Dân trí

"Đá granite - đá hoa cương có bề mặt tráng men bóng, về mặt thẩm mỹ thì có nhiều mẫu mã và thường được dùng trong các công trình xây dựng. Nhưng hiếm khi đá granite được chọn lát ngoài trời mà chủ yếu lát trong nhà vì nếu gặp nước sẽ có độ trơn trượt lớn, nhất là đối với công trình có nhiều người qua lại thì càng hạn chế sử dụng loại vật liệu này" - nghệ nhân Phạm Khắc Hoan, sống tại nghề đá Non Nước - TP. Đà Nẵng cho biết.

Ông Hoan cho rằng, đây là một công trình lớn, việc lát đá hoa cương sẽ tạo ra không gian đẹp nhưng lại giống như "cái bẫy" khiến người tới thăm quan có thể bị trơn trượt, ngã khi đến địa điểm này vào trời mưa. Bởi đá granite ít thấm nước.

"Thông thương lát sân người ta thường dùng gạch đỏ. Bởi độ thẩm mỹ cũng không kém đá granite mà lại hạn chế trơn trượt" - ông Hoan cho biết.

Đồng quan điểm, một chủ cơ sở ở làng nghề đá Ninh Vân (Ninh Bình) cho biết, đá granite hiện nay có nhiều chủng loại, mẫu mã đa dạng, có độ thẩm mỹ cao nhưng ít được lựa chọn để lát sân hay các công trình ngoài trời.

Về độ bền của loại đá này, vị nghệ nhân cho biết: "Đá granite bền nhưng nếu như cốt nền không bằng phẳng thì sẽ dễ bị vỡ, khi đá vỡ thì thường có xu hướng vỡ vụn. Thông thường, độ bền của đá granite lên tới hàng chục năm nếu được lát đúng kỹ thuật, còn chỉ được vài ba năm thì do cốt nền không được lèn kỹ và sử dụng đá quá mỏng, không phù hợp với công trình".[3]

Lãng phí có tạo nên "sự trang nghiêm"?

Thực tế mà nói, mấy viên đá bể góc, gập ghềnh, và để thêm phần trang nghiêm và 5 tỉ đồng từ ngân sách địa phương, thực chất là từ tiền thuế của dân. Theo cái nhìn của người dân thì “toàn bộ mặt sân lát tượng đài đang đẹp, hư hỏng không đáng kể nhưng lại bị cạy lên nâng cấp”.

Có cái gì như lãng phí ở đây. Đúng vậy, nói lãng phí là bởi sự hư hỏng ấy hoàn toàn có thể sửa chữa nhỏ để vẫn đảm bảo sự “trang nghiêm” (Có sự trang nghiêm nào phụ thuộc vào một cái mặt sân? Hay nói cách khác, có sự lãng phí nào - trong con mắt dân - có thể tạo nên “sự trang nghiêm”).

Câu chuyện về cái mặt sân 5 tỉ đồng này đang cho thấy có sự khác biệt không chỉ trong sự phân định giữa hỏng/chưa hỏng; đẹp/không đẹp, mà là còn trong cách nhìn của dân, và chính quyền, giữa người đóng thuế, và người tiêu tiền thuế dân về một khoản đầu tư, mà thực chất là sử dụng tiền thuế.

Nói thêm để thấy, một huyện như Tây Sơn, năm 2018, thu ngân sách địa bàn chỉ đạt hơn 500 tỉ đồng. Và đó là mồ hôi công sức của cả trăm doanh nghiệp, của gần 188 ngàn dân.

Khi nào việc tiêu tiền của chính quyền mà dân cho là lãng phí thì rõ ràng việc tiêu tiền ấy phải được xem lại. Bởi thật ra, từ ngân sách nhà nước, từ ngân sách địa phương đều là từ tiền thuế của dân mà ra cả.

Chúng ta không thể lấy lý do cần thiết, hay thêm phần trang nghiêm để làm một việc mà chính dân nhìn thấy là không cần thiết, là lãng phí.[4]

Kinh nghiệm từ thế giới

Sự việc này làm chúng tôi nhớ tới cách xử lý vấn đề tương tự đã được các chuyên gia Bỉ chia sẻ cách nay chưa lâu trong Hội thảo “Cải tạo phát triển khu trung tâm thành phố: Công trình xanh và bảo tồn phát triển di sản kiến trúc đô thị” do Sở Quy hoạch- Kiến trúc TPHCM phối hợp cùng với các chuyên gia Bỉ tổ chức.

Tại cuộc hội thảo này, các chuyên gia Bỉ cho rằng tái sử dụng công trình kiến trúc cũ là một giải pháp đạt được nhiều mục tiêu. Đó là vừa tiết kiệm chi phí trong duy tu, sửa chữa công trình vừa làm cho công trình có “hồn” hơn khi lưu giữ được các “tầng” thời gian trong kiến trúc của nó.

Các chuyên gia Bỉ đã đưa nhiều ví dụ về sửa chữa công trình cũ tại Bỉ, như một tòa nhà hành chính của một thị trấn ven biển nước Bỉ đã quá tải và xuống cấp theo thời gian. Ngôi nhà này không có kiến trúc độc đáo, thậm chí nó đơn giản như một ngôi nhà cấp 4 ở Việt Nam, nên việc đập đi, xây lại, rất dễ và chắc cũng chẳng có ai phản đối.

Thế nhưng, theo các kiến trúc sư Bỉ, đó không phải là cách giải quyết khôn ngoan. Họ đã nghiên cứu và nhận thấy chỉ cần gia cố thêm móng, sửa vài cây cột là công trình ổn. Còn vấn đề quá tải? Đây là một làng chài… nên quyết định tiếp theo của các kiến trúc sư là làm một công trình xây mới với vật liệu thích hợp, có hình như cánh buồm chồng lên trên tòa nhà hành chính cũ.

Tất nhiên, tòa nhà cũ cũng được sửa thêm cho giống một con thuyền. Cuối cùng, khi công trình hoàn tất, cả khối kiến trúc trông như một chiếc thuyền buồm đang mạnh mẽ ra khơi và điều này đã làm cho người dân tại đây hài lòng.

Hay như ở châu Âu những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 có rất nhiều nhà máy, xí nghiệp mọc lên để phục vụ cho sự phát triển. Những công trình kiến trúc ấy giờ đây trở nên lạc hậu. Thế là các kiến trúc sư bắt tay vào nghiên cứu, đánh giá toàn bộ công trình. Nét độc đáo của kiến trúc cũ được ghi nhớ và trong quá trình cải tạo, chuyển đổi công năng của các công trình này, chúng được lưu giữ lại. Nhiều nhà xưởng đã được cải tạo thành trung tâm thương mại, khu vui chơi cho trẻ em… rất hiện đại, song nét xưa vẫn còn.

Ở nước ta, cải tạo, sửa chữa công trình cũ theo hướng “bỏ hết, làm lại mới hoàn toàn” không chỉ mới đây và cũng không chỉ có ở Bình Định. Tại TPHCM, nhiều vỉa hè còn rất mới, chỉ hư vài viên gạch cũng bị đập bỏ để làm mới. Thậm chí, có vỉa hè được lót bằng đá từ trăm năm trước, chỉ vì có mấy chục viên đá bị bể mà đã bị bóc lên hết để lát gạch mới.

Ở các công sở, nhiều công trình xây dựng cũ hoàn toàn có thể duy tu, sửa chữa với kinh phí vừa phải đã bị đập bỏ để xây mới... Và tất nhiên, họ luôn có lý do để làm vậy. [5]

Không dám nghĩ theo kiểu dư luận hay nói “có xây mới có cất” nhưng công tâm nhìn nhận, với một quốc gia còn nghèo như Việt Nam, thiết nghĩ, cách duy tu, sửa chữa công trình kiến trúc hiện hữu theo hướng “đập đi làm mới lại” thật không hay, vừa tốn kém vừa không tinh tế, thậm chí còn xấu xí hơn.

Đặc biệt, trong bối cảnh nước ta còn nhiều khó khăn, mỗi công trình lãng phí vài tỷ, vài chục tỷ, và không chỉ một công trình mà cả trăm rồi một ngàn công trình như thế sẽ là con số khổng lồ.

Tài liệu tham khảo:  

[1] https://tuoitre.vn/san-lat-tuong-dai-hoang-de-quang-trung-dang-dep-tinh-bo-5-ti-ngan-sach-cay-len-nang-cap-20191123123317187.htm

[2] https://tuoitre.vn/san-lat-tuong-dai-hoang-de-quang-trung-dang-dep-tinh-bo-5-ti-ngan-sach-cay-len-nang-cap-20191123123317187.htm

[3] https://baomoi.com/binh-dinh-bo-5-ty-lat-da-granite-diem-kho-hieu/c/33068634.epi

[4] https://laodong.vn/su-kien-binh-luan/vai-vien-gach-vo-5-ti-dong-va-cai-nhin-cua-dan-768070.ldo

[5] https://baomoi.com/lo-nho-dam-thuyen/c/33090222.epi

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Lãng phí, từ cái nhìn của người dân tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích