Đầu tư công còn

Đầu tư công còn chưa hiệu quả ở nhiều khâu, gây thất thoát lớn.

Nhiều lỗ hổng gây thất thoát

Kết quả kiểm toán 7 dự án BT cho thấy, hầu hết các dự án đều chỉ định thầu, làm giảm tính cạnh tranh. Thậm chí còn đề xuất dự án không thông qua HĐND, như dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM. Hay như dự án xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến khu đô thị mới Xuân Phương (Hà Nội) còn lựa chọn nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính. Bên cạnh đó, dự án này còn thương thảo, ký hợp đồng chưa đảm bảo quy định.

Đặc biệt, theo KTNN còn có hợp đồng ký sai quy định gây thất thoát ngân sách nhà nước 282,92 tỷ đồng. Cụ thể là dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM (giai đoạn 1), nội dung phụ lục hợp đồng BT xác định giá trị quyết toán dự án BT nhà đầu tư chuyển nhượng cho UBND TPHCM không bao gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT). Theo KTNN, việc này chưa phù hợp với Luật Thuế GTGT, dẫn đến thiếu số thuế GTGT đầu ra phải nộp vào ngân sách nhà nước đến 31/12/2017 là 282,9 tỷ đồng.

Trong khi doanh nghiệp đã đề xuất và được Cục Thuế TPHCM thực hiện thủ tục hoàn thuế GTGT 267,7 tỷ đồng. Một bất cập khác được cơ quan kiểm toán chỉ ra là tình trạng giao đất chỉ định cho nhà đầu tư trái với quy định của Luật Đất đai. Hay việc không quy định cụ thể thời điểm giao đất dẫn đến có dự án được giao đất trước khi thực hiện dự án BT, có dự án được giao đất trong khi thực hiện dự án BT và có dự án BT đã hoàn thành nhưng chưa giao đất. Điển hình như các dự án đầu tư xây dựng nút giao thông trung tâm quận Long Biên; xây dựng tuyến đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên.

KTNN cũng cho biết: việc tạm tính tiền sử dụng đất để xác định giá trị đối ứng khi giao đất cho dự án BT tại thời điểm thực hiện dự án BT dễ dẫn đến thất thoát ngân sách. Điển hình được nhắc đến vẫn là dự án xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương.

Theo KTNN, do giá trị hợp đồng BT tạm xác định theo tổng mức đầu tư được duyệt thường cao hơn thực tế thực hiện, thời gian thi công các dự án BT dài và tiền sử dụng đất tạm tính chưa sát đúng, nên giá trị tiền sử dụng đất nhà đầu tư phải nộp ngân sách khi được giao đất đối ứng tại thời điểm thực hiện dự án thường thấp hơn giá trị khi quyết toán công trình BT.

Đầu tư công chưa hiệu quả

KTNN cho biết: Đã chuyển 5 vụ việc sang Cơ quan Cảnh sát điều tra kiến nghị điều tra làm rõ để xử lý về hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can 2 vụ.

Có 160 văn bản đã được kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ, thay thế vì còn không phù hợp với quy định pháp luật hoặc chưa phù hợp với thực tiễn nhằm bịt lỗ hổng về cơ chế, tránh thất thoát, lãng phí.

Theo KTNN kết quả kiểm toán, chi ngân sách 2017 có chuyển biến tích cực, số chi ít hơn số được giao, tuy nhiên nợ công tiếp tục gia tăng so với năm 2016 (tăng 7,13%, số tiền 204.413 tỷ đồng). 

Dư nợ công đến 31/12/2017 là hơn 3 triệu tỷ đồng, bằng 61,37% GDP (nợ Chính phủ hơn 2,5 triệu tỷ đồng, bằng 51,67% GDP; nợ được Chính phủ bảo lãnh 455.923 tỷ đồng, bằng 9,1% GDP; nợ Chính quyền địa phương 29.999 tỷ đồng, bằng 0,6% GDP), trong giới hạn cho phép của Quốc hội (65% GDP).

Về đầu tư công, KTNN chỉ ra còn nhiều sai sót, tồn tại trong quản lý chi đầu tư từ khâu thẩm định, phê duyệt chủ trương, quyết định đầu tư dự án; tổ chức đấu thầu, thực hiện dự án; nghiệm thu, thanh và quyết toán... Qua kiểm toán 2.067 dự án, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 5.218 tỷ đồng. 

Thông tin về vấn đề này, Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên cho biết: Có hiện tương chưa xác định rõ nguồn, khả năng cân đối vốn khi quyết định đầu tư; xác định tổng mức đầu tư không chính xác, phải điều chỉnh nhiều lần, giá trị lớn trong quá trình thực hiện. Bên cạnh đó công tác nghiệm thu, thanh toán tại hầu hết các dự án còn nhiều sai sót. 

Theo KTNN, vốn đầu tư công chậm giải ngân đang là vấn đề mà Chính phủ đã liên tục nhắc nhở. Một trong những nguyên nhân, theo KTNN bắt nguồn từ việc giao vốn và phân bổ vốn. 

“Vốn đầu tư được phân bổ chậm, dàn trải, phân tán, giao vốn thì lắt nhắt và không đủ, có trường hợp gần hết năm biên độ mới phân bổ, các bộ ngành, địa phương không đủ thời gian làm thủ tục đầu tư công, thực hiện giải ngân”, ông Đoàn Xuân Tiên cho biết. 

Lãnh đạo KTNN cho rằng, việc xác định danh mục các dự án đầu tư công trong kế hoạch đầu tư trung hạn vẫn còn bất cập, nguyên nhân đầu tiên do các bộ ngành, địa phương xây dựng nhu cầu, danh mục chưa chuẩn, còn Bộ KHĐT thẩm định chưa chi tiết, rà soát cắt giảm chưa kỹ càng, đúng tiêu chí…

Bạn đang đọc bài viết Kiểm toán Nhà nước tiếp tục "vạch" các lỗ hổng trầm trọng trong đầu tư công tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,