Đây là ý kiến của TS. Trần Du Lịch - Trưởng nhóm Tư vấn Ban Điều phối vùng duyên hải miền Trung, Phó chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), thành viên tổ tư vấn Thủ tướng chính phủ khi nói về việc phát triển vùng duyên hải miền Trung – "mặt tiền" của Việt Nam nhìn ra biển Đông

Theo TS. Lịch, cùng với thời gian, điều đáng mừng là đã bắt đầu có những chuyển biến cả về nhận thức và hành động trong hợp tác phát triển vùng từ lãnh đạo chủ chốt các tỉnh, thành cho đến cộng đồng doanh nghiệp.

Từ tiềm năng…

Được đánh giá là mặt tiền của Việt Nam, nhìn ra biển Đông, vùng duyên hải miền Trung có vị thế kinh tế thuận lợi, có ý nghĩa chiến lược về giao lưu kinh tế Bắc – Nam, Đông – Tây; có quan hệ chặt chẽ với Tây Nguyên, Lào, Đông Bắc Campuchia, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar, là cửa ngõ ra biển của các tuyến hành lang Đông Tây, nối với đường hàng hải quốc tế, bên cạnh đó là nguồn tài nguyên khá đa dạng và phong phú, tiềm năng nổi trội về biển, đảo, vịnh nước sâu, đất, rừng, di sản văn hóa lịch sử…

TS. Trần Du Lịch: Có quá nhiều việc cần làm để hiện thực hóa giấc mơ Vùng kinh tế phát triển duyên hải miền Trung.

TS. Trần Du Lịch: Có quá nhiều việc cần làm để hiện thực hóa giấc mơ Vùng kinh tế phát triển duyên hải miền Trung.

Trưởng nhóm tư vấn Ban điều phối cho biết: Theo kết quả nghiên cứu và khảo sát thì vùng duyên hải miền Trung có lợi thế để phát triển 4 lĩnh vực chủ yếu của kinh tế biển.

Thứ nhất là ngư nghiệp, nhất là đánh bắt xa bờ; Thứ hai là  cảng biển và dịch vụ hàng hải; Thứ ba, khu kinh tế, khu công nghiệp gắn liền với lợi thế cảng biển; Thứ tư có lợi thế là du lịch biển đảo, gắn với văn hóa, lịch sử.

Toàn vùng duyên hải miền Trung hiện nay có 6 khu kinh tế, tập trung chủ yếu vào các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, du lịch, lọc hóa dầu; 1 khu công nghệ cao; 37 khu công nghiệp (trong đó có 22 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động); 6 cảng hàng không, trong đó có 4 cảng hàng không quốc tế (Phú Bài, Đà Nẵng, Chu Lai, Cam Ranh); 13 cảng biển (trong đó có 7 cảng biển loại I); 14 Quốc lộ, đường sắt Bắc Nam, phân bổ khá đều giữa các địa phương, nối liền các đô thị (hệ thống kết nối vẫn còn hạn chế, dễ bị xuống cấp, chia cắt khi gặp phải bão lũ…) là một đặc điểm cần lưu ý.

Tốc độ tăng trưởng của vùng từ năm 2011 trở lại đây đều cao hơn của cả nước, với 8,4 %/năm (cả nước là 5,9%). Tỷ trọng khu vực phi nông nghiệp tương đối cao, nhưng quy mô các ngành lĩnh vực lại chưa đủ lớn.

Đến thống nhất mục tiêu liên kết vùng

Theo TS. Trần Du Lịch, sau 6 năm hoạt động, các mục tiêu liên kết vùng đã được sự đồng thuận. Cụ thể liên kết để đạt mục tiêu khai thác, phát huy các tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương và toàn vùng; Phát triển mạnh các ngành công nghiệp và dịch vụ, trong đó đặc biệt chú trọng phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật cao, các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng lớn, có tầm cỡ khu vực và quốc tế; ưu tiên phát triển kinh tế biển; Ưu tiên tập trung vào một số lĩnh vực chủ yếu, có tính khả thi cao như: Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ liên tỉnh, hạ tầng và sản phẩm du lịch, kinh tế biển và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ kinh tế biển, phát triển mạnh ngành khai thác và chế biến thủy sản, cung cấp dịch vụ hậu cần nghề cá; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chú trọng nhân lực phục vụ phát triển du lịch; phân công, chuyên môn hóa sản xuất, tiêu thụ sản phẩm xúc tiến thương mại, đầu tư…; Tạo lập không gian kinh tế thống nhất toàn Vùng, tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Như vậy, mục tiêu được đặt ra rất cụ thể, từ tổng thể của vùng cho đến các ưu tiên, nhưng theo ông Trần Du Lịch, những gì có thể thấy hiện giờ đối với vùng duyên hải miền Trung là “loay hoay” và “thiếu nhạc trưởng”.

Ngoài nguyên nhân chung liên quan đến điều kiện phát triển của bản thân các địa phương trong vùng và kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, ông Lịch nhận định những nội dung hợp tác về kinh tế giữa các địa phương còn tương đối đơn điệu, vẫn chủ yếu thực hiện ở phạm vi nhỏ lẻ, sự vụ giữa các doanh nghiệp, các địa phương giáp ranh.

“Các liên kết về kinh tế giữa các địa phương chưa dựa trên sự chuyên môn hóa hay phân công lao động theo chuỗi giá trị, hay nói cách khác chưa xuất phát từ yêu cầu liên kết thực tế trong điều kiện vận hành của cơ chế thị trường” - TS. Trần Du Lịch trăn trở.

Bên cạnh đó, Ban Điều phối vùng cũng không phát huy được thế mạnh của cơ chế điều phối phát triển chung.

Kiến nghị về chính sách

Đến nay, vùng duyên hải miền Trung đã được Trung ương xác định là vùng kinh tế trọng điểm để phát triển một số ngành mũi nhọn cho cả nước. Tư duy cơ sở và điều kiện cơ sở đã có. Cái còn thiếu chỉ là động lực và phương cách. Câu hỏi đặt ra là cần làm gì nữa để vùng duyên hải miền Trung cất cánh?

TS. Trần Du Lịch đã đưa ra một số kiến nghị về chính sách. Theo đó, đề nghị Chính phủ phải đặt mục tiêu và yêu cầu phát triển vùng duyên hải miền Trung thành địa bàn trọng điểm trong chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam;

Tiến hành điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tầm nhìn đến 2030, phải xây dựng các tỉnh trong vùng thành trục kinh tế biển thống nhất, gắn kết chặt chẽ với Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ;

Đề cao việc tập trung nguồn lực vào các mục tiêu mũi nhọn của từng khu kinh tế; giảm bớt tình trạng cạnh tranh lẫn nhau giữa các khu kinh tế trong vùng;

Ngoài ra, mô hình quản lý các khu kinh tế cũng cần điều chỉnh theo hướng mở rộng phân cấp, phân quyền và ủy quyền cho các Ban quản lý, bảo đảm cơ chế hành chính “một cửa”.

Bên cạnh đó, Trưởng nhóm tư vấn Ban điều phối cũng cho rằng nhất thiết phải quy hoạch phát triển khu kinh tế trọng điểm về công nghiệp lọc hóa dầu, công nghiệp chế biến sản phẩm từ dầu mỏ trên cơ sở quy hoạch lại khu kinh tế Dung Quất và Chu Lai.

Rà soát lại Quy hoạch chiến lược hệ thống hạ tầng của vùng. Nguyên tắc rà soát là đảm bảo không chồng chéo, không xung đột lợi ích, nhất là không dàn trải đầu tư kém hiệu quả, phân tán nguồn lực (kể cả kêu gọi đầu tư tư nhân).

Ông Lịch cũng kiến nghị ưu tiên xây dựng tuyến đường ven biển xuyên suốt toàn vùng.

Việc cần làm tiếp theo nữa là hiện thực hóa ngành du lịch để ngành này thực sự trở thành ngành mũi nhọn cho vùng. Theo đó, đề nghị  Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch cần phối hợp với Ban điều phối vùng xây dựng, triển khai thực hiện “Chương trình phát triển Du lịch miền Trung trở thành ngành mũi nhọn”.

Cuối cùng là ưu tiên xây dựng Trung tâm Logistic – Hậu cần biển cho vùng duyên hải miền Trung.

Bạn đang đọc bài viết TS. Trần Du Lịch nói gì về giấc mơ phát triển “mặt tiền Việt Nam” tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,