Chỉ trong vòng 2 năm, chuỗi trung tâm dạy tiếng Anh cho trẻ em Apax English đã phát triển được gần 50 trung tâm với xấp xỉ 30.000 học viên. Dự kiến trong năm 2017, Apax English sẽ mở rộng hệ thống trung tâm đào tạo của mình trên toàn quốc lên con số 50 – 60 trung tâm và 75 trung tâm đào tạo trong năm 2018.

p/Hàng loạt quỹ ngoại liên tiếp đổ tiền vào các trung tâm tiếng Anh thời gian gần đây.p/Ảnh: Trung tâm Apax English Thái Bình.

Hàng loạt quỹ ngoại liên tiếp đổ tiền vào các trung tâm tiếng Anh thời gian gần đây. Ảnh: Trung tâm Apax English Thái Bình.

“Hớt váng”

Thành công của Apax English được sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Công ty Cổ phần Tập đoàn giáo dục Egroup và Tập đoàn giáo dục Chungdahm Learning - một trong những Tập đoàn giáo dục lớn nhất Hàn Quốc hiện nay.

Chungdahm Learning không phải là trường hợp cá biệt. Hàng loạt quỹ ngoại liên tiếp đổ tiền vào các trung tâm tiếng Anh thời gian gần đây, cho thấy nhu cầu đầu tư học tập cho con cái của người Việt ngày càng tăng. Chẳng hạn, Mekong Capital đã rót 4,9 triệu USD vào công ty cổ phần giáo dục Yola.

Một trung tâm tiếng Anh khác là công ty cổ phần Anh ngữ Quốc tế Mỹ (VUS) cũng nhận được khoản tài trợ 10 triệu USD từ Tập đoàn Tài chính Quốc tế (IFC).

Theo công ty tư vấn Dezan Shira & Associates, lĩnh vực giáo dục của Việt Nam rất hấp dẫn vốn FDI do 42,1% dân số có độ tuổi dưới 24. Còn báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho biết, gần 30% hộ gia đình Việt Nam cho con tham gia các khóa học tư nhân, đặc biệt là các lớp kỹ năng và ngoại ngữ.

Tuy nhiên, theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, luỹ kế đến hết ngày 20/3/2017, cả nước có 320 dự án FDI trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, tương ứng với số vốn là 684,3 triệu USD, chiếm 1,3% tổng số dự án và chiếm 0,2% tổng số vốn FDI vào Việt Nam. Không chỉ xếp “đội sổ” trong thu hút đầu tư FDI mà nhìn tổng thể chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy các nhà đầu tư chủ yếu tập trung “hớt váng” trên bề rộng, tập trung vào mảng đào tạo ngoại ngữ, hoặc ngắn hạn. Các nhà đầu tư chưa quan tâm nhiều đến hệ thống giáo dục liên cấp, hệ thống đào tạo đại học - mảng đầu tư được coi là sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho Việt Nam.

“Đo ni đóng giầy”

Một trong những vấn đề được các nhà đầu tư quan tâm hàng đầu đó chính là khung khổ hành lang pháp lý. Những quy định như cơ sở mầm non FDI không được nhận học sinh Việt Nam, cấp tiểu học chỉ được nhận 10% còn cấp trung học thì chỉ 20% học sinh Việt Nam trong tổng số học sinh của trường… là những rào cản làm “nản lòng” nhà đầu tư.

Chính vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã soạn thảo Dự thảo Nghị định quy định về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo (Dự thảo) và Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp với kỳ vọng sẽ “khơi thông” dòng vốn FDI.

Chẳng hạn, Nghị định mới sẽ có nhiều quy định mới về quy trình cho phép thành lập, điều kiện đầu tư, từ cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên cho tới chương trình thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư.

Hay về điều kiện đầu tư, các nhà đầu tư không cần đầu tư xây dựng mà có thể thuê lại cơ sở vật chất trong thời hạn là tối thiểu 5 năm ổn định và giao quyền "tự chủ" cho các cơ sở giáo dục, cho phép các cơ sở tự quyết định tỷ lệ học sinh Việt Nam. "Môn học bắt buộc" trước đây cũng được thay bằng "nội dung bắt buộc", cho phép các trường quốc tế có thể linh hoạt lồng ghép các nội dung môn học, miễn là nội dung đạt được.

Tuy nhiên, yêu cầu các dự án mở trường ĐH của các nhà đầu tư phải có tổng vốn đầu tư 1.000 tỷ, khoảng 50 triệu USD vẫn có thể là rào cản đối với các nhà đầu tư giáo dục nước ngoài và không khuyến khích đầu tư thành lập các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài tại các địa phương không phải là thành phố lớn của Việt Nam.

Theo công bố của Nhóm Công tác Giáo dục và Đào tạo (Diễn đàn Doanh nghiệp thường niên VBF), số lượng học sinh Việt Nam ra nước ngoài học hàng năm ngày càng tăng cao. Hiện nay, có hơn 110.000 học sinh du học ở 47 quốc gia với mức học phí từ 30.000 USD đến 40.000 USD mỗi năm. Ước tính, người Việt Nam, mỗi năm chi khoảng 3 tỷ USD để có được “nền giáo dục quốc tế”. Số liệu thống kê cho thấy nhu cầu được tiếp cận với các nền giáo dục tiên tiến của Việt Nam là rất lớn. Và nếu như có được hệ thống các trường quốc tế chất lượng tại Việt Nam nhiều khả năng những con số trên sẽ giảm đi nhiều.

"Đo ni đóng giày", nắm bắt nhu cầu thực tế để tạo ra một môi trường đầu tư thực sự hấp dẫn, thuận lợi không chỉ là mong muốn của các nhà đầu tư nước ngoài mà còn là yêu cầu cấp thiết về phát triển dịch vụ giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế (Khoa Tài chính Quốc tế - Học viện Tài chính): Cạnh tranh giúp tăng chất lượng giảng dạy Việt Nam 

Khi đón làn sóng FDI vào giáo dục cũng có nghĩa là nền giáo dục trong nước phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt. Chính sự cạnh tranh này buộc nền giáo dục trong nước sẽ phải có những thay đổi nhất định để không bị tụt hậu như chuyển qua chế độ học tín chỉ; cải tổ toàn bộ cách dạy ngoại ngữ trong trường, giáo viên chủ yếu nói tiếng Anh trong giờ học... Và, để có thể tự tin trong cạnh tranh với các đối tác nước ngoài, thì một trong những yêu cầu bắt buộc là phải quốc tế hóa đội ngũ giáo viên giảng dạy, gia tăng đội ngũ nguồn nhân lực từ nước ngoài vào không chỉ trong giảng dạy, mà còn trong công tác quản lý...

Đây là cơ hội giúp chất lượng giảng dạy của Việt Nam tăng cao so với trước đó. Mặc dù chưa nhiều dự án đầu tư, nhưng các cơ sở đào tạo có vốn FDI trong thời gian qua đã phát huy hiệu quả rất đáng kể. Phần lớn các dự án là của các nhà đầu tư đến từ Hoa Kỳ, Anh, Australia... là những nước có nền giáo dục chất lượng hàng đầu thế giới, có bề dày lịch sử lâu đời. Bằng cấp của các nước này được công nhận và được coi như chuẩn mực cao trên toàn thế giới.

Nhờ vậy, ngành giáo dục - đào tạo Việt Nam đã nhanh chóng tiếp cận được nền giáo dục quốc tế, với phương pháp giảng dạy, nghiên cứu, học tập... tiên tiến, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên Việt Nam được theo học các chương trình chất lượng quốc tế ngay trên quê hương mình.

Mai Thanh ghi

Bạn đang đọc bài viết Khoảng trống đầu tư giáo dục tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,