Tổng cục Thuế mới đây đã có công văn số 4965 gửi Cục Thuế các tỉnh, thành phố chỉ đạo công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh nộp thuế khoán năm 2019.

Trong đó, Tổng cục yêu cầu các cục thuế phải thường xuyên rà soát đảm bảo dữ liệu giải trình đối với các cá nhân kinh doanh không thường xuyên như kinh doanh quán cóc, vỉa hè, hộ kinh doanh tại các điểm tự phát - không chính thức được phép hoạt động (chợ tạm, chợ cóc, xóm làng, thôn, bản…).

quán cóc, hàng rong ở Hà Nội và Hồ Chí Minh bị đánh thuế thì điều gì sẽ xảy ra?

Quán cóc, hàng rong ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh bị đánh thuế thì điều gì sẽ xảy ra?

Việc thu thuế của các quán cóc, hàng rong tương đối khó vì số lượng đông và phân tán. Theo con số của tổ chức WIEGO có trụ sở tại Anh, 11% nhân lực lao động ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đi bán hàng rong, vỉa hè. Việc đánh thuế này cũng đang gây ra nhiều tranh cãi trái chiều trong dư luận.

Nhưng nếu giả sử quán cóc, hàng rong ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh bị đánh thuế thì điều gì sẽ xảy ra, dưới suy luận bằng các quy luật của kinh tế học?

Về vĩ mô, đó là tạo ra sự công bằng trong kinh doanh và thượng tôn pháp luật. Mọi đơn vị kinh doanh đều phải nộp thuế. Từ tận năm 1697, nước Anh đã đánh thuế hàng rong để đảm bảo công bằng với các cửa hàng cố định. Đến nay, hàng rong ở Singapore, Bangkok (Thái Lan), Mỹ, Châu Âu, Canada… đều đã phải vào diện quản lý thuế.

Đối với quán cóc, hàng rong, điều hiển nhiên đầu tiên là giá cả sẽ tăng, tăng để bù đắp lại số thuế bị đánh.

Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của hàng rong, vỉa hè là giá rẻ. Nay giá bị tăng do thuế nên họ sẽ gặp khó khi cạnh tranh với cửa hàng cố định. Những ai không đủ “ngon, độc đáo” sẽ bị “phá sản”.

vài phần trăm nhân lực lao động ở Hà nội và Hồ Chí Minh phải đi tìm việc khác, hoặc mất việc, quay lại về quê làm nông nghiệp.

Hết hàng rong, quán cóc, vài phần trăm nhân lực lao động ở Hà nội và TP. Hồ Chí Minh phải đi tìm việc khác, hoặc về quê làm ruộng.

“Phá sản” thì số lượng quán cóc, hàng rong sẽ giảm. Quán cóc, hàng rong giảm sẽ làm vỉa hè, nơi công cộng ít bị lấn chiếm hơn, bớt nhếch nhác hơn và thông thoáng hơn. Những chiến dịch “đòi lại vỉa hè” như của ông Đoàn Ngọc Hải tại Quận 1 (TP.HCM) sẽ không đến nỗi ‘khốc liệt’ mà vẫn “không đòi được” như vừa qua.

Những người bán hàng rong bị phá sản phải đi tìm việc khác, hoặc nếu không tìm được việc ở thành phố, phải quay về quê, giãn bớt dân cho Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Hạ tầng 2 thành phố này bớt quá tải như hiện tại.

Bởi vì hàng rong không phải là thiết yếu phẩm (như xăng dầu, điện, nước), và có mặt hàng thay thế (đồ ăn trong cửa hàng, siêu thị, chợ chính thức…), nên theo quy luật kinh tế, khi bị đánh thuế, người dân sẽ có xu hướng co lại nhu cầu mua hàng rong của mình để phù hợp với tình hình mới. Việc giảm cung hàng rong không gây ra quá nhiều xáo trộn cho thành phố. Đây cũng là một phương pháp các chính phủ thường làm khi muốn hạn chế người dân mua một mặt hàng nào đó.

Không chỉ vậy, việc nhân lực liên tục bỏ lên 2 thành phố lớn như bây giờ sẽ khiến các tỉnh xa bị thiếu hụt nguồn cung lao động. Điều đó cũng một phần làm chùn bước các công ty muốn đầu tư vào. Không có đầu tư thì không có việc làm. Không có việc làm, người lao động lại bỏ lên 2 thành phố lớn tìm việc, tạo ra một vòng luẩn quẩn không lối thoát.

Tựu chung lại, việc đánh thuế quán cóc, hàng rong (giả sử thực hiện được) sẽ làm đường phố, vỉa hè bớt bị lấn chiếm hơn, bớt nhếch nhác hơn, thông thoáng hơn, thành phố bớt bị quá tải hạ tầng hơn. Đổi lại, điều đó sẽ khiến vài phần trăm nhân lực lao động ở Hà nội và TP. Hồ Chí Minh phải đi tìm việc khác, hoặc mất việc, quay lại về quê làm nông nghiệp.

Các nhà kinh tế học đều hiểu rằng, mọi chính sách kinh tế đều có kẻ được và người mất, không có chính sách nào khiến tất cả đều được lợi. Nhà quản lý giỏi là người hoạch định ra được chính sách để có nhiều người được lợi nhất và ít người bị thiệt nhất. Đó chính lí do chúng ta cần đến tài năng của họ.

Bạn đang đọc bài viết Đánh thuế quán cóc và suy luận của một nhà kinh tế tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,