Trong khi đó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá, kinh tế xã hội đất nước gam mầu sáng là phổ biến, là chủ đạo, mặc dù vẫn còn những đốm đen nguy hại, những nguy cơ, cần nhận diện và khắc phục. Đặc biệt, nguy cơ tụt hậu là hiện hữu nếu không tự vươn lên, không có khát vọng dân tộc để xây dựng đất nước.

Lắng nghe ý kiến các nhà khoa học tại Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam góp ý cho Tiểu ban Kinh tế-Xã hội của Đại hội XIII của Đảng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, hội nghị là để các nhà khoa học góp ý vào các văn kiện quan trọng là Chiến lược Phát triển kinh tế xã hội 10 năm 2021-2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2021-2025. 

Các nhà khoa học góp ý cho Tiểu ban Kinh tế-Xã hội của Đại hội XIII của Đảng xây dựng Chiến lược Phát triển kinh tế xã hội 10 năm 2021-2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2021-2025. Ảnh: VGP

“Hổ không thể vươn mình”

Tại Hội nghị “các nhà khoa học đóng góp ý kiến cho Tiểu ban Kinh tế - Xã hội của Đại hội XIII của Đảng”, vừa diễn ra chiều 13/5, Lãnh đạo Tiểu ban Kinh tế - Xã hội đã chỉ ra một số điểm nghẽn hiện tại của nền kinh tế đất nước.

Trước hết, tăng trưởng kinh tế tuy đạt kết quả cao hiện nay nhưng nếu so với mục tiêu đặt ra cho cả giai đoạn 10 năm 2011-2021 là 7-7,5%, 2 năm còn lại có giữ được mức tăng trưởng trên 7% đi nữa thì tính chung cả giai đoạn cũng chỉ đạt 6,3-6,4%. Vấn đề còn khó hơn đặt ra là làm sao giữ mức tăng trưởng cao cho giai đoạn tới.

So với các nước lân cận có sức phát triển bứt phá giai đoạn vừa qua (Nhật đạt mức tăng trưởng tới 9,2% trong suốt giai đoạn 1952-1973, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore… cũng đều đạt mức tăng trưởng 8-9% trong hơn 30 năm), thách thức đặt ra với Việt Nam rất lớn.

Đóng góp ý kiến, PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng điểm hạn chế lớn nhất là nguồn gốc tăng trưởng trong giai đoạn 2011-2018 chủ yếu vẫn dựa vào vốn, đóng góp của việc nghiên cứu và triển khai sáng tạo khoa học công nghệ (R&D) tính trên tổng thu ngân sách hay trên GDP đều còn rất thấp và lại có xu hướng giảm dần từ năm 2006-2016.

“Chỉ số này của Việt Nam thấp hơn nhiều so với Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc, Nhật bản… Chỉ số xếp hạng đổi mới sáng tạo của Việt Nam, theo đó, cũng đều đứng tốp cuối so với các nước lân cận. Điều đó cho thấy nguy cơ Việt Nam đang tụt hậu”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Chuyên gia kinh tế Võ Đại Lược đánh giá, đổi mới kinh tế đã thực hiện hơn 30 năm nhưng hệ thống chính trị chưa có sự đổi mới nào quan trọng, vẫn chủ yếu theo mô hình Xô Viết, cơ chế chủ yếu là xin-cho, quyền lực không được kiểm soát, tham nhũng tràn lan. "Nếu không có cơ chế giải quyết những vấn đề đó thì “hổ không thể vươn mình”, ông Lược cảnh báo.

Xác định tư nhân là động lực cơ bản cho phát triển

Đặc biệt trong đó, ông Lược nhấn mạnh tới yêu cầu nâng cao tỷ trọng kinh tế tư nhân, bởi Việt Nam vẫn giữ một tỷ trọng lớn kinh tế quốc doanh, mà không một nước phát triển nào lại có tỷ lệ kinh tế quốc doanh lớn như vậy. Việc này từ nhiệm kỳ của Tổng bí thư Đỗ Mười đã được cảnh báo.

Minh chứng cho quan điểm của mình, ông nhắc đến việc nhiều cán bộ cấp cao vướng vòng lao lý vừa qua đều là những chủ doanh nghiệp Nhà nước lớn. 

“Một loạt những cán bộ cấp cao “dính án”, đi tù vừa qua đều là chủ những DNNN lớn. Đó là biểu hiện kinh tế quốc doanh vẫn giữ tỷ trọng quá lớn, tới 28% trong khi từ hồi Tổng Bí thư Đỗ Mười nắm quyền đã thấy một thực tế, không có một đất nước phát triển nào có tỷ trọng “lệch” như vậy. Đó là nơi phát sinh tham nhũng, xâu xé lợi ích”, vị chuyên gia kinh tế phân tích.

Theo Thủ tướng, nguy cơ tụt hậu là hiện hữu. Mà nếu không tự vươn lên, không có khát vọng dân tộc để xây dựng đất nước thì sẽ tụt hậu so với thế giới, với các nước xung quanh. Ảnh: VGP

Theo ông, tỷ trọng “lệch” quá nhiều giữa kinh tế tư nhân và kinh tế quốc doanh chính là nguyên nhân phát sinh tham nhũng, xâu xé lợi ích. Chuyên gia Võ Đại Lược đề nghị nghiên cứu quan điểm đa dạng hoá sở hữu tài liệu sản xuất, trong đó có đất đai, thay đổi quan điểm, xác định kinh tế tư nhân là động lực cơ bản cho phát triển, có chiến lược đặc biệt trọng dụng nhân tài. “Vậy, chúng ta có dám thay đổi đột phá không”, vị chuyên gia kinh tế đặt câu hỏi.

Trong khi đó, Viện trưởng Viện Kinh tế TS Bùi Quang Tuấn đề nghị, xác định mục tiêu chiến lược cho giai đoạn tới cần tạo sự đột phá, bước nhảy vọt tập trung ở một số lĩnh vực nhất định chứ không thể đi theo tuần tự thông thường, trong đó cần chú trọng phát triển công nghệ mới.

“Nhà nước cần khẳng định quan điểm xuyên suốt cho cả giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2045 là "tăng trưởng nhanh và sáng tạo, lấy phát triển con người là mục tiêu cuối cùng, lấy hiệu quả và năng suất xanh, thân thiện môi trường là thước đo"”, ông Tuấn đề xuất.

Qua các ý kiến, Thủ tướng nhìn nhận, gam màu sáng vẫn là phổ biến, chủ đạo mặc dù vẫn còn những đốm đen nguy hại và mong các nhà khoa học góp ý làm sao để nhân những điểm sáng này lên. 

Xã hội chúng ta là tốt đẹp nhưng còn xuất hiện nhiều nguy cơ, cần nhận diện và khắc phục. Theo Thủ tướng: "Nguy cơ tụt hậu là hiện hữu. Mà nếu không tự vươn lên, không có khát vọng dân tộc để xây dựng đất nước thì sẽ tụt hậu so với thế giới, với các nước xung quanh”.

Thủ tướng tin rằng, Việt Nam sẽ vượt qua nguy cơ, thách thức, những điểm ngăn trở để đưa đất nước phát triển hơn trong thời gian tới.

Do đó, Thủ tướng yêu cầu: “Cần quan tâm hơn nữa đến lĩnh vực xã hội, cần nhấn mạnh mục tiêu xã hội, văn hoá, con người. Sự ổn định xã hội đi liền với tăng tưởng kinh tế, cần có bộ chỉ số về phát triển xã hội. Đột phá dựa vào phát huy giá trị con người là điều rất có ý nghĩa".

Bạn đang đọc bài viết Chuyên gia kiến nghị nâng cao tỷ trọng kinh tế tư nhân tránh "nguy cơ tụt hậu" tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,