(DĐDN) - Trong một thế giới mà dòng tiền luân chuyển tự do ngày càng nhiều, nhanh, mạnh và thông tin về các giao dịch trên hệ thống toàn cầu ngày càng công khai, dễ dàng soi rọi hơn, thì những lo ngại về các rủi ro cũng xuất hiện với tần số cao hơn.

Chúng ta đang bắt buộc phải thích ứng và sẵn sàng cho một thế giới như vậy, không chỉ ở 2017.

Cảnh báo của IMF xuất hiện với 1/3 số NHTM Châu Âu đang phải đối mặt với những “thách thức lớn” trong việc duy trì lợi nhuận bền vững. Ảnh: Internet

Liên tiếp trong 2 năm, báo cáo ổn định tài chính toàn cầu kể từ cuối 2015 đến 2016 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đều đưa ra cảnh báo về nguy cơ đổ vỡ nợ và các hệ thống tài chính toàn cầu sẽ khó tránh được nguy cơ khủng hoảng lan rộng.

Thế giới càng mở - khoảng cách càng hẹp

Theo cảnh báo của IMF, cùng với đó còn có cảnh báo của BIS (Ngân hàng Thanh toán Thế giới), WB (Ngân hàng Thế giới) và nhiều tổ chức khác, hệ thống tài chính toàn cầu đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng như giai đoạn 2008-2009, mà nguyên nhân và kịch bản của khủng hoảng này có phần như lặp lại. Đúng hơn, mồi lửa nhóm lên những lo ngại lại có vẻ giống nhau, đều mang một tên gọi chung là “Nợ khủng”.

Nếu như năm 2008, mồi lửa nhóm khủng hoảng xuất phát từ các khoản nợ cho vay địa ốc dưới chuẩn của thị trường tài chính Mỹ, được “đóng gói” và chứng khoán hóa nhiều dẫn đến hàng loạt ngân hàng Mỹ chao đảo chỉ trong 1 đêm khi vỡ nợ và đám cháy tài chính lan rộng; thì suy thoái về sau với những khó khăn đổ dồn ở khu vực châu Âu lại cho thấy một lát cắt khác: Nợ công của châu Âu, với một số quốc gia, đã gia tăng vì chi phí vay mượn quá mức vượt lên quá mức. Cùng với tăng trưởng trì trệ, nhiều ngân hàng khắp châu Âu trở thành nạn nhân của những khoản nợ công khổng lồ trong khi người dân lo ngại rút tiền ồ ạt.

Cơ hội lớn cho VN là lực lượng DN tư nhân mạnh lên, và cơ hội lớn nhất cho DN tư nhân là năng suất lao động. Cùng với đó, đặt những mục tiêu lớn cho 2017 cần song hành những thay đổi quyết liệt về thể chế.

Cảnh báo của IMF xuất hiện với những con số đáng được tô đậm: 1/3 số NHTM Châu Âu đang phải đối mặt với những “thách thức lớn” trong việc duy trì lợi nhuận bền vững. Các NH này đang phải đối mặt với 900 tỷ EUR nợ xấu được ghi nhận trên sổ sách. Nhưng, liệu việc đóng cửa một số NHTM Châu Âu để giải quyết vấn đề dư thừa công suất theo cảnh báo và kêu gọi của IMF có thể giải quyết được?

Bóng đen khủng hoảng, bên ngoài châu Âu, càng nguy cơ lớn hơn khi “cộng gộp” những số liệu nợ xuất hiện ở các thị trường mới nổi, mang đến những số liệu chưa từng có tiền lệ: 113 quốc gia có mức nợ hiện đang ở mốc kỷ lục 225% GDP toàn cầu, trong đó 2/3 số nợ thuộc về khu vực tư nhân, tổng mức nợ lên tới 152 nghìn tỷ USD.

Ở khu vực nhà nước, chính sách “tín dụng không hiệu quả” đã khiến tín dụng của nền kinh tế Trung Quốc, bỗng chốc tỷ lệ nghịch với tăng trưởng kinh tế, nợ xấu tăng mạnh trong khi Bắc Kinh chưa có một phương thức giải trừ hiệu quả...

“Sẽ xích lại gần nhau”...

Năm 2017, thế giới chào đón những thời khắc mới hân hoan trong quan ngại như vậy. Lẫn trong ánh tàn tro của đám cháy 2008-2009 và suy thoái kinh tế chưa hoàn toàn dọn sạch là những đám mồi mới đang âm ỉ khả năng bắt lửa. Chuyên gia kinh tế Lê Trọng Nhi nói rằng nếu xét ở góc độ chu kì, sẽ không thể có một thước đo thời gian chính xác cho những “đám cháy” khủng hoảng nợ như trên. Cùng với sự thu hẹp về khoảng cách dòng tiền trong một không gian gần như không còn biên giới, thì thời gian mang tính chu kì khủng hoảng cũng đang ngày càng co lại. Nếu cách đây hàng chục năm, khủng hoảng kinh tế toàn cầu xuất hiện lặp lại chừng 20 - 25 năm, thì dần dần, thời gian đó đã rút xuống 15 năm, rồi 10 năm. Cuối năm 2017 sẽ là đuôi cuối con số 7 khiến người ta nhớ về chu kì 10 năm trước.

Bên cạnh đó, dự dồn tích của những “toa xe” luân chuyển dòng tiền chưa được giải phóng, khiến người ta lo ngại nhiều hơn so với trước đây. “Nhưng, điều đó có thể khiến thế giới chao đảo hay không, vẫn phụ thuộc vào thái độ điều chuyển, sử dụng nguồn lực của những quốc gia trầm tích các nguồn lực. Chỉ cần một số quốc gia “chìa tay”, nắm lấy bàn tay đang bị trì níu bởi nợ xấu của những quốc gia còn lại, thì khối nợ được xem là khổng lồ này không phải không có con đường xử lý. Cái cần vẫn là xích lại và thời gian”, ông Nhi nói.

Cơ hội lớn cho VN

VN sẽ thích ứng ra sao với những bóng đèn đã được bật đỏ trong năm 2017? TS Vũ Thành Tự Anh, GĐ Nghiên cứu chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright phân tích, đặt trong mối quan hệ với Trung Quốc – nơi đang có nợ xấu lớn và những chính sách tác động từ chính quyền Donald Trump. Cụ thể, Trung Quốc với tốc độ tăng trưởng giảm gần một nửa, số nợ xấu tăng 4 lần từ khủng hoảng, chắc chắn sẽ có trục trặc, biến động. “Tôi không dự báo Trung Quốc sụp đổ, nhưng chắc chắn Trump sẽ không dại gì có cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Những gì xảy ra chỉ là sức ép để tạo thế thương lượng mới với Trung Quốc. Một loạt gian lận thương mại sẽ nảy sinh và chúng ta cần tỉnh táo. Cơ hội lớn cho VN là lực lượng DN tư nhân mạnh lên, và cơ hội lớn nhất cho DN tư nhân là năng suất lao động. Cùng với đó, đặt những mục tiêu lớn cho 2017 cần song hành những thay đổi quyết liệt về thể chế, nếu không thì không thể thực hiện được” - ông Tự Anh khẳng định.

Có thể nói, trong bối cảnh hiện nay, VN rất cần tỉnh táo lắng nghe những tiếng chuông cảnh báo và không ngừng nỗ lực tái cơ cấu, tái cân bằng nội tại của chính mình. Mọi cảnh báo có thể thành sự thật hoặc không, nhưng trong sự hữu hạn của không gian quá rộng, lắng nghe cảnh báo không bao giờ quá sớm.

 Lê Mỹ

>> Diễn đàn VDF 2016: Trọng tâm là xử lý nợ công và tăng trưởng

 

Bạn đang đọc bài viết Cảnh báo khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2017: Thế giới mở mà hữu hạn tại chuyên mục Ngân hàng - Chứng khoán của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,