Họp phụ huynh về, anh bạn tôi khấp khởi với điểm số trung bình 9 điểm của thằng con trai, thế là đạt danh hiệu học sinh giỏi xuất sắc. Cô chủ nhiệm còn bảo, lẽ ra cháu còn “thiếu chút xíu” nhưng cô “bù” thêm cho tròn!

Đã lâu không quan tâm đến giáo dục cơ sở, tôi không hề biết được rằng tỷ lệ học sinh giỏi hiện nay cao khủng khiếp, học kiểu gì một lớp 43 học sinh có đến 42 em đạt loại giỏi! Như một trường hợp ở Bà Rịa - Vũng Tàu.

Đây là kết quả một năm học!

Đây là kết quả một năm học!

Cơn nhức đầu vì thằng cu con lười học, chỉ thích đi đá bóng, chơi game tạm lắng dịu khi nhận cái giấy khen đỏ chót, nét mực ký tươi rói. Giỏi rồi! thế là hè này cu cậu được chơi thỏa thích.

Học sinh bây giờ giỏi như vậy sao? Thời chúng tôi học phổ thông, họa hoằn lắm cả lớp chỉ có 1 hoặc 2 học sinh giỏi toàn diện (tất cả các môn điểm trung bình trên 8), khoảng 10 đứa học sinh tiên tiến (trung bình 6,5 trở lên).

Hồi ấy giỏi là… giỏi thật, được làm Lớp trưởng, Bí thư đoàn, mấy môn khó như Toán, Lý, Hóa không bài nào không giải được, thậm chí mấy đứa giỏi trở thành cứu tinh của cả lớp mỗi khi thầy “khó ở”, các buổi kiểm tra 15 phút, 1 tiết.

Những bạn học giỏi như vậy sau khi tốt nghiệp thường đỗ vào trường danh giá như Y Dược, Ngoại thương, Quân đội, Công an (từ 25 đến 30 điểm), có bạn được tuyển thẳng vào đại học. Sau nhiều năm hầu hết trở thành “hàng xịn” trong bệnh viện lớn, công ty nước ngoài, đeo lon này lon nọ…

Quan sát thấy - vì giỏi thật, có tri thức nên có bạn không thành đạt bằng con đường học hành cũng chọn cho mình hướng đi mới mẻ táo bạo như mở công ty, kinh doanh làm ăn đủ kiểu, không có ai làm công nhân “bình thường” hay về quê cày ruộng.

Những đứa học khá thường chọn thi vào các trường dễ thở hơn, những đứa trung bình hoặc dưới một chút chọn học Trung cấp, học nghề, hoặc ở nhà làm kinh tế gia đình…

Nói vậy để thấy rằng, cái gọi là học lực trước đây đủ khả năng “phân loại” nguồn lực, phân nhánh ngành nghề sau khi trưởng thành phù hợp với năng lực, trình độ của mỗi người.

Có lẽ nhờ vậy mà ngày trước không có những vụ “chạy chọt mua điểm” chấn động như bây giờ?

Bây giờ tỷ lệ học sinh giỏi cao ngất ngưởng - nếu đó là vì thành tích và không thực chất phỏng có ích gì-thậm chí hại học sinh và phụ huynh ảo tưởng về khả năng! Làm mất giá trị tấm giấy khen vốn rất danh giá.

Cố nhiên, đến khi tốt nghiệp phổ thông, mang hồ sơ nộp xét đại học thì mọi chuyện rõ ra - với điều kiện, bệnh thành tích “mua điểm” không xảy ra ở những năm học cuối cấp.

Từ thực trạng đó, giáo dục cuốn hàng triệu học sinh vào những cuộc thi hao tổn sức lực. Nếu 90% học sinh đều là giỏi và xuất sắc, kỳ thi cuối cấp phỏng còn ý nghĩa gì? Và thi để làm gì khi tỷ lệ đỗ 95 - 99%!?

“Thi phải có người trúng, người trượt, nhưng cách thi thời gian qua phải xem xét lại có hợp lý, được hay không khi học sinh đi thi trúng gần hết” - đó là ý kiến của đại biểu Phạm Văn Hòa sáng ngày 21/5 tại nghị trường Quốc hội. 

Đại biểu Phạm Văn Hòa tại Quốc hội sáng ngày 21/5

Đại biểu Phạm Văn Hòa tại Quốc hội sáng ngày 21/5

Nên chăng, bỏ luôn kỳ thi tốt nghiệp THPT? Đề xuất của đại biểu Hòa không phải không có lý do. Cả quá trình mười mấy năm học bị cắt đoạn bởi “thi - xét; xét - thi” tạo kẻ hở để xảy ra vụ việc nhức nhối ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình…

Vì sao? Nếu đem điểm thi đi xét đại học thì người ta chỉ cần “chạy” ở khâu thi sao cho đủ điểm, chứ khỏi cần mất công ôn luyện, tích lũy kiến thức nhiều năm học. Vô hình dung, khâu thi rồi xét “tiếp tay” cho tiêu cực.

Ngược lại, nếu các kỳ thi liên tiếp nhau, con em “học dốt nhà giàu” có dám nộp vào trường danh giá tầm 25 - 30 điểm? Sửa một bài thi tự luận là vô cùng khó và “chạy” ở đâu, “chạy” ai khi người ta không biết được ai sẽ chấm bài con mình? Còn “phù phép” một bài trắc nghiệm được quản lý bởi địa phương là vô cùng dễ dàng!

Vâng, giáo dục hiện nay tạo ra quá nhiều học sinh giỏi, nhưng lại cuốn các em vào nhiều kỳ thi hình thức.

Thật thảm họa nếu như con bạn từng là học sinh xuất sắc nhưng chẳng hiểu sao càng lên trên càng thui chột dần, và nhìn ra toàn xã hội, người ta thật hào phóng với danh hiệu, trong khi đội ngũ nhân tài như lá mùa thu!

Bạn đang đọc bài viết Bỏ thi tốt nghiệp? tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,