(DĐDN) – Mô hình Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DN vừa và nhỏ (SME) được kỳ vọng sẽ là cầu nối giúp doanh nghiệp được bảo lãnh vay vốn ngân hàng, thế nhưng thực tế lại vướng không ít. Trao đổi với DĐDN, ông Hồ Sỹ Hùng – Cục trưởng Cục Phát triển DN, Bộ KH – ĐT cho biết: cơ chế chính sách bảo lãnh tín dụng cho SME đã được sửa đổi, bổ sung nhưng trong thực tế không khả thi.

visaovantac13a2Ông Hùng cho biết, mô hình Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho SME được kỳ vọng sẽ là cầu nối giúp  DN được bảo lãnh vay vốn ngân hàng.

– Nhưng thực tế rất ít SME vay được vốn, thưa ông?

Các hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các SME trong năm 2014 chưa có nhiều cải thiện. Việc cung cấp bảo lãnh tín dụng thông qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) cũng đã dừng từ năm 2011 đến nay. Về mặt thể chế, hoạt động của các quỹ bảo lãnh tín dụng cho SME chưa đáp ứng được nhu cầu của SME. Từ năm 2011 đến nay, VDB và ngân hàng thương mại đã dừng thực hiện bảo lãnh tín dụng, chỉ tập trung vào việc xử lý, thu hồi nợ.

Phải nói thật rằng, cơ chế chính sách bảo lãnh tín dụng cho SME đã được sửa đổi, bổ sung nhưng trong thực tế không khả thi. Quyết định số 3/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế bảo lãnh tín dụng cho SME vay vốn tại ngân hàng thương mại, nhưng thông tư hướng dẫn thực hiện rất chậm chễ và chưa có sự thống nhất giữa các cơ quan chức năng trong việc hướng dẫn các ngân hàng thương mại phối hợp với VDB như: Quy trình, thủ tục xem xét, thẩm định cho vay và bảo lãnh tạo thuận lợi cho SME. Rồi các qui định SME phải có tài sản bảo đảm mới được ngân hàng phát triển bảo lãnh; quy định về trích lập dự phòng rủi ro của ngân hàng thương mại đối với khu vực SME vẫn chưa rõ ràng… Đây chính là những nguyên nhân khiến cho tình trạng khu vực này khó phát  triển và bứt phá…

– Có nhiều ý kiến cho rằng việc quỹ bảo lãnh tín dụng đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro vì ngân hàng phải đứng ra trả nợ thay?

Hiện số dư Quỹ Dự phòng rủi ro bảo lãnh là 226 tỷ đồng trên tổng số 2.410 tỷ đồng giá trị chứng thư cam kết bảo lãnh tại VDB còn hiệu lực. VDB đã đứng ra trả nợ thay DN kể từ khi thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh đến nay là 276 tỷ đồng, trong đó, DN đã hoàn trả cho ngân hàng 28,4 tỷ đồng. Theo báo cáo của VDB, số cam kết bảo lãnh 2.410 tỷ đồng là các khoản bảo lãnh có tiềm ẩn rủi ro lớn, đang có nhiều tranh chấp giữa VDB và các ngân hàng thương mại có nguy cơ trả nợ thay cao…

Ngoài các văn bản quy định hoạt động của quỹ bảo lãnh đang là rào cản như tôi đã phân tích ở trên, điều khiến DN không tiếp cận được là các quỹ đứng ra bảo lãnh nhưng ngân hàng cũng không mấy mặn mà. Ví dụ thực tế nhất hiện nay nhiều DN đang được ngân hàng định giá vay 60% giá trị tài sản bảo đảm, nay quỹ đứng ra bảo lãnh để vay thêm 20% giá trị tài sản nữa thì ngân hàng cân lên đặt xuống. Còn nếu DN yêu cầu quỹ bảo lãnh 100% khoản vay thì khó có thể thực hiện được.

Tuy vậy, chúng ta không thể “đổ lỗi” hoàn toàn cho hệ thống ngân hàng. Việc các SME khó khăn tiếp cận với bảo lãnh tín dụng còn do nguyên nhân một phần từ DN. Thực tế cho thấy, hệ thống ngân hàng không mặn mà với khu vực SME đó là chất lượng thông tin tài chính của SME chưa cao, không đáp ứng được các điều kiện vay vốn theo quy định. Năng lực sản xuất kinh doanh và khả năng tự chủ tài chính của các SME còn hạn chế, quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, tài sản bảo đảm vay vốn chưa đáp ứng được yêu cầu rồi tính pháp lý chưa rõ ràng, tài sản không có khả năng phát mãi, giá trị bảo đảm thấp… Đấy chính là nguyên nhân khiến ngân hàng sợ mất vốn khi đầu tư vào khu vực này.

– Được biết, Chính phủ mới qui định nguồn vốn cho Quỹ bảo lãnh tín dụng tối thiểu phải 30 tỷ đồng. Hoạt động của Quỹ dễ dàng đáp ứng nhu cầu vốn của DN, thưa ông?

Theo chỉ đạo tại Công văn số 07/TTg-KTTH về bảo lãnh tín dụng đối với SME, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý về nguyên tắc sử dụng nguồn thu CPH từ các DN địa phương (phần phải nộp về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển DN) để tăng cường nguồn lực tài chính Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương. Phương án cụ thể do UBND tỉnh đề xuất gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Hiện đã có thêm một số địa phương thành lập các quỹ bảo lãnh tín dụng mới như: Thanh Hóa, Cần Thơ, Lạng Sơn, Bình Dương, Đồng Nai, An Giang, Bình Định, Hòa Bình.

Để tạo thêm một kênh bảo lãnh cho SME, Quy chế bảo lãnh cho SME vay vốn tại ngân hàng thương mại đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý triển khai qua BIDV. Bộ Tài chính cũng có Quyết định số 440/QĐ-BTC về việc cấp bổ sung vốn cho Quỹ dự phòng rủi ro bảo lãnh vay vốn tại  BIDV 250 tỷ đồng.

– Xin cám ơn ông!

TS Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên gia tài chính: Mỗi DN được bảo lãnh bao nhiêu, làm sao để được hưởng thì rất ít DN biết. Vì sao? Bởi bảo lãnh nhưng lại sợ mất vốn, xét duyệt còn chặt hơn cả hồ sơ tín dụng gửi cho NH. Thay vì phải có những tiêu chí riêng, khác với NH do quỹ không đứng ra trực tiếp cho vay mà chỉ bảo lãnh. Nếu chặt chẽ hơn NH thì DN thà đến gõ cửa NH chứ không cần các quỹ này. Nếu chúng ta cứ sợ trách nhiệm, sợ mất vốn và sợ rủi ro, không dám hỗ trợ DN thì hiệu quả không bao giờ có. Đã hỗ trợ DN thì phải chấp nhận rủi ro, còn làm theo kiểu thụ động nhìn đâu cũng sợ và ngồi chờ DN đến theo cơ chế xin cho thì không ổn.

Phương Hà

thực hiện

Bạn đang đọc bài viết Bảo lãnh tín dụng SME: Vì sao vẫn tắc? tại chuyên mục Ngân hàng - Chứng khoán của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa