Mặc dù có sự đóng góp vào xuất khẩu lớn cho Việt Nam nhưng các DN FDI đã và đang khiến nhập khẩu và nhập siêu của Việt Nam gia tăng mạnh mẽ.

Mặc dù có sự đóng góp vào xuất khẩu lớn cho Việt Nam nhưng các DN FDI đã và đang khiến nhập khẩu và nhập siêu của Việt Nam gia tăng mạnh mẽ.

Vì sao nhập siêu tăng đột biến từ Hàn Quốc

Theo số liệu vừa công bố của Tổng cục Hải quan, tháng 6/2017, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam ước đạt 35,8 tỷ USD, giảm 1,6% so với tháng trước.

Như vậy, 2 quý đầu năm 2017, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam đạt gần 198,25 tỷ USD, tăng tới 21,5% so với cùng kỳ năm 2016. Trong đó, tổng trị giá xuất khẩu ước đạt gần 97,78 tỷ USD, tăng 18,9% và tổng trị giá nhập khẩu ước đạt 100,47 tỷ USD, tăng 24,1%.

Về thị trường xuất nhập khẩu, Hàn Quốc lần đầu tiên vượt qua 3 thị trường Mỹ, EU, ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn thứ 2 của Việt Nam chỉ đứng sau thị trường Trung Quốc. 

Cũng theo Tổng cục Hải quan, tháng 6/2017, cán cân thương mại cả nước tiếp tục thâm hụt 200 triệu USD, luỹ kế sáu tháng đầu năm 2017 lên gần 2,7 tỷ USD, bằng 1,4% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Đáng chú ý, lần đầu tiên thâm hụt thương mại với Hàn Quốc (15,9 tỷ USD) đã vượt Trung Quốc (14,1 tỷ USD).

Cùng với đó, Hàn Quốc hiện đang là quốc gia đứng đầu về đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn 54 tỷ USD. Và nếu nhìn vào cơ cấu mặt hàng nhập khẩu, tăng mạnh ở các nhóm hàng tư liệu sản xuất phục vụ cho các ngành công nghiệp chế biến chế tạo như: nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 18,4 tỷ USD (tăng 37,8%); điện tử, máy tính và linh kiện đạt 16,2 tỷ USD (tăng 28,2%); điện thoại và linh kiện đạt 6,2 tỷ USD (tăng 29,5%).

Những điều này đã phản ánh xu hướng phụ thuộc về thương mại vào một số doanh nghiệp lớn đến từ Hàn Quốc.

Bộ Công thương khẳng định: Lượng và giá trị NK từ Hàn Quốc có liên quan trực tiếp đến các DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Hàn Quốc tại Việt Nam như Samsung, LG và nhiều công ty con khác.

“Hai tổ hợp nhà máy lắp ráp điện thoại lớn của Samsung tại Thái Nguyên, Bắc Ninh, nhà máy của LG tại Hải Phòng đã và đang chuyển hướng NK nhiều linh phụ kiện điện thoại, máy móc từ Hàn Quốc thay vì Trung Quốc như trước kia”, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công thương, thông tin.

Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết, nguyên nhân là bởi FTA Việt Nam và Hàn Quốc đã có hiệu lực, mức thuế đối với hàng hóa NK dạng linh kiện, nguyên liệu từ Hàn Quốc sang Việt Nam được hưởng ưu đãi 0% từ năm 2017, trong khi đó nhập từ Trung Quốc vẫn chịu mức thuế NK thông thường hoặc ưu đãi thuế quan chung ASEAN. 

Gia tăng phụ thuộc FDI?

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan lo ngại, việc tăng ảnh hưởng của Hàn Quốc sẽ tạo trần cho doanh nghiệp Việt Nam khó vượt qua.

"Doanh nghiệp Hàn Quốc đang sản xuất những ngành tiên tiến hơn Việt Nam. Khi đó, doanh nghiệp Việt Nam muốn vươn lên sẽ khó hơn. Trước đây, Việt Nam chỉ bị chặn ở dưới bởi hàng Trung Quốc giá rẻ, giờ đây còn bị chặn bởi hàng của Hàn Quốc cao cấp hơn. Như vậy, không gian cho doanh nghiệp Việt Nam sẽ thu hẹp lại", bà Lan phân tích.

Không riêng Hàn Quốc, Báo cáo Kinh tế quý II/2017, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cũng cho thấy kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI tăng nhanh cho thấy Việt Nam ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào sản lượng của khu vực FDI. Nếu như năm 2009, xuất khẩu của khu vực FDI chỉ chiếm 32,9% tổng xuất khẩu thì còn số này đã tăng lên 70,2% năm 2016 và 72,4% trong nửa đầu năm 2017.

Với dòng FDI lớn, vốn đầu tư toàn xã hội khu vực này liên tục tăng ở mức cao trong những năm gần đây. Cụ thể, trong khi dòng vốn từ khu vực FDI đã phục hồi đáng kể trong nửa đầu năm 2017 thì lượng lao động sử dụng tại các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực công nghiệp tiếp tục duy trì mức tăng trưởng cao. Thì ở chiều ngược lại, số lao động sử dụng trong khu vực ngoài nhà nước thậm chí đã giảm tuyệt đối trong sáu tháng đầu năm 2017. 

Số liệu công bố của Tổng cục Hải quan cũng chỉ rõ, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 6 tháng đầu năm đạt 198,22 tỷ USD. Trong đó, khối DN ngoại đã đạt 129,62 tỷ USD, tăng 23,9% so với cùng kỳ, còn khối doanh nghiệp nội chỉ đạt 68,6 tỷ USD - tăng 17,2% so với cùng kỳ,

Những điều này cho thấy khu vực kinh tế trong nước đang ngày trở nên yếu thế so với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh quá trình hội nhập quốc tế đang được mở rộng.

Bạn đang đọc bài viết Hàn Quốc soán “ngôi vương” Trung Quốc về nhập siêu vào Việt Nam: Có đáng lo? tại chuyên mục Thị trường - Sản phẩm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,