Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in (trái) và Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-o-cha

Tổng thống Moon Jae-in (trái) và Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-o-cha trong buổi họp báo nhân chuyến công du của Tổng thống Hàn Quốc tại Thái Lan ngày 2/9

Vừa qua, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã kết thúc chuyến công du kéo dài một tuần tới 3 quốc gia trong khu vực Đông Nam Á gồm: Thái Lan, Myanmar và Lào, đồng thời trở thành vị Tổng thống Hàn Quốc đầu tiên thực hiện chuyến thăm tất cả 10 nước thành viên ASEAN trong nhiệm kỳ của mình.

Nếu như trước đây, trọng tâm của Hàn Quốc là khu vực Bắc Á và Nga, sau khi ban hành chính sách hướng Nam mới vào năm 2017, Hàn Quốc đang cố gắng để tăng cường quan hệ với các quốc gia thuộc khu vực ASEAN nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Đặc biệt, trong bối cảnh căng thẳng với Nhật Bản đang ngày một gia tăng, Hàn Quốc đang lên kế hoạch kêu gọi sự giúp đỡ từ các đối tác trong khu vực trong nỗ lực mới nhất nhằm thuyết phục Nhật Bản hủy bỏ các hạn chế xuất khẩu, đồng thời tìm kiếm thị trường mới để các doanh nghiệp Hàn Quốc mở rộng đầu tư và đa dạng hóa nguồn cung.

Theo giới quan sát, việc Seoul xoay trục sang ASEAN có thể giúp thăng bằng cán cân quyền lực trong khu vực. Mintaro Oba, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ chuyên phụ trách các vấn đề liên quan tới bán đảo Triều Tiên dưới thời tổng thống Barack Obama nhận xét, Hàn Quốc dễ đón nhận hơn so với Mỹ hay Trung Quốc. 

Chuyên gia này phân tích, việc Hàn Quốc tăng cường hiện diện ở Đông Nam Á được cho là không bắt nguồn từ động lực địa chính trị. "Khác Nhật Bản hay Mỹ, các nhà hoạch định chính sách Hàn Quốc không thực sự quan tâm tới việc cân bằng quyền lực với Trung Quốc ở khu vực", ông đánh giá.

Cụ thể, chính sách hướng nam mới của Seoul dựa trên ba yếu tố chính là nhân dân, thịnh vượng và hòa bình. Hoặc, việc Seoul đang theo đuổi ý tưởng về "Tầm nhìn Mê Kông" thông qua hợp tác cùng Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar và Thái Lan trên 3 trụ cột, gồm: Sự thịnh vượng dựa trên kinh nghiệm chia sẻ, tăng trưởng bền vững và hòa bình cùng thịnh vượng tại Đông Á.

Đây là một bước đi được đánh giá là sáng suốt của chính quyền Tổng thống Moon Jae-in. Việc ưu tiên thúc đẩy quan hệ với ASEAN là một lựa chọn đúng đắn bởi đây là khu vực có nhiều lợi thế về mặt địa chính trị, giàu tiềm năng tăng trưởng và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú. 

Bên cạnh đó, chuyến thăm của ông Moon đã cho thấy chính sách hướng Nam mới là một sáng kiến toàn diện, rộng khắp, thay vì chỉ tập trung vào một số quốc gia nhất định. 

Do đó, các nước ASEAN đều đón nhận chính sách hướng Nam mới của Hàn Quốc và nhấn mạnh rằng, Hàn Quốc là một trong những đối tác gần gũi và quan trọng hàng đầu của ASEAN; đồng thời kỳ vọng nguồn vốn từ Hàn Quốc sẽ là một bước đệm và đòn bẩy để các nước ASEAN chống lại cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các cường quốc.

Dù đóng góp của Hàn Quốc cho khu vực chưa phải quá lớn, nhưng nhiều ý kiến cho rằng, Seoul sẽ giữ vai trò tương đương Tokyo với tư cách đối tác phát triển đáng tin cậy ở Đông Nam Á. Hàn Quốc thường giữ vị trí trung lập khi đề cập tới cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các siêu cường và các quốc gia ASEAN có thể tìm thấy nét tương đồng ở điểm này.

Mặt khác, các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng có được nhiều lợi ích từ thị trường ASEAN. Nhiều công ty Hàn Quốc hiện đang tận dụng tốt các cơ hội kinh doanh ở khu vực nhờ dân số trẻ, được kết nối kỹ thuật số, tầng lớp trung lưu đang phát triển và quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng.

Mặc dù vậy, một số ý kiến lưu ý rằng, căng thẳng giữa Nhật Bản – Hàn Quốc sẽ tác động đến một số nước nhanh và trực tiếp hơn, trong đó có Việt Nam.

Bên cạnh việc cả hai nền kinh tế lớn của châu Á đều là những nhà đầu tư lớn vào Việt Nam trong nhiều thập kỷ vừa qua, lệnh hạn chế xuất khẩu vật liệu công nghệ cao của Nhật Bản sẽ khiến cho chuỗi giá trị của một loạt mặt hàng về điện tử, linh kiện của Hàn Quốc trên toàn thế giới bị ảnh hưởng.

Theo đó, Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng không nhỏ, cụ thể là với các nhóm hàng linh kiện, điện tử, điện thoại...

Trong thời gian tới, các chuyên gia nhận định, Việt Nam và ASEAN cần duy trì thái độ trung lập và cẩn trọng theo dõi, đánh giá tình hình căng thẳng Nhật - Hàn.

Bên cạnh đó, với góc nhìn là đối tác quan trọng, muốn học hỏi từ doanh nghiệp của Nhật Bản và Hàn Quốc, các quốc gia ASEAN có thể phát huy vai trò cầu nối giúp giải quyết bất đồng thông qua các cơ chế hợp tác đa phương để mang lại môi trường hợp tác đầu tư thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực. 

Bạn đang đọc bài viết Hàn Quốc - ASEAN: Điểm sáng giữa những xung đột tại chuyên mục Quốc tế của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,