Gỡ vướng BOT từ đấu thầu

Enternews.vn Với nhu cầu xây dựng công trình giao thông đòi hỏi nguồn vốn đầu tư “khủng” mà không một ngân sách quốc gia hay thể chế quản trị công nào tự lo nổi.

Nếu tính riêng ngành giao thông, thì tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hạ tầng, giai đoạn 2011-2015 là 575,000 tỷ, giai đoạn 2016-2020 sẽ là 953,000 tỷ, trong khi khả năng cân đối cho từng giai đoạn chỉ được khoảng 1/5, là 91,175 & 209,111 tỷ. Do đó, hợp tác công tư để làm công trình là cách duy nhất và chúng ta cần nhất quán hướng đi này.

Thực tế, Việt Nam đã làm BOT được 5 - 6 năm với rất nhiều khúc mắc. Các dự án BOT giao thông vừa qua đã xảy ra sự rối loạn kiểm soát thu phí, thể hiện rõ nét ở hiện trạng bố trí các trạm thu phí, thời gian thu phí và mức phí thu gây bức xúc dư luận. Các trạm thu phí ở khoảng cách dày đặc, thấp hơn quy định tối thiểu 70 km giữa hai trạm. Báo cáo của Bộ GTVT cho biết, trên hệ thống các tuyến quốc lộ, có tới 32 trên tổng số 88 trạm thu phí (36%) không đảm bảo khoảng cách tối thiểu 70km. Đoạn đường 105 km Hà Nội-Thái Bình, phải 4 lần trả phí qua trạm. Từ Đắc Nông đến Bến xe Miền Đông (TP Hồ Chí Minh) theo quốc lộ 13 và 14 khoảng 330 km, 8 trạm thu phí, trung bình 40 km/trạm. Bên cạnh đó là trạm đặt nhầm chỗ, đường một nơi thu phí một nẻo như tuyến BOT Thái Nguyên-Chợ Mới thu phí cả trên tuyến quốc lộ 3 mới lẫn cũ Thái Nguyên-Bắc Cạn; BOT tuyến tránh TP Vinh nhưng thu phí qua cầu Bến Thủy; BOT đường Đức Trọng đến Đà Lạt thu phí ở Định Quán Đồng Nai; BOT Phước Tượng - Phú Gia xây trạm ở thị trấn Lăng Cô...

Hiện thời gian thu phí căn cứ vào tổng mức đầu tư phê duyệt tại bước lập dự án đầu tư, thường lớn hơn nhiều giá trị quyết toán vốn đầu tư, dẫn đến thời gian thu phí trong hợp đồng BOT dài hơn thực tế. Về mức phí, độ dao động mức khung tương đối cao, như xe dưới 12 ghế ngồi, khung phí là 15.000-52.000. Kèm theo việc Bộ tài chính quy định mức phí cho từng dự án trong khi các nhà đầu tư luôn muốn được thu phí ở mức cao nhất nên dễ dẫn đến cơ chế xin - cho, phát sinh tiêu cực.

Bên cạnh đó, chúng ta cần thừa nhận, suốt một thời gian dài đã làm không tốt việc đấu thầu, lựa chọn nhà thầu ở nhóm các dự án BOT giao thông. Nếu không nói là đã có tiêu cực, khi quá nhiều trường hợp chỉ định thầu được thực hiện cho những nhà thầu năng lực rất kém, hoặc những liên danh theo kiểu ông khỏe cõng ông yếu (KTNN kiểm toan 28 dự án BOT thì 27 dự án là chỉ định thầu, còn một dự án là đấu thầu chỉ có một nhà đầu tư tham gia). Dù đây là tồn tại khách quan, trong bối cảnh yếu kém chung về đấu thầu luôn bị chi phối bởi đặc thù rất Việt Nam, nhưng đáng ra, những dự án BOT giao thông, vốn thường là dự án rất lớn, phải được kiểm soát đặc biệt về đấu thầu và không thể có chuyện “con voi chui lọt lỗ kim” như vậy.

Ngoài ra, tính an toàn vốn, tín dụng cung cấp cho các dự án hợp tác công tư nói chung và dự án BOT nói riêng chưa được đảm bảo, gây áp lực ngược trút gánh nặng thua thiệt lên vai người sử dụng công trình. Cụ thể, các dự án này hiện nay gây rủi ro cho các ngân hàng, tổ chức tín dụng ở cơ chế cho vay, khi năng lực tài chính của các nhà đầu tư rất yếu kém - phần lớn chỉ có 10-15% vốn tự có, còn lại phải đi vay. Vậy là, do áp lực trả nợ rất lớn, các chủ đầu tư muốn nhanh chóng thu hồi vốn để trả nợ, phí BOT, BT tăng cao và các trạm thu phí BOT mọc lên dày đặc và người dân lãnh đủ.

Chúng ta có thể hình dung, với tổng mức đầu tư 1 dự án BOT thông thường ít cũng khoảng 3.000 tỷ, nhà đầu tư vay đến 85% là 2550 tỷ thì 1 dự án BOT thua lỗ thôi là đủ phá sản 1 ngân hàng TMCP cỡ nhỏ. Giải pháp duy nhất cho vấn đề này, là phải phát triển chọn lọc các dự án BOT và nâng cao tiêu chuẩn về năng lực tài chính của nhà thầu...

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Gỡ vướng BOT từ đấu thầu tại chuyên mục Cafe Doanh nhân của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích