Fintech đã giúp các công ty tài chính 2.0 tăng quy mô siêu tốc như thế nào?

Enternews.vn Tôi luôn cho rằng công nghệ sẽ có tác động rất lớn đến tài chính, nhưng không phải là dưới dạng đồ thị bậc nhất. Hãy tóm tắt lại xem chúng ta đang ở đâu trong quá trình tài chính biến đổi.

Từ 2013 trở đi, Fintech nhận được sự quan tâm lớn. Người ta cho rằng công nghệ sẽ biến đổi tài chính, với sự xuất hiện của những kẻ thách thức các công ty truyền thống. Quan điểm của tôi khi đó là: người ta nói đúng, nhưng việc này sẽ mất nhiều thời gian hơn kỳ vọng, vì cơ sở hạ tầng và hành vi của người tiêu dùng vẫn chưa sẵn sàng.

Từ năm 2016, đỉnh điểm của bong bóng Fintech? Fintech ngày càng có tổ chức và được coi là bổ trợ, hơn là phá bĩnh các tổ chức lớn. Quan điểm của tôi là đây là khởi đầu của một sự thách thức thật sự, với sự trỗi dậy của các sản phẩm tài chính và các cách sử dụng mới. Hãy nghĩ về ngành quảng cáo trước và sau khi có Google. Giờ đây, các Google của ngành tài chính đã xuất hiện rồi.

Khi Fintech ngày càng có tổ chức, rất nhiều sáng kiến trước đây, như cho vay ngang hàng hay huy động vốn cộng đồng, dần ít được quan tâm (ít nhất là trên góc độ truyền thông). Có vẻ bong bóng Fintech đã trở thành một cuộc chơi IT nhàm chán, nghiêng về tối ưu hóa quy trình hiện tại hơn là về phá bĩnh.

Có vẻ cơn sóng thần Fintech đã trở thành một gợn sóng về cơ sở hạ tầng IT. Tôi không đồng ý với điều đó.

50 tỷ USD đầu tư trong vài năm qua đã đặt nền tảng (cả về cơ sở hạ tầng, tài năng, công nghệ, nhưng quan trọng hơn là hành vi tiêu dùng) cho mô hình kinh doanh mới trong ngành tài chính. Mà tôi có thể tóm tắt bằng một từ - tăng quy mô siêu tốc (hyperscalability).

Hãy lùi lại một bước và phân tích con đường phát triển thông thường của một công ty.

Các công ty tài chính truyền thống mở rộng quy mô qua hàng thập kỷ và thế kỷ.

“Quá lớn để sụp đổ” là khái niệm có thể tóm lại tầm quan trọng của tài chính truyền thống và quy mô của các ngân hàng, hãng bảo hiểm và quản lý tài sản lớn nhất thế giới. Họ lớn cả về số lượng khách hàng và về vai trò trong nền kinh tế.  

Nếu nhìn vào con số, các ngân hàng lớn nhất thế giới có vài trăm triệu khách hàng và tuổi đời hơn 100 năm. Ví dụ, Citi phục vụ 200 triệu khách, được thành lập từ năm 1812. Các ngân hàng phát triển nhanh nhất thế giới – như Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC), cũng có 320 triệu khách hàng và ra đời 65 năm trước.

Biểu đồ dưới đây cho thấy số khách hàng của HSBC, JPMorgan, Citi và ABC và số năm hoạt động của họ

 

Nhiều nhà băng lớn khác cũng có thể đạt mốc vào trăm triệu khách hàng, nếu quá trình diễn ra trong khoảng hơn 50 năm hoặc vài thế kỷ.

Nhưng các công ty Internet thì không cần đến 100 năm để đạt mốc 100 triệu khách hàng. Facebook là một ví dụ, với 1 tỷ người dùng chỉ trong 10 năm. Nói cách khác, một công ty Internet có thể nhân tốc độ này lên gấp 10 hoặc 100 lần so với một định chế tài chính truyền thống. Mạng xã hội nghề nghiệp LinkedIn, tuy chỉ bằng nửa Google hay Facebook, vẫn còn có người dùng lớn hơn nhiều các ngân hàng lớn nhất thế giới. Nền tảng này cũng mới 15 năm tuổi.

Sự so sánh này có vẻ không công bằng. Dĩ nhiên, vì các công ty Internet, một là không phải tuân thủ các quy định ngân hàng khắt khe; hai là họ có nhiều mô hình kinh doanh khác nhau và cuối cùng, họ không cần vốn.

Tuy nhiên, liệu điều này có nghĩa sự tăng quy mô siêu tốc không thể diễn ra trong ngành tài chính? Hãy nhìn vào những người chơi mới đến từ Tài chính số, hay nói cách khác là Tài chính 2.0

Hãy định nghĩa các công ty Tài chính 2.0 là doanh nghiệp hoạt động trong ngành tài chính, được tạo ra trong vòng 10 năm qua hoặc hơn, và có chiến lược dựa vào kỹ thuật số.

Có khá nhiều công ty rơi vào nhóm này. Vài cái tên nổi tiếng là: Ant Financial/Alipay – mảng tài chính của Alibaba;  Zhong An – hãng bảo hiểm kỹ thuật số; Paytm – hãng thanh toán của Ấn Độ; Credit Karma – công ty đánh giá tín nhiệm của Mỹ.

Nhìn vào các con số tăng trưởng của họ, ấn tượng nhất là Zhong An với 500 triệu khách hàng trong 5 năm. Nhưng thậm chí Credit Karma, chưa tròn 10 tuổi, cũng có nhiều người dùng hơn phần lớn nhà băng trên thế giới.

Nói cách khác, mô hình tăng quy mô siêu tốc của Internet vẫn có thể áp dụng cho tài chính. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất của ngành tài chính hiện nay. Vì mô hình này mang lại cho họ hiệu ứng mạng (network effect), quyền định giá (pricing power) và tính kinh tế nhờ quy mô (economies of scale). Chỉ cần nhìn vào Amazon trong ngành bán lẻ, Booking.com trong ngành du lịch hay Google/Facebook trong mảng quảng cáo, chúng ta có thể thấy mô hình này đang phá vỡ các ngành công nghiệp như thế nào.

Nếu các công ty mới trong ngành tài chính làm theo mô hình tăng trưởng Internet, các tập đoàn tài chính sẽ có hơn một tỷ khách hàng chỉ trong vài năm. Việc này nghe có vẻ điên rồ, nhưng Ant Financial từng tuyên bố mục tiêu của họ là 2 tỷ người dùng.

Nếu đặt tất cả các công ty này lên cùng một biểu đồ, chúng ta có thể thấy sự khác biệt về quá trình tăng quy mô giữa Tài chính Truyền thống và Tài chính 2.0

Tôi cho rằng có 2 nguyên nhân chính:

Thứ nhất, sự xuất hiện của kỹ thuật số đã khiến tiền đổ vào chi phí vận hành (OPEX) nhiều hơn là chi phí đầu tư (CAPEX). Tài chính truyền thống dựa vào việc xây dựng chi nhánh, quầy giao dịch, khiến tăng trưởng tăng theo tuyến tính hơn là cấp số mũ. Khi số khách hàng tăng lên, chi phí cố định vì thế cũng lên theo. Việc này dĩ nhiên rất khó ước tính, nhưng cũng không quá sai lệch đối với các ngân hàng bán lẻ.

Mảng ngân hàng đầu tư thì khác, vì ràng buộc về CAPEX của họ không giống ngân hàng bán lẻ. Đó là lý do vì sao mảng ngân hàng đầu tư và các thị trường vốn rất quan trọng với các nhà băng. Dù vậy, tổng khách hàng của họ vẫn nhỏ hơn nhiều.

Thứ hai, mô hình tăng trưởng dựa trên kỹ thuật số không đòi hỏi tăng chi phí cố định. Vì chi phí này không do các công ty Tài chính 2.0 gánh, mà thuộc về các hãng cung cấp cơ sở hạ tầng (Dịch vụ Viễn thông, Internet).

Vì thế, các công ty tài chính 2.0 có thể phát triển nhanh hơn. Do họ không phải xây dựng cơ sở hạ tầng để phát triển, và cũng không phải trả tiền cho nó.

Họ nhắm vào các thị trường lớn chưa được khai phá. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều công ty tài chính 2.0 đặt tại các thị trường mới nổi – nơi phần lớn người tiêu dùng chưa có tài khoản ngân hàng. Những thị trường này có quy mô rất lớn mà lại ít cạnh tranh.

Nhưng điều này không có nghĩa họ không thể tăng trưởng nhanh tại các nước phát triển. Credit Karma tại Mỹ là một ví dụ. Nhưng họ sẽ có khả năng tăng trưởng lớn hơn tại những nơi có sự cạnh tranh thấp hơn từ tài chính truyền thống. Nói cách khác, lợi thế của họ là sản phẩm “khác”, thay vì sản phẩm “tốt hơn”.

Tác động của tăng quy mô siêu tốc lên tài chính là gì?

Mô hình này bản thân nó không ảnh hưởng lên tài chính. Vì nó chỉ là kết quả từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Một là ngày càng nhiều người tham gia tài chính số. Hai là sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh mới và chi phí cơ sở hạ tầng tài chính gia tăng. Và cuối cùng, đòn bẩy từ cơ sở hạ tầng ngành viễn thông và công nghệ mới.

Việc này đã giúp các công ty có tốc độ tăng trưởng khác hàng nhanh hơn nhiều. Nhưng nó có ý nghĩa gì về kinh tế?

Ví dụ, giả sử lợi nhuận ròng của Citi Consumer Banking là 8 tỷ USD, với 200 triệu khách hàng. Tức là họ kiếm được 40 USD mỗi người. Còn Ant Financial, với gần 1 tỷ USD lợi nhuận và 500 triệu khách hàng, họ kiếm được khoảng 2 USD mỗi người – ít hơn 20 lần. Việc này có thể giải thích bằng sự khác biệt về khách hàng mục tiêu, độ đa dạng của sản phẩm và quan trọng nhất là mô hình kinh doanh.

Quan điểm của tôi là trong ngắn hạn, chúng ta sẽ thấy sự trỗi dậy của ngày càng nhiều các công ty áp dụng mô hình này trong ngành tài chính. Việc này sẽ giúp họ có lượng khách hàng rất lớn, nhưng khả năng sinh lời cũng thấp hơn các công ty tài chính truyền thống. Nhưng khi chạm giới hạn về quy mô, họ sẽ tăng số sản phẩm, đưa ra nhiều công cụ giống ngân hàng hơn, và khả năng sinh lời cũng cao lên, tương tự như cách Facebook gấp 4 doanh thu trên mỗi người dùng trong giai đoạn 2011 - 2016.

Các công ty tài chính 2.0 đều có tiềm năng tái định hình ngành tài chính trong tương lai. Tuy nhiên, liệu nó có là tương lai của các ngân hàng và công ty bảo hiểm truyền thống sẽ ảm đạm không? Không nhất thiết như vậy, vì chẳng gì có thể ngăn họ gia nhập mảng này.

Hãy nhìn Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) - đối thủ cạnh tranh của Alipay. Giờ họ đã là ngân hàng lớn nhất thế giới, nhờ 250 triệu khách hàng sử dụng dịch vụ trên di động.

Nhìn chung, tôi không cho rằng cơn sóng thần Fintech đã biến thành gợn sóng IT. Mà ngược lại, chính gợn sóng về cơ sở hạ tầng IT vài năm qua đã đặt nền tảng cho cơn sóng thần Fintech, làm tiền đề cho sự xuất hiện của các tổ chức tài chính khổng lồ sau này.

Ông Nguyễn Triệu Huy hiện là CEO của The Disruptive Group, đồng sáng lập của Trung tâm CFTE (Centre for Finance, Technology and Entrepreneurship) và là giảng viên thỉnh giảng tại Oxford Said Business School.

Ông Huy là thành viên của Nhóm Tư vấn Đổi mới công nghệ Tài chính (Financial Innovation) thuộc ESMA, đồng thời là Thành viên Ban Tư vấn của Digital Tech Fund in Luxembourg. Ông Huy từng là Giám đốc điều hành tại ngân hàng Citi, London và tốt nghiệp MIT, Ecole Polytechnique and Ecole des Ponts et Chaussees.

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Fintech đã giúp các công ty tài chính 2.0 tăng quy mô siêu tốc như thế nào? tại chuyên mục DIỄN ĐÀN TÀI CHÍNH của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,

 



Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích