FDI: Cần, nhưng không phải “chạy đua”!

Enternews.vn Trong phiên chất vấn mới đây Thủ tướng cho rằng: “Doanh nghiệp FDI đã đóng góp quan trọng vào phát triển của đất nước, riêng xuất khẩu của FDI chiếm 60% kim ngạch xuất khẩu của đất nước, bước đầu quan trọng là sự kết hợp giữa doanh nghiệp FDI và trong nước đang tăng lên. Tuy nhiên  cần sắp xếp lại, cần cái gì thì kêu gọi đầu tư nước ngoài cái đó, không kêu gọi tràn lan”.

Con số kỷ lục của FDI

Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2017, tổng số vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã lên tới 25,48 tỷ USD; trong đó vốn giải ngân trên thực tế cũng đã đạt mức 12,5 tỷ USD. So với năm 2016, đây là mức tăng rất cao, vượt trên 34,3% mức tăng cùng kỳ. Với tốc độ rót vốn “ồ ạt” của giới đầu tư nước ngoài hiện nay, thì chỉ riêng mức đầu tư trong 9 tháng năm 2017 đã vượt xa so với toàn bộ vốn FDI của năm 2016 – vốn chỉ đạt 24,3 tỷ USD.

Đáng chú ý, dòng vốn FDI càng tăng và thậm chí tăng rất cao so với nhiều nước, nhất là sau khi hội nghị APEC 2017 vừa diễn ra thành công tại Đà Nẵng với sự tham gia của các nền kinh tế toàn cầu như Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc… và các tập đoàn đa quốc gia tìm kiếm cơ hội đầu tư.

Có hai hình thức mà các doanh nghiệp FDI chú ý là đầu tư trực tiếp như xây dựng nhà máy; thành lập hay mua lại công ty… hoặc gián tiếp như mua cổ phần công ty trong nước, hoặc liên doanh với chính phủ để mở ra các nhà máy, công ty lớn.

Tính tới lúc này, các quốc gia dẫn đầu lần lượt là Hàn Quốc với tổng mức đầu tư đạt 55,8 tỷ USD; Nhật Bản với 46,1 tỷ USD; Theo sau đó là Singapore, Trung Quốc…

25 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài thu hút được chỉ trong 9 tháng đầu năm thật sự đã tạo ra “cơn địa chấn”. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, con số FDI đạt mức kỷ lục có thể coi là điểm sáng của nền kinh tế, chứng minh nỗ lực cải cách môi trường kinh doanh đã đạt được kết quả tích cực.

Hiệu quả thực FDI đến đâu?

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn Bình Dương) chia sẻ rất tâm huyết: “Tăng trưởng GDP quốc gia lên xuống dựa vào một vài doanh nghiệp FDI thì quả là rất đáng lo ngại”.

Có thể nói, cùng với lợi thế lớn về tiềm lực tài chính cũng như công nghệ, các doanh nghiệp nước ngoài sẽ hình thành nên vị thế vượt trội so với đối thủ, bóp nghẹt nguồn lực cạnh tranh trong nước. Nhưng hiệu quả mà nó mang lại cho nội tại nền kinh tế, cho đời sống người dân thì chưa đáng là bao. Theo đó, có một số vấn đề “nóng” liên quan đến khu vực FDI mà các đại biểu lẫn dư luận quan tâm:

Một là, FDI “ngâm” chuyển giao công nghệ

Mặc dù khu vực FDI được hưởng nhiều ưu đãi nhưng hầu như nền kinh tế trong nước hiện nay không khai thác được nhiều lợi thế của khu vực này, nhất là trong việc chuyển giao công nghệ, một trong những mục tiêu quan trọng của việc thu hút đầu tư FDI.

Việt Nam tụt từ vị trí thứ 57 trên toàn cầu về hấp thụ, chuyển giao công nghệ xuống vị trí 103 năm 2014, giảm 46 bậc sau 5 năm thấp hơn nhiều so với Malaysia (13), Thái Lan (36), Indonesia (39) và Campuchia (44)…

Cụ thể:  Ưu đãi dành cho Toyota, Honda… là nhằm tiếp nhận dây chuyền sản xuất, lắp ráp cơ khí động cơ. Với Samsung chính là sự chuyển giao kỹ thuật trong việc sản xuất điện thoại và linh kiện điện tử công nghệ cao.

Tuy nhiên trên thực tế, các hãng này vẫn chưa có sự chuyển giao đúng mức so với thỏa thuận. Việc đào tạo nhân công cũng chưa được chú trọng, mà chủ yếu khai thác tính “đông, rẻ và nhạy bén” của người lao động Việt Nam.

Thậm chí sự việc Formosa vừa rồi, nếu không có sự kiện thải ra biển gây ô nhiễm thì chúng ta cũng không thể biết rằng công nghệ xử lý thải lạc hậu của tập đoàn Đài Loan này sẽ giúp ích gì cho Việt Nam khi chuyển giao về sau..v..v.

Hai là, có hiện tượng FDI trục lợi?

Một vấn đề, vì thu hút FDI mà các tỉnh, các địa phương đang tìm mọi cách, dành mọi ưu đãi, thậm chí là cạnh tranh một cách thái quá, bỏ qua nhiều khâu cấp phép, kiểm duyệt… để mời chào doanh nghiệp về địa phương mình.

Theo một con số thống kê mới đây, các địa phương có dự án FDI được cấp phép mới, Thanh Hóa có số vốn đăng ký lớn nhất với 3,14 tỷ USD, chiếm 21,6% tổng vốn đăng ký cấp mới; tiếp đến là Nam Định 2,1 tỷ USD; Kiên Giang 1,3 tỷ USD; Bình Dương 1,1 tỷ USD...

Sự dễ dãi thái quá của nhiều địa phương trong thu hút FDI rất có thể sẽ tạo cơ hội để các doanh nghiệp FDI trục lợi. Có đến 50% doanh nghiệp FDI báo lỗ mải miết báo lỗ, nhưng lại không ngừng mở rộng quy mô, thị trường sản xuất kinh doanh… và cũng có không ít doanh nghiệp FDI đã bỏ trốn.

Nhiều người còn nhớ, Nestlé Việt Nam (lỗ từ năm 1995 – 2012 với tổng lỗ hơn 30 triệu USD, nhưng năm 2012 vẫn đầu tư thêm 250 USD mở rộng quy mô sản xuất); Coca - Cola (lỗ lũy kế đến năm 2011 là 179,5 triệu USD song vẫn lên kế hoạch đổ thêm 300 USD vào Việt Nam); Metro Cash & Carry (báo lỗ từ năm 2001-2009 là 55 triệu USD nhưng có kế hoạch mở rộng 35 trung tâm thương mại tại Việt Nam trong vòng 3-5 năm tới)… Hay, trong giai đoạn 2011 – 2015 cũng có đến 50% doanh nghiệp FDI kê khai lỗ và càng lỗ lại càng mở rộng sản xuất.

Tổ chức Oxfam thống kê, mỗi năm Việt Nam mất khoảng 170 tỷ USD vì nạn chuyển giá. FDI đóng góp 70% tổng kim ngạch xuất khẩu nhưng đã bị chuyển giá ra nước ngoài. Vì vậy, dẫu có thu 20% thuế thu nhập trên con số đó thì cũng chẳng là bao, 80% còn lại dĩ nhiên sẽ được các DN FDI chuyển về chính quốc.

Những con số tuy không phản ánh hết vấn đề, nhưng nó đang góp phần chỉ ra nguy cơ tiềm ẩn rủi ro lớn từ dòng vốn FDI nếu chúng ta không có biện pháp kiểm soát hiệu quả. Nó chính là một hiện tượng “chảy máu” tài nguyên, là mối nguy hại của đất nước.

Chính vì thế, đã có nhiều chuyên gia kinh tế nhìn nhận, chỉ ra những vấn đề với FDI một cách thẳng thắn mà những người có trách nhiệm (từ cấp bộ ngành, đến địa phương) có lẽ phải nghiêm túc lắng nghe đó là tình trạng thất thu thuế, nhận công nghệ lạc hậu, cạn kiệt tài nguyên, nhân công rẻ, thiếu công bằng trong ưu đãi đầu tư và cuối cùng là hệ luỵ ô nhiễm môi trường…

Điều này cũng có nghĩa, chúng ta không phủ nhận những đóng góp của khu vực kinh tế FDI. Chúng ta vẫn đang rất cần dòng vốn FDI để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, nhưng không phải “chạy đua” bằng mọi giá.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết FDI: Cần, nhưng không phải “chạy đua”! tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích