Ủy ban Kinh tế của Quốc hội vừa tiến hành thẩm tra báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội (KTXH) năm 2019 và dự kiến kế hoạch phát triển KTXH năm 2020.

tăng trưởng 6,98% - cao nhất của 9 tháng trong vòng 9 năm gần đây

Tăng trưởng kinh tế 9 tháng đầu năm đạt 6,98% - cao nhất của 9 tháng trong vòng 9 năm gần đây.

Bên cạnh những kết quả đạt được với con số tăng trưởng kỷ lục trong 9 tháng đầu năm 2019, báo cáo tình hình KTXH năm 2019 cũng chỉ ra 8 hạn chế, tồn tại, khó khăn, thách thức như kinh tế vĩ mô ổn định nhưng một số yếu tố chưa thực sự vững chắc, nhất là trong bối cảnh chịu ảnh hưởng lớn của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Hay như đầu tư tư nhân tiếp tục cải thiện nhưng đầu tư công gặp khó khăn, tiến độ thực hiện, giải ngân đầu tư công chậm và chưa đồng đều ở các bộ ngành, địa phương…

Ở lĩnh vực khác, trình độ khoa học công nghệ, năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp. Khả năng chống chịu, thích ứng với tác động bên ngoài tiếp tục được nhắc đến vì những lĩnh vực này vẫn được đánh giá là còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển KTXH…

“GDP năm nào cũng đứng vào danh sách các nước tăng trưởng cao nhất thế giới nhưng nhận định nền kinh tế vẫn đứng trước nguy cơ tụt hậu chưa bao giờ hết tính thời sự”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh đánh giá.

Theo nhiều chuyên gia, những kết quả đạt về kinh tế - xã hội trong 9 tháng qua là tích cực, tuy nhiên, điều đáng nói, tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa đi kèm với cải thiện tương xứng về chất lượng tăng trưởng.

“Chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động còn ở mức thấp. Hiệu quả sử dụng nguồn lực khu vực công còn bất cập, giải ngân vốn đầu tư công trong 9 tháng còn chậm, thấp hơn cùng kỳ năm ngoái”, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Nguyễn Anh Dương cho biết.

Báo cáo kinh tế 9 tháng đầu năm 2019 cho thấy tăng trưởng 6,98% - cao nhất của 9 tháng trong vòng 9 năm gần đây; riêng quý III đạt con số kỷ lục 7,31%.

Cùng với đó, việc tận dụng lợi ích từ các hiệp định thương mại vẫn là thách thức lớn. Đơn cử với Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), mặc dù thời gian đàm phán và phê chuẩn không ngắn, song những rà soát, chuẩn bị về một số văn bản quy phạm pháp luật còn chậm.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Ngô Trí Long, cho rằng nút thắt của nền kinh tế hiện nay, chủ yếu là do năng suất chất lượng kém, nặng về mặt số lượng mà chưa đi sâu vào chất lượng. "Tôi mong mỏi cơ chế chính sách đi vào thực chất và phải theo nguyên tắc thị trường", ông Long nói.

Đặc biệt lưu ý về vấn đề đầu tư, Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng, đầu tư công giải ngân chậm, mà ở Việt Nam đầu tư công lại rất quan trọng cho phát triển kết cấu hạ tầng. Kết cấu hạ tầng là điểm mà Việt Nam rất cần đột phá, kết cấu hạ tầng hiện nay không chỉ bao gồm truyền thống mà nó bao gồm cả hạ tầng số.

Cách đây 10-15 năm, một số nghiên cứu chỉ ra rằng vai trò của hạ tầng, trong đó có đầu tư công là rất quan trọng, chiếm khoảng 10% GDP - mức này có thể quá  cao, nhưng hiện nay mức đầu tư GDP vào hạ tầng chỉ còn khoảng trên dưới 6% và đây là mức thấp.

Để hạ tầng tạo được đà cho tăng trưởng, ví dụ Việt Nam muốn đạt được tăng trưởng 7% thì tỷ lệ đầu tư cho hạ tầng phải chiếm khoảng 8% mới phù hợp. Đây là một nút thắt mà nếu không gỡ thì khó có thể duy trì được đà tăng trưởng tương đối cao. 

Ông Thành cũng quan ngại về vấn đề đầu tư trực tiếp nước ngoài. Theo đó, Việt Nam là thị trường hấp dẫn, tuy nhiên, khả năng hấp thụ vẫn là có giới hạn. Một biểu hiện rất rõ là mức độ tăng giải ngân của đầu tư nước ngoài là không cao, chỉ 5-6%/năm. Một trong những lý do dẫn đến hạn chế này là do chế tài thực thi, nguồn nhân lực, hạ tầng. 

Câu chuyện thứ hai, trong ngắn hạn chúng ta vẫn hay nói nhiều về lợi ích của Việt Nam khi các nhà đầu tư quốc tế dịch chuyển đầu tư, đặc biệt là từ Trung Quốc, nhưng phải hiểu rằng không có cuộc chiến thương mại này thì làn sóng dịch chuyển cũng đã bắt đầu với chiến lược “Trung Quốc +1” rồi. Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung chỉ như một chất xúc tác.

Vị chuyên gia kinh tế cho rằng, đừng quá trông chờ vào sự dịch chuyển đầu tư này vì trong một thế giới bất định và còn nhiều rủi ro như vậy, các nhà đầu tư vẫn đang chờ đợi. Họ chưa quá vội vàng trong thả tiền đầu tư, mà vẫn đi tìm một hầm trú ẩn. Nhiều nghiên cứu chỉ ra bất định có khá nhiều tác động rất không thuận cho các dòng đầu tư vào sản xuất kinh doanh.

Do đó, các chuyên gia cho rằng, để duy trì tăng trưởng, cần tiếp tục ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô để làm nền tảng cho cải cách. Trong đó, phải xây dựng, cập nhật các kịch bản ứng phó với những bất ổn từ bên ngoài, quản lý dòng vốn nước ngoài không cho vào quá ngưỡng hấp thụ của Việt Nam để góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Điều hành tỷ giá cần thận trọng, linh hoạt hơn.

Đồng thời, cần tiếp tục cải cách nền tảng kinh tế vi mô thông qua ban hành kịp thời các hướng dẫn thi hành luật, tránh nợ đọng. Cải thiện môi trường kinh doanh. Tư duy mở hơn với các vấn đề mới như cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế số…

“Động lực tăng trưởng là chúng ta rất cần sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, phát triển khu vực này vẫn còn rất nhiều trở ngại để doanh nghiệp tư nhân có thể “lớn”, chuyên gia Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Đặc biệt, tinh thần không được chủ quan trong 3 tháng còn lại của năm 2019. “Bối cảnh kinh tế thế giới 3 tháng cuối năm đó là tình hình bất ổn tại Trung Đông, quan hệ Mỹ - Iran chưa có lối ra, thương chiến giữa các nền kinh tế lớn diễn biến phức tạp… còn có Brexit không thỏa thuận. Với nền kinh tế mở như Việt Nam, tất cả các yếu tố này tác động không nhỏ tới tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài… nên phải theo dõi thật chặt chẽ và có kịch bản ứng phó hữu hiệu”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Ngọc Bảo nhấn mạnh.

Bạn đang đọc bài viết Dù tăng trưởng cao, nguy cơ tụt hậu của nền kinh tế vẫn luôn... thời sự tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,