Trong thời gian gần đây, Thủ tướng và chính phủ nói rất nhiều tới thay đổi để kiến tạo động lực phát triển cho nền kinh tế Việt Nam. Bởi ở cương vị thủ lĩnh đứng đầu con tàu kinh tế, Thủ tướng hoàn toàn nhận rõ áp lực và nhu cầu thay đổi cho đổi mới sáng tạo nền kinh tế Việt Nam.

Thủ tướng cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sáng kiến Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam. - Ảnh Nhật Bắc

Thủ tướng cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sáng kiến Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam. - Ảnh Nhật Bắc

Định vị khái niệm

Đổi mới sáng tạo (innovation) là việc tạo ra, ứng dụng thành tựu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa. Chính vì vậy, mục tiêu chiến lược cụ thể của đổi mới sáng tạo nền kinh tế Việt Nam nên tập trung vào những điều sau:

Thứ nhất, đổi mới sáng tạo nhằm gia tăng giá trị của những sản phẩm chủ chốt của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Chúng ta có thể thấy rõ điều này qua các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đa phần là nguyên liệu. Chiến lược này cần ưu tiên nguồn lực và thúc đẩy trong thời gian tới nhằm thu được nhiều doanh thu xuất khẩu giảm thâm hụt cán cân thương mại.

Các hỗ trợ cho đổi mới sáng tạo cần tập trung vào chuyển đổi số doanh nghiệp, thay đổi mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực quản lý và hỗ trợ tái đào tạo kỹ năng lao động. 

Thứ hai, đổi mới sáng tạo nhằm bảo vệ thị trường Việt Nam trước sức ép của các doanh nghiệp công nghệ xuyên biên giới. Ở đây chính là điểm tối của thị trường Việt Nam khi tự chúng ta đang thua trên sân nhà. Các chính sách về đổi mới sáng tạo cần hướng tới giúp các doanh nghiệp Việt Nam có các sản phẩm hay dịch vụ ngang bằng với các đối thủ cạnh tranh như taxi công nghệ, thanh toán trực tuyến, giao nhận hàng hóa…

Thứ ba, đổi mới sáng tạo thông qua công nghệ nhằm kích hoạt các khu vực hoặc các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng nhưng chưa có những kết quả như mong muốn.

Khi xác định rõ những mục tiêu, chính phủ cần xác định rõ những bộ phận doanh nghiệp nào là những mũi nhọn chủ đạo thực thi đổi mới sáng tạo. Chính phủ nên có các chương trình và hoạt động hỗ trợ cụ thể cho từng nhóm doanh nghiệp kết hợp với các mục tiêu chiến lược nói trên.

Để thực sự thay đổi

Các doanh nghiệp nắm vai trò định hướng và dẫn dắt thị trường như Vin Group, Thành Thành Công… nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo đưa ra những chính sách, chương trình cụ thể hướng tới các sản phẩm, dịch vụ cụ thể trên thị trường.

Với chủ đề “Thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo”, Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” 2018 nhằm khơi dậy tinh thần khởi nghiệp sáng tạo trong thanh niên, sinh viên

Với chủ đề “Thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo”, Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” 2018 nhằm khơi dậy tinh thần khởi nghiệp sáng tạo trong thanh niên, sinh viên

Bên cạnh đó, chính phủ nên tập trung thêm cho các doanh nghiệp khởi nghiệp với định hướng kết nối giữa các doanh nghiệp lớn và các startup. Đây là điểm yếu về đổi mới sáng tạo khi các doanh nghiệp lớn hay tập đoàn thường có xu hướng phát triển công nghệ từ bên trong thay vì mua và sáp nhập với startup. Chính phủ có thể có các chính sách như vốn đối ứng khi doanh nghiệp lớn mua và sáp nhập startup công nghệ sẽ được nhà nước rót một số vốn tương ứng tỷ lệ với giá trị sáp nhập thỏa thuận giữa hai bên.

Đặc biệt, nhà nước cần có ngay các chính sách và hỗ trợ cụ thể cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như startup. Đổi mới sáng tạo cho mục tiêu thứ ba đòi hỏi tốc độ, linh hoạt và các hỗ trợ sát với nhu cầu doanh nghiệp SME. Chúng ta cần học tập các quốc gia như Israel, Singapore bằng cách tạo ra cơ quan tập trung giúp thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, chúng ta phải tránh để các bạn trẻ không bị nhầm giữa khái niệm khởi nghiệp, lập nghiệp và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Ở đây, khái niệm startup như chúng ta hay nghe thấy trên toàn thế giới tương ứng với khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Nghĩa là khởi nghiệp từ những ý tưởng mới, những mô hình mới, những kết quả khoa học công nghệ mới, sau đó nhanh chóng phát triển thành doanh nghiệp để cạnh tranh toàn cầu và được đầu tư nhanh chóng...

Lại một mùa xuân nữa đang tới với dân tộc Việt Nam. Đổi mới sáng tạo trong cuộc cách mạng 4.0 sẽ không thể thành công nếu như toàn bộ 63 tỉnh thành không đồng lòng thần tốc và thực thi hoàn hảo với Thủ tướng và Chính phủ.

Đổi mới sáng tạo không chỉ là kế hoạch, mục tiêu mà thành công hay không phụ thuộc hoàn toàn vào triển khai và thực thi trên thực tế.

Bạn đang đọc bài viết Đổi mới sáng tạo tại chuyên mục Khoa Học - Công nghệ của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,