(DĐDN) - Bảng xếp hạng Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2014 vừa được công bố. Đây cũng là năm thứ 10 VCCI thực hiện công việc xếp hạng các địa phương dựa trên đánh giá của cộng đồng DN. Trao đổi với DĐDN, TS Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI khẳng định: sự thành công của PCI chính là đã phản ánh trung thực tiếng nói của cộng đồng DN Việt Nam về môi trường kinh doanh ở các địa phương.

- Để khái quát về hành trình 10 năm của PCI, ông muốn nhắc tới những điều gì, thưa ông?

Tôi muốn nhắc đến năm con số ấn tượng trong hành trình PCI 10 năm qua.

Thứ nhất, trên 88.000 lượt DN đã tham gia trả lời khảo sát của PCI trong suốt 10 năm qua. Như vậy, nếu tính trên số lượng DN đang hoạt động tại Việt Nam, cứ 5 DN thì có 1 DN từng tham gia trả lời PCI. Đây là mẫu điều tra DN lớn nhất ở Việt Nam, chỉ sau cuộc tổng điều tra của cơ quan thống kê nhà nước.

Thứ hai, là 147 văn bản liên quan đến PCI được các tỉnh, TP ban hành để cải thiện môi trường kinh doanh.

Thứ ba, là 63 tỉnh, TP đã ban hành văn bản về PCI. Có thể thấy, PCI đã làm nên một tác động mang tính toàn quốc về chương trình hành động về cải thiện môi trường kinh doanh thông qua các chỉ số của PCI. Tôi cho rằng, chính tác động tích cực của PCI trong cải thiện môi trường kinh doanh các tỉnh là cơ sở để từ năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã đưa PCI vào Nghị quyết 19 với tư cách là một nhiệm vụ và giải pháp để cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của các địa phương. Cũng phải nói rõ, PCI được xây dựng trên cơ sở ý kiến của cộng đồng DN tư nhân đang hoạt động trên 63 tỉnh, thành. Để đảm bảo ý kiến của DN được khách quan nhất, chúng tôi luôn tuân thủ nghiêm ngặt phương pháp thống kê quốc tế và giữ được tính độc lập của nghiên cứu.

Hai con số ấn tượng còn lại là 257 hội thảo về PCI và 1 triệu lượt bài báo và bản tin trên internet đã đăng tải các vấn đề liên quan đến PCI. Tôi cho rằng, những con số này đã khắc họa sinh động hành trình của PCI trong nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh Việt Nam 10 năm qua.

- Trong hành trình này, điều gì khiến ông và những đồng sự tâm đắc nhất?

Chúng tôi vẫn nói với nhau rằng, PCI là một hiện tượng trong quá trình cải cách của Việt Nam.

Tôi còn nhớ, khi công bố bảng xếp hạng PCI năm đầu tiên, vào năm 2005, đã có ý kiến đặt vấn đề rằng, VCCI đứng ở góc độ nào mà dám chấm được các địa phương. Lãnh đạo nhiều địa phương tuyên bố không quan tâm đến bảng xếp hạng và nghi ngờ các phương pháp đánh giá. Nhiều ý kiến phản đối lên Chính phủ.

Nhưng rất may, trong một cuộc họp Chính phủ, sau Lễ công bố PCI 2005, Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải khi đó đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm cơ quan chính quyền phải quen với sự góp ý của người dân thì mới tiến bộ được.

Đến giờ, PCI đã trở thành một tiêu chí đánh giá nỗ lực cải thiện của chính quyền địa phương, công cụ giám sát hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, thậm chí là động lực cho các quyết định cải cách, thay đổi của từng công chức thực thi. Tuy vẫn còn những ý kiến chưa đồng tình, thậm chí vẫn có lãnh đạo địa phương xin rút ra khỏi Bảng xếp hạng, nhưng rõ ràng, đã có thay đổi lớn trong tư duy trong các lãnh đạo chính quyền địa phương, giới công chức nhà nước về vai trò và tiếng nói của khu vực DN tư nhân.

Đặc biệt, với sự hỗ trợ của Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID), Việt Nam đã góp một sáng kiến vào công cuộc cải cách môi trường kinh doanh toàn cầu khi PCI “made in Việt Nam” đã được “xuất khẩu” và bước đầu triển khai tốt ở 11 nước trên thế giới. Trong số này, có những nền kinh tế đang cải cách rất mạnh mẽ như Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia... Có thể nói, PCI đã làm nên nhiều điều kỳ diệu!

- Theo ông, điều gì đã làm nên câu chuyện thành công mang tên PCI?

Phải nói ngay rằng, cộng đồng DN, những nhà đầu tư đã làm nên thành công của PCI trong 10 năm qua. Hay nói một cách khác, chính DN, nhà đầu tư mới chính là chủ nhân thực sự của bảng xếp hạng PCI. Còn VCCI và USAID là người thư ký trung thành ghi lại và thể hiện những ý kiến của họ trên Bảng xếp hạng PCI được công bố thường niên.

Trong 10 năm qua, đã có tới trên 88.000 lượt DN đã tham gia khảo sát của PCI. Tôi biết, không ít DN đã miệt mài điền vào lá phiếu trong cả 10 lần Dự án PCI thực hiện khảo sát. Họ tiếp tục gửi gắm niềm tin với chúng tôi vì họ đã nhìn thấy những tác động tích cực của PCI tới địa phương nơi họ đang đầu tư, kinh doanh. Trong bối cảnh hiện nay, niềm tin của DN là vô cùng quan trọng.

Tất nhiên, không thể không nhắc tới sự ủng hộ của Chính phủ, các cơ quan chính quyền địa phương và các cơ quan truyền thông. Rất nhiều sáng kiến, những điển hình tốt trong PCI đã được lan tỏa rộng thông qua sự nhiệt tình của các địa phương và sự tuyên truyền của báo chí.

Chúng tôi rất mong, PCI sẽ đồng hành với cộng đồng DN và các cấp chính quyền khép lại khoảng cách giữa chính quyền và DN, bảo đảm các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn những thách thức mà DN tư nhân trong nước hay các nhà đầu tư nước ngoài phải đối mặt để từ đó có giải pháp hiệu quả. Những cải cách thực sự của môi trường kinh doanh Việt Nam sẽ bắt đầu từ chính những thay đổi của từng vị trí công chức thực thi.

- Trên thực tế, lãnh đạo các địa phương đang phải chịu sức ép khá nặng nề về thứ hạng trong các bảng PCI sau mỗi lẫn công bố, thưa ông?

Để nói về sức ép mà PCI tạo ra, tôi muốn nhắc lại lý do vì sao VCCI lại xây dựng và thực hiện Bảng xếp hạng PCI công bố thường niên.

Vào năm 2005, Việt Nam đã có 136.000 DN tư nhân được thành lập theo Luật DN năm 2000. Mặc dù số này đã gấp 6 lần so với 9 năm trước đó, song khi đó, VCCI phát hiện ra rằng, sự phát triển DN tư nhân không đồng đều giữa các địa phương. 60% số DN tư nhân tập trung ở 11 tỉnh (trong số 64 tỉnh vào năm 2005). Điều đáng nói là một số địa phương có sự tương đồng về địa lý, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực - các điều kiện cứng để hỗ trợ DN làm ăn, song lại có tốc độ DN phát triển rất khác nhau. Ví dụ như cùng quanh Hà Nội, khi đó DN ở Vĩnh Phúc, Hưng Yên phát triển tốt trong khi DN ở Hà Nam lại rất kém. Tương tự khi so sánh Bình Dương với Bình Phước, Long An...

PCI tạo áp lực nhưng cũng tạo ra cảm hứng để cải cách.

Cũng phải nói thêm, năm 2005 là năm đầu của quá trình phân cấp mạnh mẽ từ chính quyền TƯ xuống chính quyền địa phương trong điều hành kinh tế. Vì vậy, chúng tôi phát hiện ra rằng, sự khác biệt này nằm ở năng lực điều hành kinh tế của chính quyền địa phương. PCI đã ra đời để đo đếm năng lực này thông qua sự đánh giá, cho điểm của cộng đồng DN. PCI có lẽ là công trình nghiên cứu đầu tiên lượng hóa chỉ số về sự hài lòng của người dân và DN với cấp chính quyền. Điều này cũng có nghĩa, sự thăng hay tụt hạng sẽ là áp lực rất lớn với những lãnh đạo chính quyền coi trọng sự hài lòng của người dân, của DN. Có nhiều người nói với tôi rằng, PCI đã tạo nên áp lực để chính quyền địa phương cải cách, thay đổi chính hành vi, suy nghĩ của mình, từ cấp lãnh đạo đến từng công chức nhà nước. Mà đây chính là điều kiện tiên quyết để phát sinh ra những sáng kiến thực tiễn tốt.

Có lẽ phải nói đầy đủ là PCI tạo áp lực nhưng cũng tạo ra cảm hứng để cải cách.

- Nhưng để tiếp tục tạo nên những ấn tượng thành công mang tên PCI 10 năm tới chắc chắn không dễ dàng, thưa ông?

Bản thân PCI cũng sẽ phải cải tiến, để đảm bảo PCI không chỉ đưa ra dư địa để cải cách mà còn xác định giải pháp cho những dư địa đó. Điều này các địa phương đang rất cần. Hơn thế, trong 10 năm qua, PCI mới phát hiện ra những ngôi sao của cải cách, những điển hình tốt trong điều hành. Chúng tôi muốn làm được nhiều hơn thế, đó là phát hiện và nhân rộng những sáng kiến của những người thực thi công vụ. Chính họ sẽ xóa dần khoảng cách giữa văn bản và thực tế thi pháp các quy định pháp luật hiện nay. Để hiện thực hóa các mong muốn này, VCCI sẽ hỗ trợ cho các địa phương thực hiện DCI - chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở, huyện. Có thể PCI sẽ trở thành tiêu chí đã đánh giá chất lượng công chức hàng năm - thông qua sự hài lòng của DN, nhà đầu tư trên địa bàn.

Ở cấp trung ương, VCCI sẽ hoàn thiện bộ chỉ số MEI - đánh giá các bộ, ngành trong thực thi pháp luật mà chúng tôi đã khởi động từ năm 2011. Để MEI đạt được tác động lan tỏa được như PCI là một thách thức với VCCI nhưng chúng tôi quyết tâm làm. Một nhà nước pháp quyền phải đảm bảo yêu cầu cao nhất là sự tuân thủ trong thực thi pháp luật.

Cũng phải nhấn mạnh rằng, công cuộc cải thiện môi trường kinh doanh của Việt Nam đang có nhiều điểm thuận lợi để VCCI thực hiện các kế hoạch của mình. Mấu chốt quan trọng nhất mà chúng tôi sẽ phải tuân thủ trong quá trình thực hiện các công việc này, đó là coi trọng và trung thành với các ý kiến đánh giá, xếp hạng của người dân, của DN.

- Xin cảm ơn ông!

Lợi thế của môi trường kinh doanh VN trong tương quan với các quốc gia cạnh tranh trong năm 2013 & 2014

Điểm yếu của môi trường kinh doanh VN trong tương quan với quốc gia cạnh tranh trong năm 2013 & 2014

Lựa chọn tin cậy của các nhà đầu tư

Ông Lê Hoàng Quân - Chủ tịch UBND TPHCM:

Năm 2014 TP HCM dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư nước ngoài với gần 5.000 DN FDI trong tổng số hơn 238.000 DN. Riêng năm 2014, vốn FDI vào TP có sự tăng trưởng mạnh mẽ với 457 dự án được cấp mới (tổng vốn đăng ký là 2,88 tỷ USD, tăng 2,7 lần so với năm 2013).

Với sự đóng góp của cả các khu vực, thành phần kinh tế khác, TP HCM đã đạt một tốc độ tăng trưởng cao và tốc độ này được duy trì một thời gian dài, cùng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng. Nếu như năm 2000 tổng sản phẩm nội địa (GDP) TP đạt 5,3 USD thì đến năm 2014 đã đạt trên 40 tỉ USD (tăng 7,5 lần). Những kết quả tăng trưởng và đặc biệt kết quả về đầu tư nước ngoài của TP HCM có được là chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam và nỗ lực của riêng TP trong thời gian vừa qua. Trong đó, có nỗ lực của TP để cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh. Lãnh đạo TP HCM cam kết luôn đồng hành cùng các DN, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường kinh doanh lành mạnh. Chúng tôi sẽ làm hết sức mình để TP HCM là lựa chọn tin cậy của các nhà đầu tư. TP sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho các nhà đầu tư ít nhất 30% thời gian. Đồng thời, tăng cường tiếp xúc, đối thoại để lắng nghe, giải quyết kịp thời các khó khăn vướng mắc của nhà đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh. TP sẽ chủ động kiến nghị TW ban hành các chính sách thuận lợi nhất cho DN phát triển sản xuất, kinh doanh.

Đồng hành cùng doanh nghiệp

Ông Huỳnh Đức Thơ - Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng:

Được xác định là “Năm DN Đà Nẵng 2014”, lãnh đạo TP đã chỉ đạo các cấp, các ngành quyết tâm đồng hành cùng DN. Nhiều giải pháp cụ thể đã được đưa ra trong nội dung Chương trình “Năm DN” ban hành theo Quyết định số 1136/QĐ-UBND ngày 24/02/2014. Trong đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa và công khai, minh bạch các thủ tục hành chính liên quan đến quá trình thành lập và hoạt động của DN là những việc làm cụ thể, thiết thực, đầy ý nghĩa.

Trong đó, việc minh bạch quy trình tiếp nhận, xử lý và đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến DN được UBND TP chỉ đạo đẩy mạnh thực hiện. Nhiều thủ tục hành chính liên quan đến DN tiếp tục được đơn giản hóa trên địa bàn TP, như giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính đối với các thủ tục thủ tục cấp phép xây dựng, thủ tục cấp phép kinh doanh… Cùng với đó, TP cũng đẩy mạnh cải cách, không ngừng đổi mới để ngày càng phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của người dân, DN trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính không phải chỉ được chú trọng, quan tâm thực hiện trong “Năm DN”. Lãnh đạo TP xem đây là nhiệm vụ thường xuyên của công tác cải cách hành chính trong những năm tiếp theo.

Những nỗ lực trong công tác cải cách hành chính đã góp phần đưa Đà Nẵng thành địa phương đứng đầu cả nước năm 2 năm 2013, 2014 về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đứng đầu về Chỉ số Cải cách hành chính, 6 năm liền đứng đầu chỉ số sẵn sàng Ứng dụng CNTT cấp tỉnh.

Không phải cuộc tranh đua thứ hạng

Ông Lê Viết Chữ - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi:

Đối với tỉnh Quảng Ngãi, nỗ lực cải thiện chỉ số PCI không nhằm hướng vào cuộc tranh đua thứ hạng với các tỉnh khác mà đây chính là quá trình cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tốt hơn để thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng DN trên địa bàn. Và chúng tôi nhìn vào kết quả PCI như một cách “soi” lại bản thân để nỗ lực vượt lên chính mình trong thời gian tới.

Với nhận thức đó, và với tinh thần “đồng hành cùng DN”, lãnh đạo UBND tỉnh cùng các sở, ngành và địa phương đã có nhiều chương trình hành động và giải pháp chia sẻ khó khăn cho các DN trên địa bàn, như: cung cấp thông tin về thị trường, về tiếp cận nguồn vốn tín dụng, nhất là tạo điều kiện giúp cho các DN tiếp cận kịp thời các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ… Nhờ đó, trong thời gian qua, mặc dù suy giảm kinh tế chung, Quảng Ngãi vẫn liên tục đón nhận nhiều nhà đầu tư lớn như Cty TNHH LD KCN Việt Nam - Singapore với dự án Khu phức hợp công nghiệp - dịch vụ - đô thị VSIP với tổng vốn đầu tư 3.800 tỉ đồng; dự án mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất... nâng tổng số dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi lên 250 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn đầu tư khoảng 110.000 tỷ đồng và 32 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đầu tư hơn 4 tỉ USD.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ngãi xác định là sẽ tập trung thực hiện đẩy mạnh công tác chỉ đạo điều hành, tuyên truyền quán triệt nâng cao nhận thức của cán bộ, Đảng viên, công chức về chỉ số PCI; Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, cơ chế, chính sách thông thoáng, linh hoạt và phù hợp hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN.

Thân thiện với DN là ưu tiên hàng đầu

Ông Dương Ngọc Long - Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên:

Những nỗ lực cải cách hành chính cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh đã tạo điều kiện rất tốt cho Thái Nguyên bứt phá trong thu hút đầu tư năm vừa qua. Kết thúc năm 2014, tăng trưởng kinh tế của tỉnh Thái Nguyên đạt gần 20%, giá trị sản xuất công nghiệp tăng

hơn 7 lần so với năm 2013. Kim ngạch xuất khẩu đạt 9 tỷ USD, tăng gấp 37 lần so với cùng kỳ. Đặc biệt, năm 2014, Thái Nguyên đang là tỉnh dẫn đầu trong cả nước về thu hút FDI. Lũy kế đến nay, Thái Nguyên đã thu hút được 75 dự án FDI với tổng vốn đầu tư là 6,9 tỷ USD, đứng thứ 10/63 tỉnh, TP có đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Thành công của Tập đoàn Samsung tại Thái Nguyên cũng như các nhà đầu tư trong và ngoài nước là minh chứng, thước đo rõ nhất cho những nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Những kết quả đã đạt được là nền tảng quan trọng để Thái Nguyên thực hiện Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Và để đạt được các mục tiêu đề ra, Thái Nguyên sẽ tiếp tục nỗ lực thực hiện 3 khâu đột phá: Đột phá về công tác quy hoạch; đột phá về phát triển kết cấu hạ tầng trong đó chú trọng về hạ tầng giao thông; đột phá về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và đẩy mạnh cải cách hành chính. Với quan điểm “3 thân thiện” xuyên suốt là: Thân thiện với DN; thân thiện với người dân; thân thiện với môi trường, trong đó thân thiện với các DN là ưu tiên hàng đầu, vì DN phát triển được mới tạo điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội, tạo công ăn việc làm và tăng ngân sách Nhà nước.

Hương Giang thực hiện

Bạn đang đọc bài viết DN là chủ nhân thực sự của PCI tại chuyên mục PCI 2014 của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa