(DĐDN) - Dấu ấn của TGĐ Ngân hàng Thế giới (WB), ông Jim Young Kim chính là bảng xếp hạng môi trường kinh doanh của các nền kinh tế toàn cầu. Bảng xếp hạng được kỳ vọng sẽ định hướng cho các nhà đầu tư trong kinh doanh và giúp các nước biết mình đang ở đâu trên bản đồ kinh tế thế giới.

Singapore - đất nước có môi trường kinh doanh tốt nhất theo bảng xếp hạng môi trường kinh doanh của các nền kinh tế toàn cầu do WB đánh giá

Bảng xếp hạng của WB dựa chính vào độ phức tạp và thời gian các bước chính thức cần thực hiện để thành lập và điều hành một Cty. Nghe có vẻ giống như một quá trình bình thường, nhưng bảng xếp hạng đã gây ra một cuộc tranh luận quốc tế quyết liệt. Nó khiến Chủ tịch WB, Jim Yong Kim rơi vào trong những tình huống khó xử với các cổ đông của WB - lớn nhất là Mỹ (chỉ xếp thứ 4) và một số khách hàng quan trọng nhất của ngân hàng, đặc biệt là Trung Quốc (thứ 91) vì họ có vẻ ghét bảng xếp hạng này.

Đứng đầu trong bảng xếp hạng là Singapore, tiếp theo là Hong Kong, New Zealand, Mỹ, Đan Mạch, Na Uy. Sáu nước đứng cuối bảng xếp hạng là Cộng hòa Trung Phi (185), Chad (184), Cộng hòa Congo(183), Eritrea (182), Cộng hòa dân chủ Congo (181), Venezuela (180). VN đứng thứ 99. Tại khu vực Đông Nam Á, VN đứng trên Indonesia (128), Campuchia (133), Philippine (138), Lào (163), sau Brunei (79) và các nước Singapore, Malaysia, Thái Lan.

Hàng năm, WB xếp hạng các nước theo nguyên tắc thủ tục đăng ký hoạt động một Cty càng nhanh hơn, đơn giản quy trình hơn thì có nghĩa là tốt hơn. Điều đó đã làm xuất hiện những ý kiến trái chiều cho rằng một số chỉ số trong bảng xếp hạng là tùy ý, ngoài ra còn có mối quan tâm với phương pháp tiếp cận của cuộc khảo sát. Ví dụ các bước "chính thức" để thiết lập một DN chưa phải là toàn bộ những gì các doanh nhân bình thường thực sự phải đối mặt khi cố gắng đăng ký Cty của mình.

Tuy nhiên, WB cũng có lý lẽ để thúc đẩy thủ tục kinh doanh nhanh hơn. Có một sự liên hệ giữa các quy định và tỉ lệ tham nhũng. Phân tích của WB cho thấy, những nước có điểm số thấp hơn trong bảng xếp hạng thì bị các Cty được khảo sát phản ánh về sự tham nhũng cao hơn. Bởi vì khi cần thủ tục phức tạp và tốn thời gian để có được một giấy phép, thì nó cho phép cho các quan chức tận dụng nhiều hơn cơ hội này yêu cầu hối lộ cho việc làm điều đó một cách nhanh chóng.

Tuy nhiên, trong khi nhiều quy định chắc chắn là một gánh nặng cho DN, thì vẫn khó để theo dõi ảnh hưởng của điều đó đến hiệu suất của Cty. Nhưng có một điều là thay vì phải đối mặt với chi phí và phức tạp của việc đăng ký và tuân thủ quy định (hoặc hối lộ quan chức quản lý để tránh việc đó), các Cty phải hoạt động trong nền kinh tế không chính thức. Điều này thường đi kèm với các chi phí của an toàn lao động và nhiều điều kiện khác, như tiếp cận tài chính và các dịch vụ có thể giúp các Cty phát triển. Ở các nước đang phát triển, nền kinh tế chợ đen này có thể chiếm đến 40% GDP.

Bảng xếp hạng sẽ định hướng cho các nhà đầu tư trong hoạt động kinh doanh và giúp cho các nước biết mình đang ở đâu trên bản đồ kinh tế thế giới.

Phân tích của các nhà kinh tế Rafael La Porta và Andrei Shleifer cho thấy số lượng các Cty phải đương đầu với câu chuyện trên là không nhỏ và hoạt động ít hiệu quả do chi phí với các thủ tục cao. Những Cty này không hiệu quả vì họ điều hành kém, có ít khách hàng, và không tiếp thị sản phẩm của mình. Đó có thể là một lý do tại sao rất khó để tìm thấy một mối quan hệ tương hỗ giữa bảng xếp hạng kinh doanh và kết quả phát triển. Trên bảng xếp hạng, Trung Quốc đứng thứ 87 dưới Mỹ 4 bậc nhưng điều đó không ngăn việc quy mô của nền kinh tế Trung Quốc tăng hơn gấp đôi trong 10 năm qua (và cũng không dừng khi Mỹ rơi vào suy thoái kinh tế). Với Ai Cập, năm 2010 nước này được ca ngợi khi lọt vào Top 10 trong bảng xếp hạng kinh doanh nhưng chính WB trong báo cáo khác đã chỉ ra quan hệ kinh doanh ở đây dính dáng nhiều đến quan hệ, kết nối.

Như vậy có thể thấy, bảng xếp hạng tuy không hoàn hảo nhưng có tác dụng nhất định. Việc xếp hạng thấp chứng tỏ quốc gia đó còn tồn tại cơ chế giám sát yếu và cơ quan quản lý chưa mạnh, có quá nhiều quy định hơn mức thường xuyên có nghĩa là nhiều hối lộ và sự chậm trễ. Vì thế các nước này cần cắt giảm quy định đó để trả lại các giá trị xã hội cao nhất và tạo sự công bằng và hiệu quả tới mức có thể trong  thực thi công vụ. Nhưng điều đó không có nghĩa là một con đường đảm bảo tới sự phồn vinh và bảng xếp hạng kinh doanh cũng không quyết định được sự cải thiện phải diễn ra mạnh mẽ.

Chủ tịch WB đã cố gắng mời các chuyên gia lừng danh thế giới để cho ý kiến vào quá trình thực hiện bảng xếp hạng kinh doanh này. Tất nhiên, chủ tịch WB phải đương đầu với mọi phản ứng của các nước nhưng thực tế cho thấy cuộc khảo sát trên nhằm đưa ra bảng xếp hạng rất hữu ích dù bảng xếp hạng nên tiếp tục  thay đổi.

Hoa Chi


Bạn đang đọc bài viết Định vị trên bản đồ toàn cầu tại chuyên mục Hội nhập quốc tế của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,