là điều trăn trở của Doanh nhân Trần Uyên Phương - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Tân Hiệp Phát, tác giả cuốn sách “Vượt lên người khổng lồ”, ấn bản đầu tiên của một người Việt được ForbesBook xuất bản. 

Doanh nhân Trần Uyên Phương chia sẻ, câu chuyện phát triển của doanh nghiệp như một bài toán liên tục được bổ sung những mệnh đề, mà mệnh đề sau lúc nào cũng khó hơn mệnh đề trước, nếu mà thật sự có lời giải thì hay quá (cười).

Nhiều lúc, không muốn lớn

- Vậy chúng ta đi vào mệnh đề đầu tiên, để doanh nghiệp tồn tại, thưa chị?

Câu chuyện tồn tại và phát triển của doanh nghiệp có lẽ không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam mà theo thống kê của thế giới thì sau trong vòng 5 năm đầu hình thành thì có đến năm 95% số doanh nghiệp sẽ thất bại và 5% còn lại mới tiếp tục tồn tại tiếp lên 15, 20 năm và lâu hơn. Cũng vì thế mà đến nay lượng doanh nghiệp có lịch sử tồn tại hơn 150 năm trên thế giới là rất hiếm.

Ở Việt Nam, chúng ta mới trải qua 30 năm đổi mới và có lẽ tuổi đời của các doanh nghiệp tư nhân còn ít hơn thế. Do đó, để tồn tại và lớn lên được thì các doanh nghiệp phải vượt qua rất nhiều thử thách.

Đầu tiên, quan trọng nhất có lẽ là vài trò của người lãnh đạo. Họ được ví như “thuyền trưởng” cầm lái “con tàu” doanh nghiệp. Người lãnh đạo có thể phát triển được tới đâu thì doanh nghiệp sẽ tăng trưởng lên tới đó. Trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay, khi mà chỉ đứng im hay thậm chí đi chậm thôi cũng là thụt lùi rồi. Nếu lãnh đạo doanh nghiệp không tự mình phát triển, cởi mở tư duy thì sẽ là vấn đề lớn.

Ở một góc độ khác, nhiều khi tồn tại được rồi nhưng doanh nghiệp lại chưa thể “lớn”. Như đối với Tân Hiệp Phát, trong vòng 5-7 năm vừa qua, thật sự chúng tôi đang phải kìm hãm tăng trưởng bởi vì bộ máy sắp sửa “tới hạn” và cần phải được tăng cường năng lực thì mới tiến lên được vị trí cao hơn.

Đó cũng là một bài toán khó, khi tồn tại được và phát triển đến một mức độ nào đó, doanh nghiệp sẽ phải trả lời câu hỏi: năng lực của tổ chức như thế nào và làm sao để đi lên?

Với Tân Hiệp Phát, từ năm 2012, chúng tôi đã chủ động mời các chuyên gia và tổ chức quốc tế tham gia xây dựng bộ máy vận hành. Rõ ràng, nếu muốn là một doanh nghiệp tỷ “đô” thì phải có bộ máy phải tương ứng, không thể lấy bộ máy của một doanh nghiệp trăm tỷ đồng rồi “resize” nó lên được.

- Chị có thể chia sẻ thêm về câu chuyện “không muốn lớn” Tân Hiệp Phát?

Không muốn hay chính xác hơn là chưa muốn lớn, theo tôi là vì doanh nghiệp sợ lớn bởi lớn lên là phải trải qua một quá trình “lớn lên” từ nhất phường, nhất thành phố đến nhất quốc gia… mỗi lần nhất như vậy nó đòi hỏi một năng lực mới của doanh nghiệp.

  Là doanh nghiệp tư nhân sẽ có lợi thế là quyền tự chủ, sự linh hoạt để nắm bắt cơ hội thị trường. 

Muốn vượt ra khỏi “vùng an toàn”, nhiều khi mình phải phá vỡ cái cũ và sự đột phá nào cũng chứa đựng rủi ro. Có nhiều người đã hỏi tôi rằng, vì sao Tân Hiệp Phát từ chối “bán mình” vào năm 2012 dù “rất được giá”? Câu trả lời là bởi chúng tôi mong muốn có một thương hiệu Việt vươn tầm thế giới.

Dù 2,5 tỷ “đô” là rất lớn nhưng sứ mệnh và tầm nhìn của Tân Hiệp Phát đặt ra hơn thế, khi đó chúng tôi vừa mừng vừa lo, mừng bởi nếu “tư bản” họ đã dám trả mình cái giá đó thì mình cũng “không đến nỗi nào”. Còn lo vì một khi đã không “bán mình” thì có nghĩa là chúng tôi đã “khai hỏa” cho cuộc “cạnh tranh” vô cùng khốc liệt và không hồi kết.

Đến hôm nay, để có Tân Hiệp Phát như bạn đang thấy, chúng tôi cũng đã phải đánh đổi nhiều thứ, có những thứ chưa một lần được “tỏ bày”, cũng có những thứ sẽ được ghi riêng vào lịch sử công ty sau này nhưng thứ dễ thấy nhất đó là sự phát triển của doanh nghiệp dành của tôi và cả ban lãnh đạo. Mọi người đều biết chúng tôi từng gặp rất nhiều khủng hoảng, nhưng sau mỗi lần như thế chúng tôi lại lớn lên, chúng tôi tìm thấy được điểm yếu của bản thân để đi tiếp.

Vượt lên “người khổng lồ” vì một sứ mệnh

p/Buổi tọa đàm trực tuyến Tạo đà cho doanh nghiệp tư nhân phát triển được tổ chức vào ngày 22/11.

Buổi tọa đàm trực tuyến Tạo đà cho doanh nghiệp tư nhân phát triển được tổ chức vào ngày 22/11.

- Như vậy, có thể nói, Tân Hiệp Phát đã vượt qua chính mình, từ những khó khăn nội tại đến những hạn chế trong môi trường kinh doanh đang hoàn thiện của Việt Nam để “vượt lên người khổng lồ”?

Là doanh nghiệp tư nhân sẽ có lợi thế là quyền tự chủ, sự linh hoạt để nắm bắt cơ hội thị trường. Như tại Tân Hiệp Phát, trước những thay đổi của thị trường, chúng tôi đã làm và quyết định mọi thứ rất nhanh.

Tôi nhớ, bố tôi từng đặt câu hỏi: “Bây giờ tiếp tục mở rộng thì các con trả nợ chứ ba không có trả nữa, tụi con có dám làm không?” và chúng tôi phải sẵn sàng trả lời cho câu hỏi đó, nhờ có quyền tự chủ cộng với lợi thế là sự đồng tâm của cả gia đình để thực hiện sứ mệnh mang thương hiệu Việt Nam ra thế giới.
Tôi rất tâm đắc với một ý của TS Võ Trí Thành mới đây về việc hiện chúng ta ở giai đoạn không phải đuổi kịp doanh nghiệp nước ngoài nữa, khi mà biên giới địa lý dần được xóa nhòa, tiềm năng và cơ hội đầu tư tại Việt Nam là chia đều cho tất cả thì doanh nghiệp Việt cần tận dụng lợi thế chủ động của mình để sánh vai hoặc vượt lên chứ không phải ở vị thế bắt kịp nữa.

- Tự chủ - như chị nói, là một lợi thế, nhưng lợi thế đó nếu không cẩn thận sẽ là “con dao hai lưỡi” trong hợp tác, tìm đối tác, thưa chị?

Trong nền kinh tế “không biên giới” hiện nay muốn tồn tại và phát triển bạn bắt buộc phải hợp tác. Tự chủ không có nghĩa là cứ khư khư “chỉ biết mình” mà tự chủ là chúng tôi có thể lựa chọn những đối tác đem lại lợi ích cho cả hai và khước từ những đối tác không tốt.

Ngay từ năm 2009, Tân Hiệp Phát đã mời công ty khác tham gia hợp tác để cùng phát triển. Hiện nay, chúng tôi cũng rất cởi mở trong việc chào đón các đối tác trong nước và quốc tế có thể tham gia tích cực vào chuỗi giá trị của mình.

Chúng tôi xác định mình sẽ tự chủ và phát triển bằng việc giữ bản sắc của chính mình trên thế giới, dù có hợp tác ở Mỹ, EU hay bất cứ đâu, chúng tôi vẫn là Tân Hiệp Phát của Việt Nam. Chúng tôi có một mong muốn hay đúng hơn là một khát khao là khi bạn bè quốc tế nhắc Tân Hiệp Phát họ sẽ nghĩ đến Việt Nam như khi nhắc đến hình ảnh tà áo dài họ liên tưởng đất nước hình chữ S của chúng ta.

- Vậy để ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt có thể bắt kịp, đứng trên vai, thâm chí vượt lên “người khổng lồ”, chị trăn trở nhất điều gì?

Như một số chuyên gia kinh tế của Việt Nam gần đây có chia sẻ, tôi rất tâm đắc với câu chuyện làm sao chúng ta tạo ra được những doanh nghiệp "đầu đàn” để dẫn dắt và hướng dẫn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như khuyến khích được cộng đồng khởi nghiệp.

Tìm ra được doanh nghiệp “muốn lớn” đã khó, nhưng để họ lớn lên và trở thành “đầu đàn” lại càng khó hơn. Xây dựng được một cộng đồng doanh nghiệp có nội lực mạnh để cạnh tranh với quốc tế là một “sự nghiệp” cần sự vào cuộc của cả xã hội, nhất là sự tạo điều kiện về mặt thể chế của Đảng và nhà nước.

- Xin cảm ơn chị!

Bạn đang đọc bài viết Để doanh nghiệp Việt “vượt lên người khổng lồ” tại chuyên mục Doanh nghiệp-Doanh nhân của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,