(DĐDN) - Rủi ro môi trường và quy chuẩn hợp pháp hóa nguồn gỗ nhập khẩu đang đặt ra ngày càng lớn ở nhiều thị trường xuất khẩu của Việt Nam.

Kim ngạch nhập khẩu gỗ của Việt Nam những năm qua rất lớn, gia tăng mạnh, giá trị nhập khẩu gỗ nguyên liệu nhập khẩu mỗi năm trên 1,5 tỷ USD.

Hệ lụy từ gỗ không hợp pháp?

Hiện nay, trong các thị trường Việt Nam nhập khẩu gỗ lớn nhất, có Mỹ, EU và một số quốc gia ASEAN như Lào, Indonesia... Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là hàng rào tiêu chuẩn mặt hàng gỗ xuất khẩu ngày càng cao ở các thị trường. Mỹ và EU cung ứng gỗ nguyên liệu cho Việt Nam nhiều nhưng cũng nhập sản phẩm gỗ thành phẩm của Việt Nam lớn nhất.

Việc doanh nghiệp chủ yếu chú trọng vào gỗ nhập về nhưng không kiểm soát nguồn gốc, dễ khiến mặt hàng xuất khẩu dính những vụ kiện cáo thương mại. Tuy nhiên, "quá ham" xuất khẩu mà không quan tâm đến các vấn đề về tính hợp pháp của nguyên liệu khiến họ dễ rơi vào bẫy tự do hóa thương mại.

Các nước nhập khẩu đều quy định sản phẩm gỗ chế biến như bàn ghế, đồ trưng bày, giường tủ... đều phải có chứng chỉ nguồn gốc nhập khẩu, sản phẩm gỗ phải hợp pháp, không phải là hàng trái phép. Nếu các sản phẩm không đáp ứng được với các yêu cầu về tính hợp pháp đều đối mặt với các rủi ro như: cấm nhập khẩu hoặc xử phạt theo cơ chế bảo vệ rừng và tài nguyên.

Vì vậy, nếu các doanh nghiệp miệt mài đi “săn” gỗ nguyên liệu nhập khẩu mà không chú trọng vào các quy định về nguồn gốc gỗ, tính hợp pháp của loài gỗ, họ đương nhiên sẽ bị vướng vào các vụ kiện cáo vào các thị trường lớn như Mỹ, EU. Nếu bị phát hiện gỗ khai thác trái phép, gỗ không rõ nguồn gốc khai thác, rất có thể xuất khẩu gỗ của Việt Nam sẽ bị cấm vào các thị trường như Mỹ, EU và Nhật - nơi ngành gỗ Việt Nam đang có tăng trưởng xuất khẩu lớn và cạnh tranh được với các nước khác.

Bài liên quan:

Năm giải pháp

Trước áp lực của quá trình hội nhập phát triển nền kinh tế, để thúc đẩy phát triển xuất khẩu mặt hàng gỗ của Việt Nam thời gian tới, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau: thứ nhất, ngành gỗ cần tận dụng cơ hội từ ký kết và thực thi các FTAs. Theo đó, các doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu của thị trường nhập khẩu, trong đó yêu cầu về nguồn gốc, xuất xứ của gỗ và các sản phẩm gỗ. Bên cạnh đó, cần tìm hiểu về nội dung cam kết như thuế quan, quy tắc xuất xứ, biện pháp kỹ thuật và biện pháp phòng vệ để có chiến lược thâm nhập hiệu quả vào các thị trường đã tham gia FTAs.

Thứ hai, cần điều chỉnh cơ cấu sản phẩm gỗ xuất khẩu theo hướng tăng tỷ trọng giá trị sản phẩm sử dụng nguồn nguyên liệu được trồng trong nước, phát triển hài hòa cả sản xuất đồ gỗ ngoại thất, nội thất, hạn chế tối đa xuất khẩu sản phẩm thô.

Bên cạnh đó, để tăng khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao cho thị trường, các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu gỗ cần cải tiến mẫu mã, chất lượng, công nghệ và xây dựng thương hiệu sản phẩm nói riêng của mình với chất lượng cao và giá cả phù hợp.

Thứ ba, phát triển và mở rộng thị trường xuất khẩu gỗ, đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm gỗ xuất thông qua việc xây dựng các chương trình quảng bá về gỗ Việt Nam với vị thế là quốc gia cung cấp sản phẩm gỗ chất lượng cao, chế biến tinh xảo, tiện dụng và đặc biệt là sử dụng gỗ hợp pháp, bền vững ở các thị trường lớn. Đồng thời đổi mới công tác xúc tiến thương mại, nghiên cứu, đánh giá xu hướng thị trường, tìm kiếm đối tác theo hướng hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp tham gia hội chợ, diễn đàn thương mại gỗ quốc tế và trong nước. Hỗ trợ thông tin thị trường bằng cách cung cấp thông tin cụ thể về sản phẩm và thị trường. Đẩy mạnh công tác tiếp thị thương mại, đàm phán các hiệp định kỹ thuật để mở rộng thị trường xuất khẩu gỗ.

Thứ tư, tăng cường các hoạt động nghiên cứu; xây dựng chính sách ưu đãi đối với các doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, máy móc thiết bị hiện đại, thân thiện với môi trường. Hỗ trợ tập huấn về công nghệ thông tin, xây dựng và áp dụng chứng chỉ FSC, CoC... cho doanh nghiệp chế biến và người trồng rừng. Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật để kiểm soát gỗ nhập khẩu vào Việt Nam nhằm đảm bảo nguyên liệu gỗ tốt phục vụ sản xuất xuất khẩu; đồng thời, kiểm soát, ngăn chặn sản phẩm gỗ chế biến chất lượng kém nhập khẩu vào thị trường Việt Nam.

Thứ năm, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của nhà xuất khẩu về kiến thức, công nghệ sản xuất, kỹ năng quản lý, marketing... tổ chức các chương trình đào tạo cho các nhà quản lý sản xuất/ giám sát sản xuất, giám đốc bán hàng, kế toán, thiết kế và chuyên gia marketing. Tổ chức chương trình đào tạo về sấy gỗ và xử lý gỗ, các chương trình đào tạo về hoàn chỉnh bề mặt gỗ. Kết hợp chặt chẽ với nhà cung cấp phụ tùng/nguyên liệu (PU, nguyên liệu mạ vàng...) để chuyển giao công nghệ....

 Bà Hoàng Thị Vân Anh - Viện nghiên cứu Thương mại Bộ Công Thương

5 giải pháp cho ngành gỗ trong hội nhập

Bạn đang đọc bài viết Cơ hội cho ngành gỗ trong hội nhập tại chuyên mục Thông tin doanh nghiệp của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa