f

Hạ viện Mỹ đã yêu cầu Facebook dừng phát triển Libra cho đến khi các cơ quan quản lý Mỹ có biện pháp quản lý

Kế hoạch ra mắt đồng tiền ảo Libra của Facebook được tiết lộ hôm 18/6 đã khiến cả thế giới “sôi sục”, và hai từ khóa Libra, Facebook gần như xuất hiện liên tục ở mọi trang báo lớn, mọi diễn đàn trên thế giới nhiều ngày sau đó.

Sự sôi sục này hoàn toàn dễ hiểu. Bởi Libra đem đến viễn cảnh một đồng tiền số được sử dụng rộng rãi do tích hợp với các nền tảng đã có lượng người sử dụng khổng lồ trên toàn thế giới như Messenger, Whatsapp,

Facebook,… cho phép người sử dụng thanh toán và chuyển tiền gần như không mất phí giao dịch.

Cuộc “đảo chính” tiền tệ

Thoạt nghe giới thiệu về Libra với công nghệ Blockchain, một số người lầm tưởng đây là tiền ảo giống như Bitcoin. Nhưng không phải như vậy. Libra thực chất giống như tiền truyền thống, có neo giá trị, có đơn vị phát hành, quản lý và giám sát, có đủ tính chất của một loại tiền tệ thực tế. Ứng dụng công nghệ Blockchain sẽ giúp Libra được giao dịch dễ dàng, nhanh chóng, ẩn danh nếu muốn, và an toàn. 

Libra chỉ không được phát hành và quản lý bởi một ngân hàng trung ương của một quốc gia, như những đồng tiền truyền thống khác trên thế giới. 

Điều này có nghĩa là, với Libra, vị trí “lãnh đạo”, hay chủ quyền với đồng tiền bị thay đổi. Các ngân hàng trung ương có nguy cơ sẽ bị lật đổ, nhường chỗ cho tổ chức phi lợi nhuận Libra – dù Facebook cho biết tính chất giám sát của tổ chức Libra sẽ không chặt chẽ và mang tính “điều hành, điều tiết” như các ngân hàng trung ương, mà chỉ hoàn toàn dựa trên quan hệ cung cầu. 

Nhiều người lựa chọn thanh toán bằng ví điện tử, thay vì tiền mặt

Nhiều người lựa chọn thanh toán bằng ví điện tử, thay vì tiền mặt

Một đồng tiền mới thay đổi cấp lãnh đạo và cách thức quản lý của đồng tiền trên phạm vi toàn cầu, nếu không phải là một cuộc “đảo chính” tiền tệ thì khó còn một tên gọi nào khác chính xác hơn. 

Những nhân tố chính

Libra sẽ không gây lo ngại như vậy nếu những người đứng sau nó không phải là Facebook và 26 công ty lớn khác. Những cái tên trong Hiệp hội Libra như

Facebook, Visa, Mastercard, Uber, Paypal, Ebay… cùng cộng hưởng với nhau đã tạo ra một bức tường đầy chắc chắn và bề thế đặt nền tảng cho sự tin tưởng đối với Libra dù nó vẫn chưa ra đời. 

Nói một cách hình tượng, thì trong cuộc “đảo chính” tiền tệ này, đội ngũ tướng lĩnh lãnh đạo chính là các công ty lớn trong Hiệp hội Libra và xem chừng, danh sách “tướng lĩnh” này chưa hề chốt lại. Sẽ còn nhiều “ông lớn” khác sẵn sàng gia nhập trong thời gian sắp tới. 

Bên cạnh các tướng lĩnh, thì “lực lượng” người dân tham gia tiềm năng cũng  là điểm nhấn cho thành công của cuộc “đảo chính” này - nếu nó có thể diễn ra. Những người sẽ “đi theo” lá cờ Libra có thể đông hơn bất kỳ dân số một quốc gia nào, thậm chí có thể lên đến hơn nửa dân số thế giới nếu như họ không gặp phải trở ngại gì, và nhận được nhiều lợi ích hơn từ Libra so với cách sử dụng tiền tệ truyền thống khác.

Hiện tại, con số hơn 2 tỷ tài khoản facebook cùng với hàng triệu thành viên và khách hàng của các công ty trong Hiệp hội Libra đã đủ tạo ra viễn cảnh cuộc “đảo chính” này có thể diễn ra trên quy mô rộng chưa từng thấy.

Nhân tố thứ ba là công nghệ - cũng giống như vũ khí trong một cuộc đảo chính. Tuy có thể không vững chắc như hệ thống an ninh tiền tệ của một quốc gia, nhưng Libra sẽ được hỗ trợ bởi công nghệ Blockchain, và tên tuổi của các đại gia công nghệ trong Hiệp hội Libra đủ để bảo chứng cho độ an toàn, bảo mật, hiện đại, thuận tiện, cũng như các yêu cầu kỹ thuật cần thiết đối với đồng tiền này.

Đặc biệt, Facebook đã tuyên bố Hiệp hội Libra ban đầu có thể kiểm soát, quản lý Libra nhưng sau đó sẽ dần  đi theo hướng phi tập trung, để thị trường tự điều chỉnh theo quan hệ cung- cầu. Một đồng tiền xuyên biên 

giới, không bị kiểm soát, không bị phát hành vô tội vạ bởi một chính phủ là thứ mà nhiều tín đồ của tự do vẫn ao ước bấy lâu. Đó cũng là lý do họ ủng hộ tiền ảo. Nhưng tiền ảo chỉ mới được ủng hộ ở phạm vi nhỏ do không có những giá trị thực sự để có thể tin tưởng như đồng Libra này. 

Vậy nên, khả năng Libra sẽ thành công rất cao, nếu không có một rào cản nào thực sự lớn ngăn nó lại. 

Các Chính phủ sẽ làm gì?

Tất nhiên, các chính phủ sẽ không thể ngồi yên, trước viễn cảnh ranh giới tiền tệ quốc gia bị xóa nhòa, một đồng tiền khác bỗng nhiên được sử dụng để giao dịch, chuyển nhượng dễ dàng thay thế đồng tiền quốc gia của mình.

Chẳng khác nào, công cụ điều tiết nền kinh tế và thước đo khả năng sản xuất bị bẻ gẫy. Chính phủ sẽ mất chủ quyền, cũng là mất quyền lực, đối với tiền tệ quốc gia.

Các nhà hoạch định chính sách toàn cầu đã ngay lập tức phản ứng. Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế FATF (Financial Action Task Force) - cơ quan giám sát chống rửa tiền toàn cầu có trụ sở tại Paris, hôm 22 tháng 6 vừa qua đã tuyên bố sẽ giám sát chặt chẽ tiền mã hóa: “Quốc gia nào cho phép tiền mã hóa hoạt động sẽ phải đăng ký và giám sát các công ty liên quan. Chính phủ các nước cũng phải tiến hành kiểm tra chi tiết về khách hàng và báo cáo mọi giao dịch đáng nghi ngờ”.

Tại Mỹ, các nhà lập pháp yêu cầu điều trần về các kế hoạch tiền điện tử của Facebook. Chủ tịch Hội đồng điều hành Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện, nghị sĩ Maxine Waters, đã yêu cầu nhà mạng xã hội này tạm dừng dự án cho đến khi Quốc hội và các nhà quản lý kiểm tra những vấn đề nảy sinh và có hành động thích hợp.

Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruno Le Maire nói rằng, Facebook có thể tự do phát hành một công cụ giao dịch, nhưng Libra không nên thay thế các loại tiền có chủ quyền, với lý do có thể được sử dụng để tài trợ cho khủng bố.

Và tại hầu hết các quốc gia, mối e ngại với Libra đều được bàn thảo. Ngăn chặn việc “chiếm chủ quyền” đối với tiền tệ của đồng Libra, là vấn đề mấu chốt hàng đầu.

Chắc chắn, cuộc “đảo chính” tiền tệ của Libra sẽ bị các chính quyền dập tắt. Có thể bằng công cụ chính sách, luật lệ, thậm chí cấm không lý do. Chưa biết các chính quyền sẽ
làm cách nào, nhưng nhất định “chủ quyền” với tiền tệ sẽ không được các chính quyền “buông tay”.

Tương lai ra sao?

Như vậy, dù rất tiềm năng, nhưng với bản chất “đảo chính” tiền tệ, thay đổi đối tượng nắm chủ quyền tiền tệ, nhiều khả năng Libra sẽ không được thông qua.

Nhưng tất nhiên, ông chủ của Facebook và những người đồng hành trong Hiệp hội Libra hoàn toàn không phải những kẻ ngây thơ trong thương trường để dễ dàng bị “đè bẹp” từ khi còn trong trứng nước. Chính quyền Mỹ xưa nay cũng không phải là một chính quyền chủ trương “không quản được thì cấm”.

Một đồng tiền xuyên biên giới, không bị kiểm soát, không bị phát hành vô tội vạ bởi một chính phủ là thứ mà nhiều tín đồ của tự do vẫn ao ước bấy lâu. Đó cũng là lý do họ ủng hộ tiền ảo.

Vì vậy, rất có thể sẽ có những sự điều chỉnh, uyển chuyển nhượng bộ giữa hai bên. Chỉ cần Libra không phạm vào điều tối kỵ nhất: vô hiệu hóa chủ quyền của chính quyền với tiền tệ.

Có thể thời gian Libra chính thức ra mắt sẽ phải kéo dài hơn để quan sát và thử nghiệm. Libra có thể tạm thời chỉ được phép thực hiện chức năng thanh toán với giới hạn tổng giá trị thực hiện, và hạn chế chức
năng chuyển tiền. Có thể đại diện của ngân hàng trung ương các nước sẽ có “chân” trong Hiệp hội Libra để tham gia điều hành. Có thể phải báo cáo cho chính phủ tổng giá trị, tổng số tiền Libra  và lưu lượng giao dịch hàng ngày. Tóm lại, có rất nhiều phương án cũng như giải pháp các bên có thể phải thỏa thuận thêm.

Trong tương lai xa hơn, sẽ là những màn rượt đuổi giữa chính sách và thực tế, những màn đối phó, thậm chí luồn lách… của đồng Libra, hay một đồng tiền số tương tự. Với những đặc tính ưu việt của đồng tiền số, và với sự ủng hộ rầm rộ của người dùng, dù Facebook không thể cho ra đời hay không thành công với đồng Libra, sẽ có một ngày Libra phiên bản

B, C, D xuất hiện. Chính phủ dù có thể “chặn đứng” được Libra lần này nhưng chắc chắn sẽ phải tìm cách khác để thích nghi, và nếu “may mắn”, thì kiểm soát được tiền số chứ không thể cản bước con đường tiến lên của nó. 

Tóm lại, cuộc “đảo chính” tiền tệ của Facebook có thể không thành công, nhưng sẽ là niềm cảm hứng và là nền móng cho một thị trường tiền tệ mới mẻ, với những thay đổi mang tính cách mạng trong tương lai. 

Thị trường tiền tệ thế giới những tháng ngày sắp tới sẽ rất thú vị, và rất khác, thật đáng để mong chờ.

Bạn đang đọc bài viết Có hay không các "cuộc đảo chính tiền tệ"? tại chuyên mục Ngân hàng - Chứng khoán của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,