Cần xem kỹ luật trước khi sa thải lao động!

Enternews.vn Đó là lời khuyên của Luật sư Nguyễn Văn Lộc - Đoàn Luật sư TP HCM, chuyên gia pháp lý về doanh nghiệp, với DĐDN khi chúng tôi đặt ra vấn đề về những vụ việc các chủ doanh nghiệp sa thải nhân viên gần đây.

Luật sư Lộc cho rằng, thời điểm giao thoa giữa các năm làm việc, lễ tết hay “mùa” Đại hội cổ đông, các doanh nghiệp (DN) thường thay đổi kế hoạch nhân sự. Những nhân sự đáp ứng yêu cầu công việc cho kế hoạch mới sẽ được trọng dụng. Một số phải ra đi. Lý do thì rất nhiều, bên cạnh lý do chủ quan từ việc DN thay đổi chiến lược và nhân sự, còn có tác động mạnh mẽ từ “bên ngoài” như sự chuyển động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, buộc DN phải sử dụng máy móc công nghệ số hóa thay cho sức lao động, phần nào giúp DN cắt giảm chi phí.

- Thưa ông, bên cạnh tác động khách quan của nền kinh tế số, còn có tác động nào về chính sách hiện nay đối với việc cắt giảm hay điều chỉnh việc sử dụng lao động trong DN?

Năm 2018, tùy theo quy mô hoạt động, nhiều khoản chi của DN sẽ tăng lên. Cụ thể là số tiền đóng bảo hiểm xã hội và thay đổi về mức tiền lương tối thiểu vùng, mức lương cơ sở. Theo quy định của Luật Bảo hiểm Xã hội 2014, tiền lương tháng làm cơ sở để đóng các loại bảo hiểm bắt buộc như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế… căn cứ trên mức thu nhập chi trả cho nhân viên.

Bên cạnh đó, mức lương tối thiểu vùng tăng lên theo quy định tại Nghị định số 141/2017/NĐ-CP ngày 7/12/2017 quy định mức lương tối thiếu vùng đối với người lao động theo hợp đồng lao động. Mức lương tối thiểu vùng tăng sẽ làm quỹ lương, kinh phí công đoàn và chi phí tham gia bảo hiểm tăng theo. Năm nay nghỉ Tết xong thì chỉ còn 1 tháng là hết quý kinh doanh đầu tiên, việc kinh doanh của DN cần thời gian để ổn định trong khi các khoản phải chi vẫn phải đảm bảo.

Nếu DN có năng lực tài chính yếu mà không kiểm soát chi phí tốt tại thời điểm này thì có thể ảnh hưởng đến khả năng đảm bảo quyền lợi cho nhân viên.

Về nguyên tắc, trong bất kỳ trường hợp nào, Nội quy lao động, Thỏa ước lao động tập thể và Hợp đồng lao động (HĐLĐ) được ký giữa các bên sẽ là căn cứ để xác định DN có được quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ hay sa thải nhân sự hay không. Như vậy, bất kể việc thay đổi nêu trên vì lý do gì thì cũng cần xem xét các văn bản đó trước hết.

- Cũng không ít trường hợp DN đơn phương chấm dứt HĐLĐ với nhân viên một cách vô lý (theo ngôn từ bình dân là “sa thải”), thì luật quy định như thế nào về vấn đề này, thưa Luật sư?

Bộ luật Lao động 2012 đang có hiệu lực quy định rất cụ thể về các trường hợp đơn phương chấm dứt HĐLĐ cũng như trách nhiệm báo trước, thỏa thuận bồi thường cụ thể. Tất nhiên nếu đúng theo quy trình này thì rất khó để chấm dứt nếu không có lý do rõ ràng, hợp lý và quan trọng hơn cả là nhân viên cần đồng thuận về việc đó.

 Theo quy định của Bộ luật Hình sự và Tố tụng hình sự hiện hành, việc DN sa thải nhân viên trái pháp luật có thể bị họ tố cáo ra cơ quan điều tra đối với hành vi này. 

Quy định về sa thải lại là quy định khác, đó là mức xử lý kỷ luật cao nhất để DN chấm dứt HĐLĐ với nhân viên khi họ vi phạm Nội quy lao động. Pháp luật lao động quy định chỉ sa thải trong một số trường hợp nhân viên vi phạm. Mà điều quan trọng là các hành vi này phải được quy định cụ thể trong Nội quy lao động. Rất nhiều DN ban hành Nội quy lao động trong khi bản nội quy đó chưa đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nên không thể dùng để áp dụng sa thải khi nhân viên vi phạm.

Việc sa thải nhân viên hay đơn phương chấm dứt HĐLĐ phải tuân thủ các quy định về lý do sa thải, thời hiệu xử lý kỷ luật sa thải và trình tự, thủ tục sa thải theo Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành.

- Việc CEO sa thải nhân viên mà không theo các trình tự luật định sẽ chịu những hậu quả gì, thưa ông?

Việc tùy tiện sa thải nhân viên sẽ có thể đưa DN đối mặt với các rủi ro pháp lý. Tất nhiên cũng có những ông chủ biết là có thiệt hại nhưng sẵn sàng chấp nhận điều đó. Việc sa thải nhân viên trái luật trong thời gian qua cho thấy DN phải nhận bản án bất lợi khi nhân viên thắng kiện, hậu quả là DN phải bồi thường và mất uy tín.
Không chỉ ở các DN trong nước áp dụng sai khi CEO không am hiểu luật, mà lãnh đạo các công ty đa quốc gia nhiều khi cũng sai ở việc vội vàng ra quyết định sa thải sai. Ở cấp quản lý càng cao, mức lương càng cao thì mức bồi thường trong trường hợp sa thải càng cao. Trong cuốn sách Pháp Lý Trong Kinh Doanh, tôi có kể câu chuyện “Loại bỏ kiểu Steve!”, rằng Steve Jobs có thể sa thải một nhân viên trong thang máy ngay tức khắc. Các CEO Việt đừng nên “bắt chước” theo! Cần cân nhắc khi chưa nắm rõ luật quy định ra sao về điều này. Nếu nhân viên bị sa thải đi kiện, rủi ro không chỉ là tài chính, uy tín mà còn cả vấn đề về quan hệ lao động tại DN đó.

Một lưu ý không kém phần quan trọng, theo quy định của Bộ luật Hình sự và Tố tụng hình sự hiện hành, việc DN sa thải nhân viên trái pháp luật có thể bị họ tố cáo ra cơ quan điều tra đối với hành vi này.

- Các CEO cần làm gì để đảm bảo pháp lý cho một chính sách lao động tốt cho DN, thưa Luật sư?

Cần thống nhất quan điểm rằng Chính phủ đã quy định như vậy, DN Việt hãy thôi so sánh với quy định tại quốc gia khác. Sự điều tiết bởi chính sách luôn có lý lẽ của nó và việc tuân thủ nên là yêu cầu cơ bản.

Một là, DN cần xây dựng các chính sách nhân sự đảm bảo các yếu tố pháp lý. Việc quản lý lao động lường trước các khả năng thay đổi để khi có cơ sự thì giải quyết hợp lý và hợp pháp. Các chính sách cần chi tiết từ Nội quy lao động đến quy trình xử lý kỷ luật lao động, việc thực thi các thỏa thuận và cam kết lao động.

Hai là, DN cần xây dựng một môi trường văn hóa DN tốt gắn với các quan hệ pháp lý. Quan hệ giữa các bên không chỉ ràng buộc các điều khoản pháp lý trong tuyển dụng, ký hợp đồng, lương thưởng, chấm dứt … mà là văn hóa của tổ chức khi có sự thay đổi. Cách hành xử hợp pháp nhưng cũng hợp lý, hợp tình dù khó nhưng cần xây dựng từ ban đầu.

Ba là, các CEO và cấp quản lý cần am hiểu luật cũng như các quy trình pháp lý trong quản lý lao động, cập nhật các thay đổi pháp luật để tính toán trong bài toán chung về quản trị nhân sự vào từng thời điểm. Có những xung đột lao động không phải vì xâm phạm quyền lợi mà do cách hành xử bất chấp pháp luật, thiếu tình thiếu lý của CEO mà gây ra hậu quả cho DN.

- Xin cảm ơn ông!

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Cần xem kỹ luật trước khi sa thải lao động! tại chuyên mục DIỄN ĐÀN PHÁP LUẬT của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích