Cần sự minh bạch BOT

Enternews.vn Nếu như cách đây chục năm có vấn nạn “cơm tù” thì nay có “đường tù”. Đây là so sánh mới đây của nhiều DN vận tải và cánh lái xe về việc chủ đầu tư dự án BOT Cai Lậy (tỉnh Tiền Giang) đặt trạm thu phí...

Trạm thu phí này nhiều ngày qua bị những người tham gia giao thông tại đây phản ứng quyết liệt với nhiều hình thức.

 Sơ đồ vị trí đặt Trạm thu phí Cai Lậy. Ảnh: Minh Trí.

Sơ đồ vị trí đặt Trạm thu phí Cai Lậy. Ảnh: Minh Trí.

Tước quyền lựa chọn của người dân, DN

Mới chỉ hơn 10 ngày, trạm thu phí Cai Lậy được đưa vào hoạt động từ với mức phí dao động từ 35.000 đồng đến 180.000 đồng tùy từng loại xe. Nhiều lái xe tải đã liên tục đấu tranh với việc thu phí BOT quá cao của trạm này bằng hình thức bỏ tiền lẻ vào chai nhựa trả tiền thu phí nhằm gây khó khăn, mất thời gian cho nhân viên trạm thu phí. Đỉnh điểm của việc thể hiện bức xúc này là hành động gây khó khăn cho trạm thu phí Cai Lậy tạo ùn tắc giao thông vào chiều ngày 13/8. Trạm thu phí đã hai lần trong ngày phải xả trạm không thu tiền xe qua lại để giảm ùn tắc giao thông.

Điều mà người dân và DN bức xúc ở đây là họ đã bị tước quyền lựa chọn đi tuyến đường tránh hay đường do Nhà nước đầu tư. Bởi vì trạm thu phí được đặt trên quốc lộ 1 và thu tiền cho cả tuyến đường tránh. Giải thích về việc thu phí chung cho cả hai tuyến đường quốc lộ 1 và đường tránh ông Nguyễn Phú Hiệp - giám đốc Cty TNHH BOT Đầu tư Quốc lộ 1 Tiền Giang cho biết, dự án mà DN này đầu tư gồm 2 thành phần, tuyến tránh và phần bảo trì quốc lộ 1. Phần tuyến tránh được đầu tư mới có chiều dài 12km, xây dựng mới 7 cây cầu với tổng vốn đầu tư khoảng hơn 1.000 tỉ đồng. Còn phần bảo trì, tăng cường quốc lộ 1 đoạn qua thị xã Cai Lậy và huyện Cai Lậy có chiều dài 26,5km với vốn đầu tư trên 300 tỉ đồng.

Nhưng cách giải thích này rất khó có thể được DN vận tải và người dân chấp nhận. Rất nhiều lái xe đã bày tỏ bức xúc, khi họ chỉ đi một con đường mà bị ép trả phí cả hai con đường. Nếu đi 12 km đường tránh với giá 35.000 đồng thì cước phí tương đương 3.000/km. Trong khi cước phí hiện nay cho đường cao tốc tối đa là 2.000 đồng/km. Còn ngược lại nếu đi 26,5km đường quốc lộ 1 với giá 35.000 đồng cũng chưa từng có tiền lệ này. Bởi vì, họ đã phải trả phí bảo trì đường bộ cho những con đường do nhà nước làm mà vẫn phải trả phí gần bằng đường cao tốc. Việc đặt trạm thu phí Cai Lậy với giá quá cao và ép phải trả phí như vậy đã được cánh lái xe ví như việc họ bị ép phải ăn “cơm tù” với giá cắt cổ thời gian trước.

Gốc rễ của lợi ích nhóm

Đã có nhiều người nói rằng, sự lỏng lẻo trong quản lý, vội vàng trong triển khai… khiến nhiều dự án BOT đang bộc lộ bất cập, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Nhưng nhìn nhận kỹ lưỡng hơn thì thấy, nguyên nhân chính là sự thiếu rõ ràng, thiếu công khai minh bạch khi mở thầu, chào thầu cạnh tranh… và đây cũng chính là gốc rễ của tệ nạn tham nhũng, lợi ích nhóm.

Theo tài liệu báo chí có được, dự án tuyến tránh thị trấn (nay là thị xã) Cai Lậy được Bộ Giao thông vận tải cho phép lập dự án đầu tư vào ngày 28/7/2009 tại quyết định số 2174. Ngày 20/10/2009, Bộ GTVT có quyết định số 3054 phê duyệt đề cương, dự toán công tác khảo sát, lập dự án đầu tư xây dựng tuyến tránh.

Sau đó đến ngày 4/12/2013, Tổng cục Đường bộ có tờ trình số 95 về việc trình duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình tuyến tránh quốc lộ 1 và tăng cường mặt đường trên quốc lộ 1 đoạn qua thị trấn Cai Lậy theo hình thức hợp đồng BOT. Nửa tháng sau, Bộ GTVT có quyết định số 4173 về việc phê duyệt dự án tuyến tránh và "tăng cường mặt đường". Như vậy, với quyết định này, dự án đã có thêm hợp phần “tăng cường mặt đường".

Nhà nước đóng vai trò gì?

Nhưng điều khiến dư luận cảm thấy khó hiểu hơn là sự đồng thuận giữa đơn vị thực hiện dự án BOT Cai Lậy và các cơ quan quản lý nhà nước. Việc đặt trạm thu phí trên quốc lộ 1 để thu phí cả xe đi trên quốc lộ 1 và xe đi trên tuyến đường tránh đã được Bộ Tài Chính, Bộ Giao thông vận tải và UBND tỉnh Tiền Giang chấp thuận.

Một số chuyên gia đánh giá, với hai dự án đường tránh Cai Lậy và Quốc lộ 1 qua Cai Lậy có tổng giá trị hơn 1.300 tỷ đồng mà lại cho thu trong thời gian 6 năm 4 tháng là quá gấp. Thật khó hiểu khi liên bộ GTVT, Tài chính và UBND tỉnh Tiền Giang lại chấp nhận cho phương án thu phí BOT với thời gian ngắn như vậy. Đây là tuyến đường được đánh giá là khá dày đặc phương tiện qua lại. Việc thu hồi vốn cho nhà đầu tư sẽ không mấy khó khăn. Do vậy, người dân và DN đặt câu hỏi tại sao cả ba cơ quan quản lý nhà nước đều “ưu ái” cho nhà đầu tư BOT đến vậy?

Theo LS Nguyễn Tiến Sơn – Đoàn LS Hà Nội, nếu xem xét về mặt lợi ích, đáng ra người dân và DN tham gia giao thông luôn là người được hưởng lợi nhiều nhất từ việc sử dụng các con đường. Họ phải là những người cảm ơn các đơn vị cung cấp dịch vụ BOT giao thông. Thì ngược lại, chính sự thiếu minh bạch trong quá trình triển khai dự án đã khiến họ luôn là người đối đầu với các nhà cung cấp dịch vụ BOT. Và để có được sự thiếu minh bạch này “công đầu” thuộc về các nhà quản lý. Rồi đến khi, sự đối đầu đã trở nên vượt ngưỡng thì các cơ quan quản lý lại có thêm việc làm mới được gọi là hài hoà lại lợi ích các bên.

Được biết, trước phản ánh bức xúc của người dân, Sở GTVT Tiền Giang đã kiến nghị Bộ Tài chính và Bộ GTVT xem xét giảm phí tại Cai Lậy nhằm giảm chi phí vận tải, góp phần giảm chi phí hàng hóa lưu thông tại miền Tây đến các tỉnh, thành và ngược lại.

Còn ông Nguyễn Mạnh Thắng - Phó tổng cục Đường bộ Việt Nam thì trấn an, chúng tôi sẽ xem xét những bức xúc của dư luận để giải quyết có tình, có lý. Những kiến nghị của tỉnh Tiền Giang có thể được giải quyết, xử lý trong tháng 9.

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức cùng cơ hội nhận quà tặng hàng tháng.
Bạn đang đọc bài viết Cần sự minh bạch BOT tại chuyên mục Pháp luật của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích