Cần sự khác biệt trong xây dựng nông thôn mới tại ĐBSCL

Enternews.vn Xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2010 – 2015 tại ĐBSCL đã hoàn thành và bộc lộ nhiều điểm hạn chế. Do vậy, xây dựng NTM ở khu vực ĐBSCL cũng cần có những tiêu chí đặc thù để phát huy hết thế mạnh của mình.

Thu nhập bình quân đầu người thấp

Theo báo cáo, ĐBSCL đã hoàn thành chương trình xây dựng NTM là 20%, trong khi khu vực miền núi phía Bắc chỉ đạt một nửa so với ĐBSCL. Tuy nhiên, mức thu nhập bình quân đầu người tại vùng này vẫn thấp so với các địa phương khác trong cả nước. Năm 2015 thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn của vùng đạt 27,8 triệu đồng/năm, thu nhập trung bình toàn khu vực cũng chỉ đạt 40,2 triệu đồng, thấp hơn mức thu nhập bình quân cả nước là 47,9 triệu đồng/người. Do đó, ĐBSCL vẫn nằm trong diện nghèo so với cả nước.

Là khu vực đồng bằng châu thổ lớn nhất nước ta với diện tích khoảng 4 triệu ha, ĐBSCL được xem là vựa lúa của cả nước. Đất đai rộng lớn, bằng phẳng với gần 18 triệu dân, ĐBSCL đóng vai trò rất quan trọng về xuất khẩu gạo (chiếm tới 90% sản lượng) và thủy hải sản (60% sản lượng), tuy nhiên thu nhập của người người dân vẫn thấp cho thấy các tiêu chí trong xây dựng NTM không đem lại hiệu quả như mong đợi.

Tại diễn đàn  Đồng bằng sông Cửu Long 2016 (Mekong Delta Forum 2016), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ ra một số nguyên nhân trong xây dựng NTM còn kém hiệu quả.

Thứ nhất, là thiếu sự liên kết một cách hiệu quả giữa các tỉnh. Có tình trạng tỉnh nào biết tỉnh đó, thiếu kế hoạch liên kết vùng để hỗ trợ nhau cùng phát triển.

Thứ hai, là việc kêu gọi đầu tư phát triển công nghiệp gặp khó khăn vì thiếu các điều kiện như xa nguồn năng lượng, suất đầu tư xây dựng lớn do xa nguồn cung cấp nguyên vật liệu. Các nhà đầu tư chủ yếu khai thác nhân công giá rẻ và hưởng các ưu đãi.

Thứ ba, là chưa có chiến lược phát triển công nghiệp phù hợp, tương xứng với thế mạnh của ĐBSCL. Ngành chế biến thủy hải sản tuy có nhiều tiến bộ nhưng vẫn thiếu những cách làm mới, hiện đại, sáng tạo; chưa biết cách tối ưu hóa chuỗi sản xuất.

Thứ tư, chất lượng và số lượng thủy hải sản không ổn định, hàm lượng khoa học công nghệ thấp, tư duy thị trường còn manh mún, nên sản phẩm chưa đủ đa dạng để đáp ứng các nhu cầu cao cấp của thị trường để qua đó, xác lập uy tín, thương hiệu quốc tế của sản phẩm.

Thứ năm, là vựa lúa cả nước nhưng chưa tạo dựng được thương hiệu, uy tín, vẫn giá trị gia tăng thấp, nên giá trị xuất khẩu không cao.

Trong những năm qua, tỉ lệ tăng trưởng của khu vực ĐBSCL có xu hướng giảm rõ rệt. Nếu năm 2010, tỉ lệ tăng trưởng đạt 11,34% thì sang năm 2016, tỉ lệ này chỉ còn 6,9%. Điều đó cho thấy, việc xây dựng NTM mới ở ĐBSCL đã không đem lại hiệu quả như mong đợi, còn nhiều tiêu chí hạn chế trong phát triển kinh tế vùng.

Theo ThS. Nguyễn Thị Vân - Trung tâm nghiên cứu chiến lược và chính sách quốc gia (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) tiêu chí giáo dục ở ĐBSCL đang còn nhiều hạn chế, so sánh với các khu vực trong cả nước nếu số học sinh trung học phổ thông trên 1.000 người dân của vùng Bắc Trung Bộ là 43,01, vùng Đông Bắc là 39,05, Đồng bằng sông Hồng là 37,86, vùng Duyên hải miền Trung 36,64 và vùng Đông Nam Bộ là 30,78... thì vùng ĐBSCL chỉ có 26,31 - thấp nhất cả nước. Tương tự số học sinh trung học cơ sở cũng đứng thấp nhất cả nước.

Tỷ lệ lao động được đào tạo cả vùng đạt khoảng 14,31%; bình quân có 24,6 học sinh trung học chuyên nghiệp và 64 sinh viên đại học, cao đẳng trên 1 vạn dân. Nếu Đồng bằng sông Hồng chỉ khoảng 327.000 dân là có một trường đại học và bình quân chung cả nước là 900.000 dân thì vùng ĐBSCL lại đến 3,37 triệu dân mới có được một trường đại học. Điều này cho thấy nguồn nhân lực ở đây thuộc bậc thấp, ảnh hưởng không nhỏ tới phát triển kinh tế, xã hội nơi đây.

Cơ chế đặc thù như thế nào?

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khi cho ý kiến về việc cho phép áp dụng hệ số đặc thù ưu tiên phân bổ vốn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - ­2020 đối với các xã vùng Đồng bằng sông Cửu Long, diễn ra ngày 21/2.

Đa số các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đều đồng tình khi cho ý kiến về việc cho phép áp dụng hệ số đặc thù ưu tiên phân bổ vốn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016­ - 2020 đối với các xã vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Chính phủ cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung 1.244 xã (trong đó có 544 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao và đặc biệt khó khăn) thuộc12 tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long (không bao gồm 36 xã của thành phố Cần Thơ, là địa phương tự cân đối được ngân sách) là những xã nằm trong khu vực bị ảnh hưởng bởi điều kiện địa hình, địa chất phức tạp, điển hình của khu vực đồng bằng sông Cửu Long vào nhóm đối tượng đặc thù được ưu tiên hỗ trợ vốn đầu tư từ ngân sách Trung ương theo nguyên tắc phân bổ quy định tại Khoản 1 Điều 5 Nghị quyết số 100/2015/QH13 ngày 12/11/2015.

Ngoài hỗ trợ vốn, tái cơ cấu nông nghiệp ở ĐBSCL cũng cần phát triển gắn với việc sử dụng đất, thủy lợi, liên kết sản xuất nông sản chủ lực theo chuỗi giá trị vùng ĐBSCL và kế hoạch hợp tác liên kết phát triển bền vững tiểu vùng đồng tháp mười.

Tại hội nghị Tái cơ cấu nôn nghiệp ĐBSCL, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh, tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng NTM, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thủy lợi là vấn đề cấp bách với ĐBSCL trước những thách thức của biến đổi khí hậu và năng lực phát triển nông nghiệp của vùng đã tới hạn.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng, cần phải tiếp tục nhận diện, đánh giá về cách làm để làm sao tái cơ cấu nông nghiệp đạt được mục tiêu quan trọng hơn là gia tăng giá trị cây trồng vật nuôi đi liền với nâng cao giá trị sản xuất trên mỗi đơn vị diện tích canh tác, đảm bảo cuộc sống người nông dân phát triển bền vững, xóa cảnh được mùa thì mất giá.

Trong đó, một nội dung của tái cơ cấu nông nghiệp là chuyển đổi đất trồng lúa ( cho hiệu quả thấp) sang trồng cây, con khác của toàn toàn vùng vẫn còn ít so với kế hoạch. Các địa phương trong vùng, cùng các bộ, ngành cần xác định lại bản đồ sử dụng đất lúa sát với thực tiễn của ĐBSCL, gắn với việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ, các giải pháp hỗ trợ về vốn, chính sách, cơ chế của nhà nước cho doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Đi liền với đó, các địa phương cần lựa chọn sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đảm bảo không chồng chéo, cạnh tranh với nhau và phát triển sản xuất theo chuỗi, xây dựng thương hiệu bằng chương trình, đề án cụ thể. Bộ NN&PTNT cần hỗ trợ các địa phương trong phát triển các sản phẩm chủ lực này. Các địa phương cũng phải rà soát, cập nhật quy hoạch, chủ động thực hiện liên kết vùng, liên kết tiểu vùng cả trong quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng cho sản xuất nông nghiệp để tránh lãng phí, tập trung hiệu quả nguồn lực kinh tế.

Việc ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, tái cơ cấu ngành nông nghiệp là rất quan trọng đối với cộng đồng dân cư và từng hộ gia đình. Các Bộ, ngành cần cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu của Bộ TN&MT rà soát, hoàn thiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL, Phó Thủ tướng nhấn mạnh

Từ thực têu trên, để các xã vùng đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục nỗ lực phấn đấu hoàn thành mục tiêu đến 2020, bình quân toàn vùng có khoảng 51% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Cần sự khác biệt trong xây dựng nông thôn mới tại ĐBSCL tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích