Buộc tội, gỡ tội - hai cánh tay của tư pháp

Enternews.vn Bộ phim Người đàm phán đang công chiếu tại các rạp phim Việt có một sự trùng hợp với chủ đề “hot” nhất tuần qua khi Quốc hội bàn về dự thảo Bộ Luật hình sự: “luật sư phải tố giác thân chủ”.

p/Người bào chữa, theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, thì không phải là cá nhân những người bào chữa, luật sư… mà là một chế định bổ trợ tư pháp theo nguyên tắc: công tố buộc tội – người bào chữa gỡ tội

Người bào chữa, theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, thì không phải là cá nhân những người bào chữa, luật sư… mà là một chế định bổ trợ tư pháp theo nguyên tắc: công tố buộc tội – người bào chữa gỡ tội

Phim là đời

Bộ phim Bridge Of Spies (Người đàm phán) kể về một vụ án gián điệp có thật thời chiến tranh lạnh thập niên 1950 xảy ra tại Mỹ. Bộ phim mới đây được trình chiếu tại Việt Nam và có một chi tiết đáng chú ý. Đó là cảnh đặc vụ CIA tên Hoffman và luật sư James B. Donovan ngồi trong quán rượu. Luật sư Donovan được chỉ định bào chữa cho nghi phạm Rudolf Abel bị Mỹ kết tội làm gián điệp cho Liên Xô. Mục đích của đặc vụ CIA là “moi” thông tin từ luật sư Donovan.

Dĩ nhiên, kết quả là đặc vụ CIA không moi được thông tin gì. Đặc vụ, vẫn là những “biện pháp nghiệp vụ”, nói với luật sư Donovan: “Luật sư, tôi hiểu về đặc quyền riêng tư giữa thân chủ và luật sư và kể cả những “mánh lới” của nghề luật. Tôi biết đó là công việc của ông. Nhưng tôi đang nói với ông về an nguy của đất nước và chính bản thân ông. Tôi xin lỗi nếu điều tôi nói làm ông thấy bị xúc phạm, nhưng chúng tôi cần biết tên Abel nói gì với ông vì đó là điều chúng tôi cần biết. Ông đừng nói rằng chẳng có một điều luật nào cho phép chuyện này”.

Luật sư Donovan cũng không vừa: “Điều gì làm chúng ta được gọi là người Mỹ? Duy nhất chỉ là pháp luật. Chúng ta gọi nó là Hiến Pháp. Bởi vậy, anh đừng nói với tôi là không có luật lệ gì”.
Có thể là một sự trùng hợp giữa bộ phim này và chủ đề “hot” nhất tuần qua khi Quốc hội bàn về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS 2015: “luật sư phải tố giác thân chủ”.

Đời “căng thẳng” hơn phim

Có quá nhiều tranh luận, ý kiến khiến Quốc hội phải tổ chức thêm một Hội nghị ngoài chương trình đã được thông qua để các đại biểu tiếp tục tranh luận vào ngày 27-5. Sức nóng của Hội nghị đã khiến ngay cả Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cũng tranh luận với ba đại biểu là luật sư trong Quốc hội khóa này. Vậy hãy xem dự luật nói trên quy định gì về “tố giác tội phạm”. Người bào chữa không phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1 điều này trong trường hợp không tố giác tội phạm do chính người mà mình bào chữa đã thực hiện hoặc đã tham gia thực hiện mà người bào chữa biết được khi thực hiện nhiệm vụ bào chữa, trừ trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng khác quy định tại Điều 389 của bộ luật này.

Điều này khá lắt léo, nhưng hiểu chính xác nó sẽ là: “Người bào chữa trong quá trình bào chữa sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm do người mình bào chữa nếu biết người đó đã phạm các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng khác quy định tại điều 389 của bộ luật này”.
Đơn cử, khi bạn biết chính xác một người đang chuẩn bị đặt bom, đặt mìn ở một nơi công cộng, trách nhiệm phải ngăn chặn hành vi này là đương nhiên, không loại trừ bất cứ một người nào… Nhưng nếu bạn là luật sư, bạn đang trong quá trình bào chữa cho thân chủ. Ngoài tội danh đang bị điều tra, thân chủ tâm sự thêm về những hành vi khác trong quá khứ để giải thích nguồn cơn của hành vi đó. Bạn có đi tố giác thân chủ không? Một tình huống không dễ chút nào khi bạn đã ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với thân chủ và bị ràng buộc bởi điều 73 BLTTHS 2015 cũng như những quy định về bảo mật thông tin khách hàng trong Luật Luật sư và Quy tắc đạo đức nghề nghiệp

Vấn đề nằm ở đâu?

Tội phạm là một thực tế nhưng những người phạm tội chỉ bị coi là có tội khi có một bản án hợp pháp, có hiệu lực tuyên bố điều đó. Đó chính là cốt lõi của tôn trọng quyền con người.

Hiến pháp Việt Nam 2013 cũng đã đề cao quyền con người và quy định rằng: “Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa”. Quyền của bị can, bị cáo, được hiểu và quy định rằng: bị can, bị cáo có quyền không nhận tội, không phải khai báo nhưng gì chống lại, bất lợi cho mình. Nghĩa vụ chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tố tụng khác.
Mặt khác, người bào chữa, theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, thì không phải là cá nhân những người bào chữa, luật sư… mà là một chế định bổ trợ tư pháp theo nguyên tắc: công tố buộc tội – người bào chữa gỡ tội.

Vì thế, khi tham gia bào chữa cho thân chủ trong một vụ án, luật sư/người bào chữa không phải là cá nhân những người đó, mà là hiện thân của chế định bổ trợ tư pháp, thay mặt bị can, bị cáo thực hiện quyền con người mà họ chưa bị tước bỏ bởi một bản án có hiệu lực. Việc luật sư/người bào chữa không tố giác những hành vi phạm tội của bị can, bị cáo trong trường hợp này có nguồn gốc từ quyền con người của bị can, bị cáo. Bởi vậy, những gì gọi là đặc quyền của luật sư/người bào chữa là “quyền phái sinh” từ quyền con người của bị can, bị cáo. Và lưu ý rằng: dự luật quy định người bào chữa phải tố giác những tội mà thân chủ “đã phạm”, tức là những tội ĐÃ DIỄN RA. Điều đó không phải là chức năng của người bào chữa, vốn là một chế định bổ trợ tư pháp. Phải khẳng định một lần nữa: với những tội phạm đang diễn ra hoặc đang được chuẩn bị, thì bất cứ một ai cũng phải có nghĩa vụ tố giác.

Khi đã bước vào quy trình tố tụng, thì đương nhiên, người bào chữa phải thực hiện những quyền của bị can, bị cáo. Có như vậy thì nguyên lý công tố - người bào chữa như là hai cánh tay của nền tư pháp mới trở thành hiện thực. Và cũng khi đó chức năng buộc tội của công tố và chức năng gỡ tội của chế định người bào chữa mới giúp công lý được thực thi. 

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Buộc tội, gỡ tội - hai cánh tay của tư pháp tại chuyên mục DIỄN ĐÀN PHÁP LUẬT của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích