Brexit và cú bồi nguy hiểm

Enternews.vn (DĐDN) - Việc nước Anh rời bỏ EU đã và sẽ gây nhiều tác động tiêu cực đến không chỉ nền kinh tế EU, Anh Quốc, mà còn cả thế giới.

(DĐDN) - Việc nước Anh rời bỏ EU đã và sẽ gây nhiều tác động tiêu cực đến không chỉ nền kinh tế EU, Anh Quốc, mà còn cả thế giới.

Brexit

Các nền kinh tế suy yếu

EU và Anh Quốc

Về lý thuyết sự liên kết đem lại lợi ích to lớn nhờ giảm thiểu các chi phí dao dịch, đi lại, khuyến khích thương mại, di cư lao động, từ đó mở rộng đầu tư, tạo nhiều công việc làm và của cải cho các quốc gia tham gia hội nhập. Điều này đã được chứng minh cả về mặt lý thuyết kinh tế cũng như bằng kinh nghiệm trên thực tế từ WTO và các khu vực FTA.  Việc từ bỏ một mối liên kết gắn bó hơn 40 năm giữa Anh Quốc và EU chắc chắn đem lại những chấn động ngay lập tức hết sức to lớn và đầy nguy hiểm.  Và về lâu dài, những chi phí mà sự tách rời gây ra sẽ đem lại nhiều phí tổn cho nền kinh tế Anh Quốc, EU và giữa các nền kinh tế khác trên thế giới với hai nền kinh tế này. Hàng loạt hoạt động đầu tư, kinh doanh, thương mại của mọi chủ thể kinh tế hiện đang bị ngưng trệ và chờ đợi xắp xếp lại.  Những tổn hại từ Brexit chắc chắn là vô cùng tệ hại khiến nền kinh tế toàn cầu sẽ phải mất nhiều thời gian và chi phí để vượt qua.

Tệ hại, hiện nay cả nền kinh tế Anh và EU đang trong tình trạng phục hồi rất yếu ớt và còn nhiều rủi ro phía trước. Tăng trưởng GDP của Anh Quốc đang chậm lại từ mức đỉnh tăng trưởng GDP 3%/năm hồi giữa năm 2014 xuống mức 2% Quý I/2016 và hiện vẫn đang suy yếu; trong khi nền kinh tế của cả khu vực châu Âu cũng mới vươn tới mức 1,7% được hai quý liên tiếp. Thêm vào đó, cả châu lục này cũng chỉ mới vượt qua cuộc khủng hoảng nợ công Hy lạp, và hiện đang gặp khó khăn từ cuộc khủng hoảng di cư và khủng bố, thì Brexit là một cú bồi hết sức nguy hiểm. Các dự báo từ IMF và các tổ chức tài chính khác đều cho rằng nền kinh tế Anh và EU gần như chắc chắn sẽ rơi vào suy thoái trong năm 2017.

Mỹ cũng chịu nhiều tổn hại

Sự trì trệ và bất ổn ở EU và Anh do Brexit gây ra chắc chắn sẽ làm cho đồng Euro và đồng Bảng vốn đang yếu so với USD do chương trình nới lỏng của ECB sẽ lại càng yếu hơn, và sẽ còn kéo dài. Điều này gây lo ngại ở Mỹ rằng xuất khẩu của Mỹ trở nên khó khăn hơn, triển vọng kinh tế Mỹ chắc chắn bị tác động tiêu cực.  Nền kinh tế Mỹ hiện đang bị bủa vây từ nhiều bất ổn ở bên ngoài như sự suy giảm từ Trung Quốc, sự yếu ớt và bất ổn ở Nhật và EU lại càng chịu nhiều bất ổn nghiêm trọng hơn từ Brexit.  Tác động tiêu cực này vừa trực tiếp từ EU và Anh, vừa gián tiếp từ nền kinh tế mới nổi cũng do Brexit gây ra. Triển vọng tăng trưởng kinh tế Mỹ cho phần còn lại 2016 và 2017 chắc chắn bị cắt giảm.

Các nền kinh tế mới nổi

Một mặt, các nền kinh tế mới nổi chịu tác động trực tiếp từ Brexit.  Đó là các nền kinh tế xuất khẩu nhiều vào EU và Anh Quốc.  Triển vọng kinh tế của EU và Anh Quốc bị cắt giảm có nghĩa rằng cầu đối với hàng xuất khẩu của các nước này bị suy giảm.  Nhiều nền kinh tế ở châu Á như Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, Việt Nam… đều chịu tác động loại này.

Hiện nay xuất khẩu của VN vào EU và Nhật Bản đang yếu dần, du lịch cũng vậy là do đồng Euro (và bảng Anh) mất khoảng 30% so với USD trong khi đồng VND ít biến động. Sau Brexit, chắc chắn các đồng tiền này sẽ tiếp tục suy yếu như đề cập ở trên, nghĩa là tình hình xuất khẩu và du lịch VN sẽ tiếp tục bị tổn hại.

Mặt khác, nhiều nền kinh tế mới nổi còn chịu tác động tiêu cực gián tiếp từ sự sụt giảm của nền kinh tế Trung Quốc do Brexit gây ra. Khi Trung Quốc chịu tác động, các nền kinh tế mới nổi dựa vào xuất khẩu nguyên liệu như Braxin, Nam Phi, Indonesia… cũng bị tác động tiêu cực theo.

Đối với dòng vốn FDI, những quốc gia (trong đó có Việt Nam) được hưởng lợi từ dòng FDI từ EU và Anh cũng sẽ chịu tác động tiêu cực từ sự sụt giảm của dòng vốn này.  Bởi vì, nhiều công ty từ khu vực này đang phải vật lộn với những rủi ro từ quê nhà, và họ sẽ phải cắt giảm đầu tư ở những nơi khác để tập trung đối phó với những bất ổn ở nhà.

Trung Quốc và Nhật Bản

Hai nền kinh tế lớn thứ hai và ba thế giới này đều lệ thuộc nhiều vào xuất khẩu.  EU và Anh Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai đối với Trung Quốc, và lớn thứ nhất đối với Nhật Bản.  Khi EU và Anh bị tổn hại, cầu đối với hàng xuất khẩu của hai nền kinh tế lớn này sẽ bị tổn hại đáng kể.

Bài liên quan

Riêng trường hợp Nhật Bản còn bị tác động kép đồng thời.  Đó là vấn đề đồng Yên lên giá.  Nhiều nhà đầu tư đứng trước rủi ro Brexit đã tìm nơi trú ẩn cho tài sản của mình, và họ đã tìm đến đồng Yên.  Điều này khiến đồng Yên lên giá liên tục bất chấp nỗ lực bơm tiền không mệt mỏi của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ).  Tồi tệ hơn, ngay trước khi Brexit, BOJ lại dừng bơm tiền một cách khó hiểu (để chờ xem kết quả trưng cầu Brexit ra sao) lại càng khiến đồng Yên lên giá mạnh.  Tỷ giá đồng Yên khoảng 124 yên/1 USD hồi năm ngoái, thì hiện nay chỉ còn khoảng 100 Yên/1 USD.  Điều này lại càng làm cho xuất khẩu của Nhật trở nên tồi tệ trong tương lai. Xuất khẩu của Nhật sang EU và Anh sẽ chịu nhiều tác động.  Tồi tệ hơn, nền kinh tế này đang chưa tìm ra lối thoát từ thị trường trong nước, thì cơn chấn động Brexit này gần như chắc chắn sẽ đưa nền kinh tế này rơi vào suy thoái trong năm 2017 tương tự như EU và Anh Quốc.

Các nền kinh tế mới nổi

Một mặt, các nền kinh tế mới nổi chịu tác động trực tiếp từ Brexit.  Đó là các nền kinh tế xuất khẩu nhiều vào EU và Anh Quốc.  Triển vọng kinh tế của EU và Anh Quốc bị cắt giảm có nghĩa rằng cầu đối với hàng xuất khẩu của các nước này bị suy giảm.  Nhiều nền kinh tế ở châu Á như Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, Việt Nam… đều chịu tác động loại này.

Hiện nay xuất khẩu của VN vào EU và Nhật Bản đang yếu dần, du lịch cũng vậy là do đồng Euro (và bảng Anh) mất khoảng 30% so với USD trong khi đồng VND ít biến động. Sau Brexit, chắc chắn các đồng tiền này sẽ tiếp tục suy yếu như đề cập ở trên, nghĩa là tình hình xuất khẩu và du lịch VN sẽ tiếp tục bị tổn hại.

Mặt khác, nhiều nền kinh tế mới nổi còn chịu tác động tiêu cực gián tiếp từ sự sụt giảm của nền kinh tế Trung Quốc do Brexit gây ra. Khi Trung Quốc chịu tác động, các nền kinh tế mới nổi dựa vào xuất khẩu nguyên liệu như Braxin, Nam Phi, Indonesia… cũng bị tác động tiêu cực theo.

Đối với dòng vốn FDI, những quốc gia (trong đó có Việt Nam) được hưởng lợi từ dòng FDI từ EU và Anh cũng sẽ chịu tác động tiêu cực từ sự sụt giảm của dòng vốn này.  Bởi vì, nhiều công ty từ khu vực này đang phải vật lộn với những rủi ro từ quê nhà, và họ sẽ phải cắt giảm đầu tư ở những nơi khác để tập trung đối phó với những bất ổn ở nhà.

Trung Quốc và Nhật Bản

Hai nền kinh tế lớn thứ hai và ba thế giới này đều lệ thuộc nhiều vào xuất khẩu.  EU và Anh Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai đối với Trung Quốc, và lớn thứ nhất đối với Nhật Bản.  Khi EU và Anh bị tổn hại, cầu đối với hàng xuất khẩu của hai nền kinh tế lớn này sẽ bị tổn hại đáng kể.

Riêng trường hợp Nhật Bản còn bị tác động kép đồng thời.  Đó là vấn đề đồng Yên lên giá.  Nhiều nhà đầu tư đứng trước rủi ro Brexit đã tìm nơi trú ẩn cho tài sản của mình, và họ đã tìm đến đồng Yên.  Điều này khiến đồng Yên lên giá liên tục bất chấp nỗ lực bơm tiền không mệt mỏi của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ).  Tồi tệ hơn, ngay trước khi Brexit, BOJ lại dừng bơm tiền một cách khó hiểu (để chờ xem kết quả trưng cầu Brexit ra sao) lại càng khiến đồng Yên lên giá mạnh.  Tỷ giá đồng Yên khoảng 124 yên/1 USD hồi năm ngoái, thì hiện nay chỉ còn khoảng 100 Yên/1 USD.  Điều này lại càng làm cho xuất khẩu của Nhật trở nên tồi tệ trong tương lai. Xuất khẩu của Nhật sang EU và Anh sẽ chịu nhiều tác động.  Tồi tệ hơn, nền kinh tế này đang chưa tìm ra lối thoát từ thị trường trong nước, thì cơn chấn động Brexit này gần như chắc chắn sẽ đưa nền kinh tế này rơi vào suy thoái trong năm 2017 tương tự như EU và Anh Quốc.

Thị trường tài chính chao đảo

Có thể nói, các thị trường vốn bị thiệt hại nặng nề do Brexit nằm ngoài dự đoán của họ. Chỉ trong một ngày, các thị trường vốn toàn cầu mất khoảng 2000 tỷ USD. Các nhà đầu tư  lo ngại tình trạng kinh tế tồi tệ do Brexit gây ra đã bán tháo cổ phiếu trên toàn cầu.

Các nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu và tìm nơi trú ẩn vào các trái phiếu chính phủ.  Điều này khiến thị trường trái phiếu chính phủ hiện đang bị lo ngại là trong tình trạng bong bóng trở nên tồi tệ hơn. Hiện nay, thị trường trái phiếu chính phủ có quy mô tới hơn 100 nghìn tỷ USD trên toàn cầu vốn đang chịu lãi suất rất thấp, thậm chí âm, sẽ tiếp tục chịu thêm nhiều sức ép theo hướng này sau Brexit. Trái phiếu chính phủ Anh và Mỹ loại 10 năm từ mức trên 5 phần trăm/năm hồi năm 2008 hiện chỉ còn 1 phần trăm; trái phiếu chính phủ Đức từ mức 4,5%  xuống còn 1%, và trái phiếu chính phủ Nhật từ mức 2% xuống âm, trong cùng thời kỳ.

Với Brexit, thì tình hình này sẽ còn kéo dài nhiều năm nữa.  Điều này gây lo ngại sâu sắc về sự bền vững của thị trường này.  Trái phiếu chính phủ là tiền đi vay của chính phủ nhằm thúc đẩy kinh tế sau khủng hoảng.  Khi lãi suất quá thấp hoặc thậm chí âm, các chính phủ sẽ vay càng nhiều.  Tuy nhiên, nếu vay quá nhiều như hiện nay thì các chính phủ sẽ mất khả năng vay và chi tiêu trong tương lai.  Khi đó, các chính phủ sẽ mất khả năng kích thích nền kinh tế.  Và điều này đồng nghĩa với việc triển vọng tăng trưởng trong những năm tới sẽ không thể cao được, nghĩa là nền kinh tế toàn cầu sẽ rơi vào “bẫy tăng trưởng thấp” trong những năm tới.

Tác động đến thị  trường tiền tệ và một số hàm ý cho Việt Nam

Sau những biến động tiêu cực từ Brexit như đề cập, có thể khẳng định chắc chắn rằng Fed sẽ không tăng lãi suất ít nhất là đến tháng 9/2016.  Đồng USD do vậy sẽ chưa có áp lực tăng giá, và nhiều khả năng sẽ ổn định, đi ngang trong thời gian tới.

Với chương trình nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) trong vài năm qua, đồng Euro đã mất giá tới gần 30% so với USD. Nay với Brexit, đồng tiền này, cùng với bảng Anh có khả năng sẽ còn mất giá hơn nữa, hoặc ít nhất triển vọng lên giá của các đồng tiền này trở nên xa vời khó đoán định. Bởi vì các chương trình nới lỏng chắc chắn sẽ còn kéo dài. Riêng ngân hàng trung ương Anh (BoE) đã chuẩn bị và sẵn sàng bơm khoảng gần 400 tỷ USD để giảm chấn động từ Brexit.

Trái lại, đồng Yên Nhật lại chịu tác động lên giá khá lý thú như đề cập ở trên khi các nhà đầu tư lại tin tưởng vào đồng tiền này. Tuy nhiên, để khôi phục xuất khẩu, rất có thể BOJ sẽ tiếp tục chương trình bơm tiền với qui mô lớn nhằm làm giảm giá đồng Yên. Nếu BOJ hành động mạnh mẽ theo hướng này có thể tạo rủi ro kích thích hành động tương tự của các ngân hàng trung ương khác, đặc biệt là ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC). Trung Quốc luôn cho thấy rằng họ sẽ hành động phá giá để duy trì xuất khẩu của họ khi tăng trưởng trong nước đang giảm nhanh và xuất hiện nhiều rủi ro.

Giả định, những hành động can thiệp của BOJ và PBOC xảy ra.  Những áp lực lên tỷ giá đồng VND sẽ là không nhỏ.  Tình hình sẽ càng tồi tệ nếu Fed vẫn phải tiếp tục nâng lãi suất vào khoảng cuối năm. Bởi vì, hiện nay chỉ số CPI của Việt Nam đang tăng nhanh, vào cuối năm sẽ còn nhanh hơn cũng do yếu tố mùa.  Như vậy, nếu cuối năm áp lực tỷ giá tăng cao, áp lực lạm phát tăng cao, cộng với nhu cầu tín dụng theo mùa cao sẽ gây sức ép lên  lãi suất.  Khi lãi suất phải tăng, sản xuất sẽ bị tác động tiêu cực vì hiện nay lãi suất vẫn được xem là yếu tố quan trọng cản trở mở rộng sản xuất.

Trong bối cảnh giả định như vậy, một số giải pháp gợi ý cho Việt Nam có thể là:

Thứ nhất: Nên chủ động điều chỉnh dần dần tỷ giá nhằm thúc đẩy xuất khẩu và tránh những áp lực dồn vào cuối năm.

Thứ hai: Cố gắng không tăng các loại thuế, phí, lương càng nhiều càng tốt nhằm giảm tốc độ tăng CPI.

Từ đó, có thể tránh những áp lực quá nặng lên lãi suất thì mới có khả năng duy trì sản xuất và ổn định kinh tế vĩ mô.

Bùi Ngọc Sơn - Viện kinh tế chính trị thế giới

>> WEF 2016: Ám ảnh… Brexit

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Brexit và cú bồi nguy hiểm tại chuyên mục Quốc tế của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích