Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Nghị quyết 55 cần quan điểm tiếp cận mới

Enternews.vn Nghị quyết 55 định hướng lại hoạt động của các doanh nghiệp năng lượng nhà nước, khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia phát triển năng lượng.

Đây là chia sẻ của Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh với Diễn đàn doanh nghiệp về Nghị quyết số 55 “Định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”… vừa được Bộ Chính trị thông qua.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh.

- Bộ trưởng đánh giá như thế nào về những thành tựu của ngành năng lượng Việt Nam trong thời gian qua?

Ngành năng lượng giữ vai trò cốt yếu tác động đến phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong thời gian qua, thể hiện qua các mặt cơ bản như sau.  Ngành năng lượng trở thành ngành kinh tế năng động, có quy mô lớn. Trong 10 năm (2007-2017), giá trị sản xuất ngành năng lượng (khai thác than và dầu khí, sản xuất thiết bị điện, sản xuất và phân phối điện, khí đốt) tăng 6 lần, đóng góp 20% giá trị tổng sản lượng ngành khai khoáng, công nghiệp chế biến, sản xuất và phân phối điện, khí đốt.

Sự phát triển năng động của ngành năng lượng đã đóng góp quan trọng duy trì tốc độ tăng trưởng cao của ngành công nghiệp và cả nền kinh tế. Năm 2018, riêng các doanh nghiệp năng lượng đã nộp ngân sách 204.090 tỷ đồng, chiếm 17,8% tổng thu ngân sách quốc gia. Những đóng góp vào ngân sách Nhà nước hàng năm của ngành năng lượng đang là một công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng của Chính phủ.

Đóng góp quan trọng trọng việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương và đất nước; tích cực thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Ngành năng lượng đã tích cực phát huy và thực hiện hiệu quả vai trò là đầu tàu kinh tế của đất nước.

Các doanh nghiệp ngành năng lượng thực sự là nòng cốt, hạt nhân trong việc hình thành nên nhiều khu công nghiệp tập trung; đóng vai trò rất lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu ngân sách của nhiều địa phương, điển hình là ngành than ở Quảng Ninh, ngành dầu khí ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu; công nghiệp lọc – hóa dầu ở Quảng Ngãi, Thanh Hóa; năng lượng tái tạo ở Ninh Thuận, Bình Thuận; các nhà máy thủy điện, trung tâm nhiệt điện tại nhiều tỉnh, thành phố.

Ngoài mục tiêu phát điện, các nhà máy thủy điện còn có nhiệm vụ cắt lũ và chống hạn cho hạ du trong mùa mưa bão, đồng thời cung cấp nước phục vụ sản xuất và nhu cầu dân sinh trong mùa khô.

Hệ thống cung cấp điện, xăng, dầu, khí ngày càng phát triển mạnh, đóng vai trò nền tảng trong kết cấu hạ tầng kỹ thuật cho sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương trong cả nước; sử dụng khá hiệu quả các nguồn vốn người nước để xây dựng hệ thống truyền tải và ứng dụng năng lượng tái tạo. Các sản phẩm chủ yếu của ngành như: than, dầu thô, xăng dầu, khí, điện, đạm… đang góp phần tích cực, chủ động bình ổn thị trường.

Ngành điện đã thực hiện thành công Chương trình cấp điện cho nông thôn, miền núi và hải đảo, tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế biển, bảo vệ môi trường và đặc biệt góp phần giữ vững an ninh chủ quyền biển đảo, được nhân dân và quốc tế đánh giá cao. Các doanh nghiệp năng lượng nhà nước ngoài việc đảm bảo cung cấp năng lượng ổn định đến các vùng sâu, vùng xa ở biên giới, hải đảo còn thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, khó khăn.

 

- Nghị quyết số 55 “Về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”… vừa được Bộ Chính trị thông qua đã được các chuyên gia trong ngành phấn khởi đón nhận.

Vậy theo Bộ trưởng, Nghị quyết 55 có ý nghĩa thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam nói chung và của ngành năng lượng nói riêng, nhất là trong bối cảnh lo ngại thiếu nguồn cung năng lượng của Việt Nam hiện nay và thời gian tới?

Ý nghĩa của Nghị quyết là đã đánh giá đúng và trúng những kết quả đạt được cũng như tồn tại, những thách thức mà ngành năng lượng đang phải đối diện; phân tích những nguyên nhân khách quan và chủ quan của những hạn chế, yếu kém, từ đó Nghị quyết đã đưa ra một số chủ trương, định hướng chính sách đột phá trong phát triển năng lượng, trong bối cảnh các Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia và Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (QHĐ 8) đang được lên kế hoạch triển khai xây dựng.

Tôi và các đồng nghiệp trong ngành năng lượng đề rất phấn khởi đón nhận Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị. Như chúng ta đã biết, trong bối cảnh hiện nay ngành năng lượng quốc gia đang đối mặt với nhiều thách thức về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững, như các nguồn cung trong nước không đủ đáp ứng nhu cầu dẫn đến phải nhập khẩu năng lượng ngày càng lớn, hiệu quả khai thác, sử dụng năng lượng còn thấp.

Cơ sở hạ tầng ngành năng lượng còn một số bất cập, nhiều dự án năng lượng chậm tiến độ; trình độ công nghệ trong một số lĩnh vực thuộc ngành năng lượng còn phụ thuộc, chậm được nâng cao; chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế, năng suất lao động còn thấp. Thị trường năng lượng cạnh tranh phát triển chưa đồng bộ, thiếu liên thông giữa các phân ngành năng lượng, chính sách giá năng lượng còn một số bất cập.

Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị ban hành vào thời điểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng. Nghị quyết đã định hướng để giải quyết những thách thức mà ngành năng lượng phải đối mặt trong thời gian tới. Đó là chúng ta phải thay đổi lại cơ cấu nguồn năng lượng sao cho hợp lý hơn để đáp ứng được các yêu cầu về cung cấp đủ năng lượng cho quốc gia, và phải đảm bảo được quá trình sản xuất và tiêu thụ năng lượng ngày càng sạch hơn, xanh hơn, bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.

- Một điểm nhấn nữa được nhấn mạnh trong Nghị quyết 55 là khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia xã hội hóa phát triển năng lượng, đẩy nhanh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước thuộc ngành điện… Quan điểm của Bộ trưởng về vấn đề này thế nào nhìn từ thực tế kết quả thu hút tư nhân vào lĩnh vực này thời gian qua?

Trong giai đoạn vừa qua, tổng đầu tư vào ngành năng lượng chiếm khoảng 18-20% tổng đầu tư toàn xã hội, đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế và ngày càng được đa dạng hóa về định chế sở hữu và phương thức kinh doanh. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới và một số tổ chức quốc tế, Việt Nam đã và đang phát triển thành công ngành điện và ngành khí.

Hiện nay, mô hình huy động vốn truyền thống của Việt Nam cho hạ tầng năng lượng chủ yếu dựa vào đầu tư của các doanh nghiệp năng lượng Nhà nước như PVN, EVN, TKV, Petrolimex…được Chính phủ bảo lãnh, cùng với sự tham gia khá lớn của các thành phần kinh tế tư nhân trong và ngoài nước.

Các thành phần kinh tế ngoài nhà nước cũng tích cực tham gia trong ngành năng lượng từng bước khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng năng lượng quốc gia. Công suất phát điện được tư nhân trong và ngoài nước đầu tư chiếm khoảng 28% tổng công suất. Trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí với nhiều hình thức đa dạng như liên doanh, hợp đồng phân chia sản phẩm (PSC), điều hành chung (JOC)…

Trong lĩnh vực phát triển nguồn điện có nhiều hình thức thực hiện như BOT, IPP (các nhà đầu tư nguồn điện độc lập) và cổ phần hóa các Tổng công ty phát điện thuộc EVN (GENCO). Trong lĩnh vực khai thác than và các dịch vụ hỗ trợ ngành than đã có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm, tích cực tham gia trên thị trường chứng khoán.

Bên cạnh mặt tích cực, cũng cần nhìn nhận công tác tái cơ cấu ngành năng lượng để từng bước hình thành thị trường năng lượng cạnh tranh lành mạnh thực hiện còn chậm. Công tác cổ phần hóa và thoái vốn tại các doanh nghiệp năng lượng nhà nước còn gặp một số khó khăn về cơ chế chính sách liên quan đến giá trị doanh nghiệp và thị trường.

Việc đảm bảo hài hòa lợi ích trong ngành năng lượng giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân để đảm bảo ổn định chính trị - xã hội cần tiếp tục được quan tâm. Ngoài ra, còn nhiều dự án đầu tư trong các doanh nghiệp năng lượng nhà nước còn hiệu quả thấp hoặc không hiệu quả.

Để phát huy các mặt tích cực, giải quyết các tồn tại, hạn chế, Nghị quyết 55 định hướng cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp năng lượng nhà nước, khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia phát triển năng lượng.

Cụ thể, cơ cấu lại toàn diện các doanh nghiệp năng lượng nhà nước theo hướng tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi, có thế mạnh, áp dụng các mô hình và thông lệ quản trị tiên tiến. Hoàn thiện các cơ chế, chính sách xử lý, tái cơ cấu triệt để các dự án, doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả, thua lỗ trong lĩnh vực năng lượng. Xóa bỏ mọi rào cản để thu hút, khuyến khích tư nhân tham gia đầu tư, phát triển các dự án năng lượng trong và ngoài nước.

- Theo Bộ trưởng, việc quan trọng mà Chính phủ và các bộ, ngành cần làm là gì để triển khai đúng tinh thần Nghị quyết 55? Bộ Công Thương sẽ có những bước chuẩn bị và kế hoạch triển khai thế nào?

Để triển khai thực hiện Nghị quyết, việc quan trọng mà Chính phủ và các bộ, ngành cần tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết thông qua việc tổ chức nhiều hội nghị học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết cho cán bộ các cấp bằng nhiều hình thức, nội dung cần phong phú. Qua đó, tăng cường nhận thức của cán bộ, nhân dân về vai trò, vị trí ngành năng lượng. Công tác chỉ đạo, điều hành của các đơn vị cần bám sát chủ trương, nội dung chính sách và các giải pháp thực hiện nêu trong Nghị quyết, góp phần thúc đẩy phát triển ngành năng lượng đáp ứng đồng bộ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội – môi trường.

Bên cạnh việc tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết, Bộ Công Thương cần thực hiện ngay công tác thể chế hóa thông qua việc xây dựng các Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (QHĐ 8) theo các định hướng chiến lước trong Nghị quyết, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết.

Bộ Công Thương sẽ xây dựng các chương trình, kế hoạch, tổ chức xây dựng và thực hiện các quy hoạch về điện lực, hệ thống xăng dầu, năng lượng tái tạo; các chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tăng trưởng xanh, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; thực hiện công tác khảo sát, đánh giá, thanh tra, kiểm tra tiềm năng và các hoạt động năng lượng…

- Trong chuyến công tác của Bộ trưởng tại 3 tỉnh gồm Kon Tum, Gia Lai và Quảng Trị ngày 20 và 21/2 có thể hiểu là bước đi đầu tiên mà Bộ Công Thương tiến hành nhằm cụ thể hóa và quán triệt tinh thần của Nghị quyết 55, thưa Bộ trưởng?

Đúng như vậy, thông qua chuyến công tác khảo sát, đánh giá, tìm hiểu thông tin và làm việc với các địa phương để nghiên cứu, đánh giá về tiềm năng, xây dựng định hướng chính sách, quy hoạch phát triển năng lượng tái tạo chung cho quốc gia, xác định giải pháp phát triển mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo theo tiềm năng của từng tỉnh, từng vùng.

Khu vực Tây Nguyên nói chung, các tỉnh Gia Lai, Kon Tum hay Quảng Trị nói riêng được đánh giá có tiềm năng lớn các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời. Chuyến công tác nhằm mục đích tìm hiểu, thu thập thông tin để đánh giá thực trạng phát triển năng lượng tái tạo khu vực, đồng thời xác định rào cản phát triển năng lượng tái tạo (NLTT), từ đó đề ra chính sách, giải pháp nhằm huy động tối đa tiềm năng nguồn NLTT.

Để tập trung ưu tiên sử dụng năng lượng gió và mặt trời cho phát điện tại các tỉnh này, cần có cơ chế, chính sách thích hợp để thu hút đầu tư từ các thành phần kinh tế. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, nhất là hạ tầng truyền tải điện đồng bộ với phát triển nguồn NLTT. Để thực hiện thành công những giải pháp cho phát triển năng lượng tái tạo cần sự chung tay góp sức từ cả Bộ ngành và địa phương.

Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Nghị quyết 55 cần quan điểm tiếp cận mới tại chuyên mục Diễn đàn kinh tế của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích