Trung Quốc đang làm cạn kiệt hải sản ở Biển Đông như thế nào?

Enternews.vn Tình trạng đánh bắt quá quá mức của Trung Quốc có thể làm cạn kiệt nguồn tài nguyên sinh vật biển.

Các tàu cá Trung Quốc (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Các tàu cá Trung Quốc (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Trong nhiều năm, các báo cáo về các hoạt động đánh bắt hải sản bất hải hợp pháp đã đeo bám đội tàu đánh bắt xa bờ của Trung Quốc. 

Gần đây, Trung Quốc đã thắt chặt đáng kể các quy định quản lý các tàu cá có hiệu lực trong suốt năm 2020, bao gồm các hình phạt khắc nghiệt hơn đối với thuyền trưởng và các công ty bị phát hiện vi phạm luật.

Theo ước tính có ít nhất 2.900 tàu, hạm đội nước xa của đất nước, hoạt động bên ngoài biên giới biển của mình, thấp hơn so với các quốc gia khác. Kể từ năm 2003, đã tăng ít nhất 1.000 tàu thuyền và tăng gấp đôi sản lượng khai thác hàng năm được báo cáo.

Trung Quốc không chỉ là nhà xuất khẩu hải sản lớn nhất thế giới, gần 1,4 tỉ dân nước này còn tiêu thụ đến hơn 1/3 lượng hải sản trên toàn cầu. 

Chính phủ Trung Quốc cho biết đội tàu đánh bắt xa bờ của họ có 2.600 chiếc, nhưng nhiều nghiên cứu khác nhau, ví dụ của tổ chức Viện Phát triển hải ngoại (ODI, Vương quốc Anh), ước tính con số ít nhất phải lên đến 17.000, trong đó phần lớn không được đăng ký và hoạt động lén lút.

Hầu hết các tàu Trung Quốc đều lớn đến mức họ đánh bắt được nhiều cá trong một tuần bằng một tàu địa phương có thể đánh bắt trong một năm.

Hầu hết tàu cá xa bờ của Trung Quốc là cỡ lớn, lượng tôm cá một tàu cào vét một tuần có khi nhiều bằng một tàu cá Senegal hoặc Mexico đánh bắt trong cả năm. Đội tàu Trung Quốc không tự nhiên phát triển đến quy mô hiện nay, Bắc Kinh trợ cấp cho ngành công nghiệp này hàng tỉ nhân dân tệ mỗi năm. Tàu Trung Quốc có thể đi xa như vậy cũng nhờ khoản trợ cấp nhiên liệu vốn đã tăng gấp 10 lần từ năm 2006 đến 2011 (dữ liệu sau đó không còn được công bố).

Kể từ năm 2013, chính phủ Trung Quốc đã điều nhiều tàu nạo vét và phá hủy hầu hết các rạn san hô để bồi đắp, xây dựng đảo nhân tạo tại 7 thực thể bị Bắc Kinh chiếm đóng phi pháp tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam ở Biển Đông.

Theo ước tính, các hoạt động của Trung Quốc tại Biển Đông đã gây thiệt hại cho khoảng 159/162 km2 san hô tại vùng biển này. Trong đó hoạt động bồi lấp, xây dựng đảo trái phép của Trung Quốc gây thiệt hại khoảng 14/15 km2; hoạt động nạo vét của Trung Quốc gây thiệt hại khoảng 39/40 km2; hoạt động nạo vét làm bến đỗ, kênh rạch cho tàu thuyền đi lại của Trung Quốc gây thiệt hại khoảng 2/3 km2; hoạt động khai thác trai khổng lồ của Trung Quốc gây thiệt hại khoảng 104/104 km2.

Trung Quốc không chỉ là nước xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, dân số nước này còn chiếm hơn 1/3 tổng lượng cá tiêu thụ trên toàn thế giới. 

Không nơi nào đội tàu đánh cá của Trung Quốc có mặt khắp nơi như ở Biển Đông, một trong những khu vực tranh chấp nóng bỏng nhất trên thế giới, với các yêu sách lịch sử, lãnh thổ và thậm chí đạo đức cạnh tranh từ Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei, Đài Loan và Indonesia. Bên cạnh quyền đánh bắt cá, lợi ích ở những vùng biển này còn bắt nguồn từ niềm tự hào dân tộc rối ren, các mỏ dầu và khí đốt dưới biển sinh lợi, và mong muốn chính trị về quyền kiểm soát một khu vực mà một phần ba thương mại hàng hải của thế giới chảy qua.

Ở Biển Đông, quần đảo Trường Sa thu hút nhiều sự chú ý nhất khi chính phủ Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo trên các bãi đá ngầm và bãi cạn ở vùng biển này, quân sự hóa chúng bằng các dải máy bay, bến cảng và cơ sở radar. Thuyền đánh cá Trung Quốc tăng cường các nỗ lực bởi tràn ngập khu vực, tụ tập và đáng sợ đối thủ cạnh tranh tiềm năng, như họ đã làm vào năm 2018, đột nhiên cử hơn 90 tàu đánh cá để thả neo trong vòng vài dặm của đảo Thị Tứ Philippines - tổ chức ngay sau khi chính phủ Philippines đã bắt đầu nâng cấp khiêm tốn về cơ sở hạ tầng của đảo.

Có thể thấy, các cuộc đụng độ về ngư trường liên quan đến Trung Quốc không chỉ giới hạn ở Biển Đông. Nhật Bản và Trung Quốc đang có mâu thuẫn về quần đảo Senkaku, được gọi bằng tiếng Trung Quốc là Điếu Ngư hoặc đảo “đánh cá”. Từ vùng biển của Triều Tiên đến Mexico đến Indonesia, các cuộc xâm nhập của tàu cá Trung Quốc ngày càng trở nên thường xuyên, trơ trẽn và hung hãn hơn. 

Khó có trí tưởng tượng tuyệt vời nào để hình dung ra cách một cuộc đụng độ dân sự dường như có thể nhanh chóng leo thang thành một cuộc xung đột quân sự lớn hơn. Những cuộc đối đầu như vậy cũng làm dấy lên lo ngại nhân đạo về việc ngư dân trở thành thiệt hại tài sản thế chấp, và các câu hỏi về môi trường về các chính sách của chính phủ đang đẩy nhanh sự suy giảm đại dương. Nhưng trên hết, tầm với và tác động của tham vọng trên biển của Trung Quốc làm nổi bật một điều rằng giá cá thực hiếm khi xuất hiện trên thực đơn.

Đá Subi của Việt Nam bị Trung Quốc bồi đắp thành đảo nhân tạo. Ảnh: DigitalGlobe.

Đá Subi của Việt Nam bị Trung Quốc bồi đắp thành đảo nhân tạo. Ảnh: DigitalGlobe.

Bình luận về vấn đề này, chuyên gia John McManus tại Đại học Miami (Mỹ) cho rằng, hoạt động xây dựng đảo nhân tạo phi pháp và đánh bắt quá mức của Trung Quốc có nguy cơ hủy hoại hệ sinh thái và làm cạn kiệt nguồn hải sản ở Biển Đông.

Các tàu cá Trung Quốc nổi tiếng mạnh tay khai thác và thường được tàu cảnh sát biển hộ tống khi đánh bắt xa bờ. Chuyên gia McManus cho biết chính quyền và quân đội Trung Quốc tài trợ đáng kể cho các đội tàu cá tiến hành hoạt động đánh bắt ở Biển Đông. “Điều này dẫn đến tình trạng đánh bắt quá mức, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên sinh vật biển”, ông McManus cảnh báo.

Mặc dù khó dự đoán khi nào nguồn hải sản ở Biển Đông sẽ cạn kiệt, thế nhưng theo ông John McManus - giáo sư sinh thái và sinh học biển tại Đại học Miami, Mỹ: “Ở bãi cạn Scarborough (bãi cạn Trung Quốc giành quyền kiểm soát từ Philippines hồi năm 2012), Trung Quốc chẳng những cho tàu quây kín không cho ngư dân Philippines đánh bắt cá mà nước này còn cho tàu các tàu có các lưỡi cắt để đào sâu xuống đáy biển nhằm khai thác loài trai khổng lồ”.

Giáo sư McManus cho rằng, những thiệt hại từ các hoạt động khai thác trai khổng lồ cùng với hoạt động đánh bắt tận diệt tại Biển Đông còn làm suy giảm số loài thủy sản và gây ra nguy cơ tuyệt chủng đối với một số loài. Điều này có nghĩa là nguồn cá để nuôi sống một bộ phận dân số các nước ven Biển Đông sẽ thiếu hụt, do đó làm gia tăng nguy cơ về an ninh lương thực.

“Một nước đánh bắt quá nhiều thì đương nhiên sẽ làm ảnh hưởng đến các nước khác. Nó cũng giống như trong cuộc sống hàng ngày, khi cơ hội trao cho bạn nhiều hơn thì cơ hội dành cho người khác sẽ ít đi. Vì thế nên cách tốt nhất ở đây là phải dừng ngay những tuyên bố chủ quyền phi lý. Nếu không muốn nguồn lợi thủy sản bị cạn kiệt, các nước liên quan cần phải ngồi lại với nhau để tính toán lại, phối hợp xây dựng kế hoạch đánh bắt ở Biển Đông. Chúng ta cần một thỏa thuận hòa bình, có thể kéo dài 30 năm rồi gia hạn và tiến tới thỏa thuận quản lý Biển Đông về nguồn lợi thủy sản. Theo tôi, cần phải có một công viên xanh để bảo tồn đa dạng sinh học ở Biển Đông. Tuy nhiên, đây sẽ không phải là điều dễ thực hiện bởi chắc chắn nó sẽ vấp phải sự phản đối của các nước có lợi ích trực tiếp khi nguồn thu của họ bị ảnh hưởng”. - Chuyên gia McManus đề xuất giải pháp.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết Trung Quốc đang làm cạn kiệt hải sản ở Biển Đông như thế nào? tại chuyên mục Chính trị - Xã hội của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,

 



Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích