Ấm và ức cổ tức ngân hàng

Enternews.vn (DĐDN) - Câu chuyện cổ tức đối với ngành ngân hàng năm nay có phần phần nóng hổi hơn, khi nhiều NHTM CP đã rục rịch được chia cổ tức.

(DĐDN) - Câu chuyện cổ tức đối với ngành ngân hàng (NH) năm nay có phần phần nóng hổi hơn, khi nhiều NHTM CP đã rục rịch được chia cổ tức sau một giai đoạn phải thực hiện trích lập dự phòng đầy đủ và đảm bảo các chỉ tiêu hoạt động an toàn theo quy định của NHNN.

Đối với khối NHTMCP Quốc doanh như BIDV, Vietcombank, Vietinbank, NHĐB Sông Cửu Long (MHB),

việc chia cổ tức trong các kì đại hội 2 năm gần đây không có nhiều thay đổi: Các NH đều được chia cổ tức mà không bị kiểm soát không chia, trừ MHB đã có kế hoạch riêng.

“Ấm” như cổ đông NHTM Nhà nước

Cụ thể, năm 2013, BIDV chia cổ tức 8,5%, với tỷ lệ trả bằng cổ phiếu 2,1% bằng tiền mặt và 6,4% bằng cổ phiếu. Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà tại thời điểm đó chia sẻ đây là nỗ lực của BIDV trong bối cảnh kinh tế khó khăn. BIDV cam kết sẽ tăng cổ tức không dưới 9% năm 2014. Nói được làm được, ĐHCĐ mới đây của BIDV đã thông qua chia cổ tức 10,2% năm 2014, cao hơn so với kế hoạch 9,4% trước đó. Đáng nói 10,2% này sẽ được trả bằng tiền mặt và đây có lẽ là một trong những NH có tỷ lệ chia cổ tức bằng tiền mặt cao nhất trong năm nay.

“Ấm” hơn BIDV ở năm 2013, cổ đông Vietcombank đã nhận cổ tức

bằng 12% tiền mặt và 15% thưởng cổ phiếu, quỹ dự chi trả cổ tức đạt tới 2.780 tỷ đồng, xấp xỉ ½ lợi nhuận hợp nhất của VCB là 5.727tỷ đồng. Năm 2014, VCB dự kiến trình ĐHCĐ mức chi cổ tức là 10% mệnh giá cổ phiếu. Đặc biệt, cổ đông VCB liên tiếp 3 năm, từ 2012 đến 2014, được nhận cổ tức 12% và tất cả đều bằng tiền mặt.

Không kém cạnh, cổ đông của Vietinbank (CTG) cũng thường xuyên được mua ưu đãi, thưởng cổ phiếu trong nhiều năm qua. Đặc biệt năm 2011 cổ đông CTG được hưởng cổ tức 13,47%, năm 2012 là 16% và năm 2013 là 10%. Cần lưu ý là trước đó năm 2012, CTG đã có kế hoạch 3 năm liên tiếp chỉ trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 1:1 song việc linh động và kết hợp giữa cả hai hình thức chi trả đã cho thấy CTG khá quan tâm đến tiếng nói cổ đông – đặc biệt với hơn 64% cổ phần đại diện cổ đông góp vốn chính là NHNN. Riêng kế hoạch chia cổ tức năm nay có đột biến lớn do CTG đang có kế hoạch sáp nhập PGBank: NH dự chi

3.723 tỷ đồng để chia cổ tức 10% vốn điều lệ.

Cổ đông NHTM CP: Cổ tức ấm ức tới... cổ

Không được như khối NHTM CP Nhà nước, các NHTM CP nói chung năm nay đều không có mức chia cổ tức cao. Cá biệt có một số NH đã có kế hoạch chia cao nhưng thực tế vẫn bị điều chỉnh sau khi trình NHNN như VIB từ mức 11% dự kiến bị điều chỉnh xuống 9%, hay LienVienPostBank từ 10% xuống còn 6%... Số các NH còn lại, đặc biệt với các NH có hội sở tại TP HCM, mức cổ tức được chia cao nhất thuộc về ACB với 7%. Đứng thứ hai là HDBank với 5%. Một số NH có mức dự kiến chia cổ tức khá như Nam Á Bank với 9% cũng bị NHNN ấn định chỉ còn 4%...

Một số NH hiện tại chưa ĐHCĐ nhưng vẫn đang có kế hoạch trình phương án chia cổ tức khá, có hội sở ở HN, với tỷ lệ đáng mừng là MB với 12%, SHB với 7%. Trong khi đó, nhiều NH cũng đã lên kế hoạch dài hạn sẽ không chia cổ tức ít nhất trong ba năm.

Về mặt hình thức trả cổ tức, nhiều cổ đông đều có chung suy nghĩ NH là ngành “mở mắt là tiền, nhắm mắt cũng là tiền”, nên nếu như HĐQT và Ban điều hành biết rõ tính chất kinh doanh NH là kinh doanh tiền tệ, và các cổ đông bỏ vốn góp cũng là nhu cầu chờ đợi được hưởng cổ tức bằng tiền. Do đó, được chia cổ tức ít, nhưng bằng tiền, các cổ đông vẫn thích hơn là chia cổ tức cao như bằng các hình thức khác. Một số các NH đang có kế hoạch trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông năm nay là

ACB (7%), Nam Á Bank (4%), SaiGonBank (3,5%) và Bản Việt (1,5%). Tuy mức trả cổ tức nêu trên có thể nói vẫn ở thấp đến cực thấp, nếu so với cổ tức của một số DN đầu ngành khác như Vinamilk, Đạm Phú Mỹ hay FPT (có thời điểm chia cổ tức tới 40%/năm), nhưng nhìn chung đối với các cổ đông NH nói chung, đây vẫn là niềm an ủi. Đáng nói là trong khi NHNN cho rằng họ không kiểm soát hình thức chia cổ tức mà chỉ “ấn định” tỷ lệ, thì nhiều NH cũng cho biết họ sẽ phải xin phép NHNN về hình thức chia cổ tức bằng tiền mặt hay cổ phiếu. Do đó, chưa bàn đến cổ tức thấp hay cao mà chỉ nói riêng về hình thức chia cổ tức, các cổ đông NHTM CP nói chung đều… ấm ức khó thông!

Cái lí của cơ quan quản lí

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Cục trưởng Cục Thanh tra Giám sát NHNN, việc chia cổ tức của các NHTM CP theo quy định Luật Doanh nghiệp, vì NH cũng là DN, là quyền của các cổ đông; nhưng NHNN cũng căn cứ vào là khoản 2, điều 59 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Quy định nêu rõ: tùy theo tính chất, mức độ rủi ro, NHNN có thể áp dụng một số số biện pháp xử lý với NH, trong đó có việc hạn chế chia cổ tức – để can thiệp. “NHNN không vượt quyền trong việc can thiệp nói trên. Ngoài ra, trong hai năm gần đây, NHNN có Thông tư 2 yêu cầu các NH triệt để xử lý nợ xấu, yêu cầu tổ chức tín dụng phải trích lập dự phòng nợ xấu, và giữ lại một phần lợi nhuận để đảm bảo nâng cao năng lực tài chính”- ông Dũng khẳng định.

Cũng theo Cục Trưởng Cục Thanh tra Giám sát NHNN, xét trên toàn hệ thống, có nhiều NH (không riêng MHB-PV), liên tiếp ba năm vẫn không được chia cổ tức. Nhiều NH không được chia cổ tức mức cao như dự kiến ban đầu, không phải các NH đại diện cho quyền lợi cổ đông kì vọng quá cao hoặc làm ăn chưa tốt, chưa trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ và chưa đảm bảo an toàn trong hoạt động, mà kể cả khi làm ăn tốt, thực hiện đầy đủ các quy định của NH, NHNN vẫn khuyến khích giữ lại một phần lợi nhuận để tái tạo nguồn vốn. Theo đó, các NH chưa chia cổ tức hoặc chia cổ tức thấp thì “cơm không ăn, gạo còn đó”. Lợi nhuận giữ lại giúp NH sẽ tăng nguồn vốn chủ sở hữu, tái tạo vốn.

“Về dài hạn, NH làm ăn tốt thì các cổ đông cũng sẽ được. Cổ đông nên tin tưởng NH và có sự đồng thuận với chính sách “kiểm soát” chia cổ tức trong giai đoạn hiện nay. Khi các NH đều hoạt động lành mạnh, bền vững, việc chia cổ tức lúc đó sẽ lại có lợi rất nhiều cho cổ đông”- ông Dũng nói.

Tích lũy để ứng phó nợ xấu

Trên thực tế không phải tới năm 2015 mới có hiện tượng NHNN can thiệp chuyện chia cổ tức của các nhà băng. Ngay từ năm 2012, NHNN đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-NHNN về các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng và hoạt động NH trong những tháng cuối năm và đầu năm 2013, trong đó có yêu cầu cụ thể: Tổ chức tín dụng chưa trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ theo quy định thì chưa được chia cổ tức, lợi nhuận của năm 2012 và không được tăng tiền lương, tiền thưởng, thù lao cho cán bộ, nhân viên. Các NHTM CP phải báo cáo phương án phân phối cổ tức, lợi nhuận của năm 2012 trước khi thực hiện ít nhất 15 ngày làm việc cho NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố nơi có trụ sở chính của ngân hàng đó để có ý kiến.

Năm 2015, trước tình hình hoạt động của hệ thống suy giảm về hiệu quả do nợ xấu và mức độ rủi ro của môi trường kinh doanh ngân hàng có dấu hiệu gia tăng, Ngân hàng Nhà nước đã có Chỉ thị số 02/CT-NHNN vào đầu năm để quán triệt, các tổ chức tín dụng phải tiết giảm chi phí hoạt động, tập trung mọi nguồn lực để xử lý nợ xấu, không tăng lương, tăng thưởng, thù lao cho cán bộ, nhất là các vị trí quản trị, điều hành khi chưa trích lập đủ dự phòng rủi ro. Kiểm soát chia cổ tức xét ở một mặt nào đó cũng là bước hạn chế tiếp theo của NHNN, tới đối tượng góp vốn kinh doanh NH trong đó các cổ đông bao gồm các ông chủ NH - những nhà buôn vốn. Nếu như các ông chủ nhà băng sử dụng cổ phiếu của chính NH mình để làm công cụ thế chấp, vay vốn, làm đòn bẩy tăng sở hữu đầu tư NH khác và sử dụng cổ tức như một phần bù đắp lãi suất vay đầu tư; nay lại bị hạn chế chia cổ tức, thì giải pháp xử lí tình huống sẽ phải là các ông chủ bán ra cổ phiếu, giảm tỷ lệ sở hữu và trực tiếp giảm hiện tượng sở hữu chéo. Tuy nhiên, đây có lẽ mục tiêu sau cùng nết xét về tổng thể lý và tình của chuyện quản lí ngành can thiệp chuyện chuyện nội bộ, chia cổ tức của các NH. Và việc NHNN vẫn phải giữ chặt hầu bao “hộ” các cổ đông NHTM, cho thấy hệ thống NH nói chung vẫn đang phải tích cực, nỗ lực, và đang trong quá trình cần có tích lũy để ứng phó với nợ xấu và tái cơ cấu.

Ổn định trong bất ổn!

Những quan ngại về chính sách neo tỷ giá và e ngại biến động tỷ giá vẫn chưa nguội dù NHNN cam kết giữ ổn định.

Theo quan điểm của NHNN, định hướng ổn định tỷ giá VND/USD năm nay sẽ không thay đổi với biên độ, nếu có chỉ ở 2%.

Không dễ cầm cương

Tuy nhiên, thực tế thị trường dường như lại đang chứng tỏ không dễ cầm cương “ngựa tỷ giá” bất kham trong năm 2015. Bởi nếu nhìn rộng ra thị trường quốc tế, ngay từ đầu 2015, đã có 12 NHTW trên thế giới thực thi chính sách nới lỏng tiền tệ, trong đó có nhiều nước có giao thương mậu dịch rất lớn với VN, bao gồm cả Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Úc. Một số nước trong khu vực ASEAN, theo nhận định của Phòng Nghiên cứu Phân tích Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), như Singapore, Indonesia, Thailand… cũng đang hướng về chính sách nới lỏng tiền tệ để thúc đẩy tăng trưởng và đối phó giảm phát. Động thái này tựu trung, cộng hưởng với sự phục hồi tích cực của kinh tế Mỹ, đã khiến chỉ số USD tăng lên mức kỉ lục (khoảng 18% từ tháng 6/2014 đến tháng 3/2015).

Ở VN, tỷ giá hiện tại trong hệ thống nhà băng đang dao động dưới mức trần 21.630 đồng/USD đã được thiết lập đầu tháng 4/2015, cách trần 21.672 đồng mà NHNN đề ra chỉ 52 đồng. Tuy không còn tình trạng “tăng một lèo” nhiều phiên liên tiếp nhưng tỷ giá hiện vẫn không có dấu hiệu “hạ nhiệt” và tâm lí thị trường nói chung vẫn e ngại, chưa ngã ngũ và thống nhất hoàn toàn về chính sách/ lợi ích của việc “neo” tỷ giá.

Theo TS Cấn Văn Lực, Cố vấn Chủ tịch HĐQT BIDV, chính sách ổn định, cân nhắc lợi ích các mặt và quyết định “neo” tỷ giá của NHNN không có nghĩa đó sẽ là nguyên nhân làm DN VN bị giảm sức cạnh tranh. “Thực tế, hàng hóa xuất khẩu của VN nhiều khi duy trì giá bán thấp hơn so với mức giá của các nước khác, nhưng sức cạnh tranh vẫn hạn chế, bởi nhiều yếu tố như mẫu mã, chủng loại, thị hiếu, giá trị sử dụng chưa vượt trội, mức độ thỏa mãn của người tiêu dùng chưa cao…”, ông Lực nói. Trong khi đó, Chuyên gia Kinh tế Huy Nam cũng cho rằng việc điều chỉnh tỷ giá hay không tới đây của NHNN, khó có thể không xem xét thận trọng các yếu tố có liên quan trực tiếp như đã nêu. Trong đó, nếu tăng tỷ giá có thể khiến nợ công nhanh chóng tiệm cận trần 65% và sức ép trả lãi nợ công lên nền kinh tế sẽ càng ngày càng lớn, thì yếu tố tăng trưởng xuất khẩu của năm 2015, dự báo sẽ không vì “neo” tỷ giá biên độ 2% mà giảm sút. Cơ cấu xuất khẩu của VN năm 2014 phần lớn thiên về DN FDI. Do đó nếu không có sự ổn định về tỷ giá mà “chiều” và “nới” tỷ giá theo tâm lí thị trường, sẽ ảnh hưởng ngay lập tức đến nguồn thu hút FDI và qua đó, cũng ảnh hưởng đến xuất khẩu VN.

Ngoài ra, cũng theo Chuyên gia Huy Nam, một điểm đáng lưu ý là đồng VN sau mỗi lần điều chỉnh hay phá giá, không bao giờ quay lại giá trị cao hơn lúc đầu. Do đó, bất cứ quyết định điều chỉnh tỷ giá với biên độ lớn nào cũng cần sự thận trọng và đặc biệt nhìn xa của NHNN. “Nếu như các đồng bạc khác trên thế giới thường nới lỏng có định lượng để có lợi thế cho kinh tế và khi đúng thời điểm, đồng bạc được nới lỏng định lượng sẽ tăng trở lại thì VND nếu đã phá giá, thì sẽ “bốc hơi” luôn. Trong khi đó, xét toàn diện thì tác động của đồng bạc xanh tăng mạnh trên thị trường quốc tế thực tế không ảnh hưởng lớn tới thị trường ngoại hối của VN”, ông Nam nói.

Cần tác động mạnh hơn

Phép “trấn an” thị trường bằng cam kết của NHNN đã hết tác dụng và thị trường cần hơn nữa những tác động mạnh khác.

Làm thế nào để tác động tâm lí trên thị trường không làm tăng nhiệt tỷ giá, khiến các DN xuất nhập khẩu nguội “sốt ruột” và không còn e ngại về biến động tỷ giá trong 8 tháng còn lại, với biên độ duy nhất còn 1%? Xem ra, phép “trấn an” thị trường bằng cam kết của NHNN đã hết tác dụng và thị trường cần hơn nữa những tác động mạnh khác. Tin rằng đúng thời điểm, với dự trữ ngoại hối tương đương 36 tuần nhập khẩu, NHNN sẽ chứng minh bằng hành động để tăng cung ngoại tệ, tâm lí thị trường vững chắc hơn.

Dù vậy, nhìn về dài hạn, với một nền kinh tế có đến 70% GDP đến từ nhập khẩu, mà 2/3 kim ngạch lại thuộc về DN FDI, kinh tế VN và cả tỷ giá VND/USD vẫn đang trong tình trạng “neo” ổn định giữa bất ổn. Nhiều mặt hàng chính yếu đã chững lại tốc độ tăng trưởng xuất khẩu và một số mặt hàng chính về nhập khẩu lại đang tăng nhanh, xét trong cả ba-bốn năm qua. Theo thống kê, cán cân thương mại của VN đã đạt thặng dư 2,8 tỷ USD trong quí I mặc dù nền kinh tế Việt Nam đã nhập siêu 1,75 tỷ USD sau gần 3 tháng đầu năm. Cán cân này có giữ vững được hay không trong xu thế mở cửa thương mại tư do và nhập khẩu từ các quốc gia trong các FTA sẽ ngày càng tăng nhanh ở VN cũng chính là một thách thức rất lớn đối với nền kinh tế.

Lê Mỹ

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức cùng cơ hội nhận quà tặng hàng tháng.
Bạn đang đọc bài viết Ấm và ức cổ tức ngân hàng tại chuyên mục Ngân hàng - Chứng khoán của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,
Từ khóa
Bình luận
Bạn còn /500 ký tự
Xếp theo: Thời gian | Số người thích