Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 27/2018 về một số giải pháp cấp bách tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu nhập làm nguyên liệu sản xuất. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành và địa phương tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường và có báo cáo Chính phủ trong quý 4 năm nay.

p/Container hàng phế liệu nhập về cảng Cát Lái.p/Ảnh: Hoàng Hải

Container hàng phế liệu nhập về cảng Cát Lái. Ảnh: Hoàng Hải

Ai phải bỏ kinh phí tiêu hủy phế liệu?

Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành cho biết, đối với những lô hàng phế liệu do các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện nhập khẩu, sản xuất, chiếm khoảng 42% của 116 tổ chức cá nhân, cơ quan hải quan yêu cầu khẩn trương làm thủ tục thông quan theo quy định. Còn trường hợp các lô hàng phế liệu không đáp ứng yêu cầu bảo đảm môi trường thì sẽ được xử lý theo 2 hướng buộc tái xuất hoặc tiêu hủy và chi phí xử lý do tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm chi trả.

Chỉ riêng Cảng Cát Lái hiện tồn hơn 3.000 container quá 90 ngày, chủ yếu là phế liệu. Nhưng container này đã được coi như vô chủ khi không có cá nhân, đơn vị nào chịu nhận. Bà Phạm Thị Lèo, Phó chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 cho biết, hải quan cảng Cát Lái cũng đã thực hiện việc mời 58 hãng tàu vận chuyển hơn 3.000 container phế liệu đến làm việc.

Theo bà Lèo, Luật Hải quan 2014 và luật Hàng hải 2005 quy định, trách nhiệm của người vận chuyển được duy trì suốt quá trình vận chuyển và chấm dứt khi kết thúc việc trả hàng tại cảng. Các container phế liệu đang tồn tại cảng không có người nhận, tức việc trả hàng chưa kết thúc nên đơn vị vận chuyển là các chủ hãng tàu phải có trách nhiệm với hàng hóa họ chở tới.

Tuy nhiên, Bộ TN&MT cũng đưa ra giải pháp, với các lô hàng phế liệu vô chủ, những sản phẩm gây độc hại sẽ phân loại để đưa vào các nhà máy xử lý chất thải nguy hại. Còn phế liệu có thể tái sử dụng trong sản xuất, sẽ tổ chức hội đồng bán đấu giá, lấy tiền đó thanh toán cho việc xử lý tiêu hủy hàng phế liệu tồn.

Ngăn chặn tình trạng bịt chỗ này ra chỗ khác

Đại diện Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài cho biết, nhiều container được Hải quan xác định là rác phế liệu, nên buộc các hãng tàu phải chở ra khỏi lãnh thổ Việt Nam. Tuy nhiên, một số đại diện hãng tàu cũng cho rằng, khó để chở rác phế thải này ra đến quốc gia khác. Vì thực tế không ai cho chở vào nước họ lượng rác phế thải này.

Còn Bộ Tài chính cũng đã làm việc với Tổng cục Hải quan và các cục hải quan có cảng biển đang tồn hàng phế liệu tại cảng yêu cầu cần có thêm giải pháp cụ thể để giải quyết lượng rác phế liệu khổng lồ này. Đặc biệt lưu ý với hải quan các địa phương thống nhất biện pháp quản lý phế liệu nhập khẩu, ngăn chặn tình trạng bịt ở địa phương này, nhưng lại phình ra ở địa bàn khác. Trên tinh thần Chỉ thị 27/2018, Bộ Tài chính “lệnh” các cơ quan hải quan kiên quyết không cho dỡ hàng xuống cảng với các lô hàng phế liệu không đủ điều kiện. Các đại lý, hãng tàu phải có thông tin về doanh nghiệp, số giấy xác nhận được phép nhập phế liệu, mã số thuế, địa chỉ doanh nghiệp… trên e-Manifest đầy đủ trước khi cập cảng.